उत्तरी गोरखाको मनास्लु क्षेत्र, जहाँको चिसो हावापानीमा फलेका स्याउ बजारसम्म पुर्याउन नपाउँदा गोदाममै कुहिन थालेका छन् । यो दुःखद खबरले हामीलाई झकझक्याएको छ र सरकार अनि सरोकारवालाको ध्यानाकर्षणको खाँचो महसुस गराएको छ । गोरखाको नाम्रुङ र आसपासका क्षेत्रमा उत्पादन भएका स्याउ ढुवानीको समस्या हरेक वर्षको हो ।
तर यस वर्ष असोजमा आएको बाढीले बेनिघाट-आरुघाट-लार्के सडक र दर्जनौं पुल बगाएपछि यो समस्या झनै विकराल बनेको छ । बाढीले सडक र पुल बगाएपछि ढुवानीको एकमात्र माध्यम खच्चड पनि हिँडाउन नसकिने अवस्था छ । यसले गर्दा गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका-४, नाम्रुङका किसानको बगैँचामा फलेको स्याउ गोदाममै थन्किएको छ । हेलिकप्टरबाट ढुवानी गर्दा लागत बढी पर्ने र खच्चड हिँड्ने बाटो नहुँदा किसान मर्कामा परेका छन् । बाढीले जलविद्युत् आयोजनासमेत बगाएकाले स्याउको सुकुटी बनाउने मेसिन (ड्रायर) पनि चल्न सकेको छैन । जसले गर्दा धेरै स्याउ कुहिने निश्चित प्रायः छ ।
यो समस्या केवल मनास्लु क्षेत्रकोमात्र होइन । मुस्ताङ, हुम्ला, जुम्लालगायतका हिमाली जिल्लामा उत्पादन हुने स्याउले पनि उचित बजार व्यवस्थापनको अभाव खेप्दै आएका छन् । सरकारले कृषि क्षेत्रको विकासका लागि विभिन्न कार्यक्रम ल्याए पनि स्याउ किसानका समस्या समाधानमा ठोस कदम चाल्न सकेको छैन ।
हाम्रो देशमा स्याउको ठूलो माग छ, तर हामीले विदेशी स्याउ आयात गरेर यो माग पूरा गरिरहेका छौं । यदि हामीले मनास्लु, मुस्ताङलगायतका हिमाली जिल्लामा उत्पादन हुने स्याउको उचित बजार व्यवस्थापन गर्न सक्यौं भने हामीले आयातीत स्याउलाई विस्थापित गर्न सक्छौं र हाम्रा किसानलाई प्रोत्साहन गर्न सक्छौं ।
तसर्थ सरकार र सरोकारवालाले यस विषयमा गम्भीर ध्यान दिन आवश्यक छ । सरकारले स्याउ किसानलाई ढुवानीका लागि सहयोग गर्नुपर्छ, बाढीले बगाएका सडक र पुलको पुनर्निर्माण गर्नुपर्छ र स्याउको सुकुटी बनाउने मेसिन जस्ता प्रविधि उपलब्ध गराउनुपर्छ । सरोकारवालाले पनि स्याउ किसानसँग समन्वय गरेर स्याउको बजार व्यवस्थापनका लागि काम गर्नुपर्छ ।
हामी आग्रह गर्छौं कि, सरकार र सरोकारवालाले यस विषयमा ठोस कदम चालोस् र मनास्लुलगायतका हिमाली जिल्लामा उत्पादन हुने स्याउको उचित बजार व्यवस्थापन गरेर हाम्रा किसानलाई प्रोत्साहन गरोस् । यो केवल स्याउ किसानको समस्यामात्र होइन, यो हाम्रो देशको कृषि क्षेत्रको विकास र आर्थिक समृद्धिसँग जोडिएको विषय हो । तसर्थ यस विषयमा सबै मिलेर काम गर्न आवश्यक छ ।
