काठमाडौं– वैदेशिक रोजगार बोर्डले चालु आर्थिक वर्षको नौ महिना (साउन–चैत) मा वैदेशिक रोजगारीका क्रमाम मृत्यु भएका ९६२ जनाको परिवारलाई आर्थिक सहायता प्रदान गरेको छ । वैदेशिक रोजगारीका क्रममा विभिन्न कारणले मृत्यु भएका उनीहरुको परिवारका सदस्यलाई कूल २८ करोड ९५ लाख रुपैयाँ आर्थिक सहायता वितरण गरिएको बोर्डले जनाएको छ ।
बोर्डले आर्थिक सहायता वितरणको आधारमा वैदेशिक रोजगारीको क्रममा मृत्यु हुने नेपालीको संख्या यकीन गर्दै आएको छ । बोर्डले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार मासिक रुपमा सरदर १०६ जना नेपालीको विदेशमा मृत्यु हुने गरेको देखिन्छ । यो सहायता रकम श्रम स्वीकृति लिएर गएका श्रमिकले मात्रै पाउँदै आएका छन् । बोर्डले श्रम स्वीकृति लिएर गएका श्रमिकको मृत्यु भएमा उनीहरुको परिवारलाई सात लाख रुपैयाँ आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने गरेको छ ।
बोर्डले आर्थिक सहायता दिएको संख्याको आधारमा तथ्यांक राख्ने भए पनि विदेशमा मृत्यु हुने नेपालीको संख्या अझै बढी हुनसक्ने बोर्डका कार्यकारी निर्देशक डा. द्वारिका उप्रेतीले बताए । ‘श्रम स्वीकृति लिएर जाने नेपालीहरुको मृत्यु भएमा उनीहरुका परिवारले तोकिएको सहायता रकम पाउने र रेकर्ड पनि हुन्छ,’ उनले भने, ‘अवैध तरिकाबाट रोजगारीका लागि विदेश गएका वा भिसा अवधि सकेर गैरकानुनी रुपमा बसिरहेका नेपालीको मृत्यु भएमा तिनीहरुको न रेकर्ड हुन्छ न सहायता रकम नै पाउँछन्, एकदमै अप्ठ्यारो अवस्था छ ।’
गत आवको वैशाखसम्म वैदेशिक रोजगारीको सिलसिलामा एक हजार ३०६ नेपाली कामदारको मृत्यु भएको बोर्डले जनाएको छ । विदेशमा धेरैजसो प्राकृतिक रुपमा, औद्योगिक दुर्घटना, आत्महत्या, कार्डियाक एरेस्ट, सडक दुर्घटना आदिका कारण नेपालीहरुको मृत्यु हुने गरेको बोर्डले जनाएकोे छ । यद्यपि अहिलेसम्म वैदेशिक रोजगारीको क्रममा जाँदा मेडिकल परीक्षणबाट स्वस्थ देखिएका नेपालीहरुको के–कति कारणले मृत्यु हुने गरेको छ भन्ने सम्बन्धमा सरकारले कुनै अध्ययन गरेको छैन ।
बोर्डले उल्लेख गरेअनुसार सबैभन्दा बढी मलेसिया गएका नेपाली कामदारको मृत्यु भएको छ । मलेसियापछि साउदी अरब, कतार र युएईमा धेरै संख्यामा नेपालीको मृृत्यु भएको तथ्यांक छ । अन्य खाडी राष्ट्रको तुलनामा ओमान जाने नेपालीहरुको मृत्यु नगन्य मात्रामा रहेको देखिएको छ । विदेशमा हुने मृत्युमध्ये सबैभन्दा बढी बिरामी हुनुलाई कारण देखाइएको छ । अत्यधिक गर्मीका कारण पनि मृत्यु हुने गरेको बताइएको छ ।
यसैगरी वैदेशिक रोजगारीका क्रममा विभिन्न कारणले अंगभंग भएका ३८२ जना कामदारले १२ करोड एक लाख रुपैयाँ आर्थिक सहायता पाएको बोर्डको तथ्यांकले देखाएको छ । कार्यस्थलमा हुने दुर्घटना, सडक तथा सवारी दुर्घटनालगायत विभिन्न कारणले नेपालीहरुको अंगभंग हुने गरेको बताइन्छ । तर अंगभंग हुने कामदारहरुलाई उनीहरुको शारीरिक अवस्थाका आधारमा आर्थिक सहायता दिने गरिएको छ ।
बोर्डको तथ्यांकअनुसार रोजगारीका क्रममा विदेशमा मृत्यु हुने र अंगभंग हुने नेपालीको संख्यामा केही कमी आएको देखिएको छ । यस्तो हुनुमा विदेश जाने कामदारमा आएको चेतना र पूर्वप्रस्थान अभिमुखीकरण तालिमले पनि प्रभाव पारेको हुनसक्ने कार्यकारी निर्देशक उप्रेतीको भनाइ छ । ‘हामीले विगतदेखि नै विदेश जाने कामदारहरुको सचेतनाका लागि विभिन्न जानकारीमूलक परामर्श दिँदै आएका छौं,’ उनले भने, ‘यसको न्यूनीकरण र प्रभावकारिताका लागि अझै विभिन्न तालिमका कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने तयारी गरिहेका छौं ।’
बोर्डले विदेशमा स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याले अप्ठ्यारोमा परेकाहरुलाई पनि स्वास्थ्य परामर्श तथा औषधोपचारका लागि सहयोग पु¥याउने उद्देश्यले ‘टेलिमेडिसिन’ सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ । एक वर्षदेखि सञ्चालनमा रहेको यो सेवाले कामदारलाई गम्भीर बिरामी हुनबाट जोगाउने र समयमै उपचारका लागि उत्प्रेरणा मिल्ने बताइएको छ । यसबाट पनि विदेशमा गम्भीर बिरामी र सरुवा रोगबाट हुनसक्ने मृत्युलाई न्यूनीकरण गर्न मद्दत गर्ने बोर्डको भनाइ छ ।
