यतिबेला हिन्दूहरूको महान् पर्व दसैंको उमंगसँगै देशका अधिकांश भूभागमा पाकेको धानबाली भित्र्याउने चटारो छ। वर्षभरिको श्रम र अन्नको भण्डार भित्र्याउने यो सुनौलो समयमा मौसममा आएको अचानकको फेरबदलले कृषकहरूको मुहारमा चिन्ताको रेखाहरू कोरेको छ। बंगालको खाडीमा विकसित भएको ‘अर्नब’ चक्रवातको प्रभावस्वरूप नेपालमा बिहीबारदेखि शनिबारसम्म भारी वर्षा, हावाहुरी, चट्याङ तथा उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात र हिमपहिरोको पूर्वानुमान गरिएको छ। मौसम विज्ञान विभागले जारी गरेको यो विशेष बुलेटिनले सम्पूर्ण देशको कृषि र जनजीवनलाई गम्भीर संकेत गरेको छ।
विशेषगरी कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका धेरै स्थानमा मध्यमदेखि भारी वर्षाको सम्भावना रहेको पूर्वानुमान गरिएको छ भने हुम्ला, मुगु, डोल्पा, मनाङ, मुस्ताङ, रसुवा, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, सोलुखुम्बुलगायतका हिमाली तथा उच्च पहाडी जिल्लाहरूमा ‘रेड अलर्ट’ जारी गरिएको छ। यसले पाकेको धान खेतमै डुब्ने, कुहिने र बगाउने जोखिम उच्च बनाएको छ। अन्नदाता किसानहरूका लागि यो प्राकृतिक प्रकोप बज्रपातसरह बन्न सक्छ। मौसमविद्हरूको सुझावलाई शिरोधार्य गर्दै वर्षा सुरु हुनुअघि नै धान काटिसक्ने र सुरक्षित स्थानमा भित्र्याउने कार्यलाई प्राथमिकता दिनु अपरिहार्य देखिन्छ। यद्यपि, छोटो समयमा यो काम सबैतिर सम्भव नहुन सक्छ, जसले ठूलो परिमाणमा कृषि क्षति हुने आशंका बढाएको छ।
मौसमको यो प्रतिकूल प्रणालीले कृषिकर्म मात्र होइन, समग्र दैनिक जनजीवन, यातायात तथा हवाई सेवालाई समेत प्रभावित पार्ने निश्चित छ। सडक मार्गहरूमा पहिरोको जोखिम बढेको छ भने चिसो ह्वात्तै बढ्ने सम्भावना छ। यस्तो संवेदनशील अवस्थामा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण व्यवस्थापन प्राधिकरणले आवश्यक परेमा सवारी आवागमन बन्द गर्ने र पूर्वसूचनाका आधारमा जोखिमयुक्त बस्तीका मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने घोषणा गर्नु सकारात्मक कदम हो। विपद्पश्चात् उद्धार गर्नुभन्दा विपद्पूर्व नै सचेत हुनु बुद्धिमानी हो।
तसर्थ, तीन तहका सरकार, स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय र स्वयंसेवकहरू कागजी निर्देशनमा सीमित नभई फिल्डमै खटिएर जनताको जीउधनको रक्षाका लागि तत्पर हुनुपर्छ। मौसमको पूर्वानुमानलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर जोखिम क्षेत्रका बासिन्दाहरूले अनावश्यक यात्रा नगरौं र पूर्वतयारी अपनाऔं। राज्यले धानबालीमा हुन सक्ने क्षतिको आँकलन गरी कृषकहरूका लागि आगामी दिनमा राहत तथा पुनरुत्थानका कार्यक्रमहरू ल्याउनुपर्छ। प्रकृतिको यो प्रहारसँग जुध्न सामूहिक सतर्कता, आपसी सहयोग र दृढ पूर्वतयारी नै हाम्रो एकमात्र विकल्प हो।
