काठमाडौं- मध्यपूर्वमा जारी युद्ध लम्बिँदै जाँदा यसको प्रत्यक्ष असर नेपालको वैदेशिक रोजगारमा देखिएको छ । जारी तनावले खाडी मुलुकमा जाने श्रमिकको प्रक्रिया प्रभावित भएको व्यवसायी बताउँछन् ।
अमेरिका-इजरायल र इरानबीचको युद्ध चौथो सातामा प्रवेश गर्दा तत्काल टुंगिने संकेत देखिएको छैन । यहीबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई ४८ घण्टाभित्र स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न चेतावनी दिएको छ । ट्रम्पले उक्त अवधिमा पूर्णरुपमा होर्मुज नखोले इरानको ऊर्जा संरचना नष्ट गरिदिने चेतावनी दिएका छन् ।
ट्रम्पको उक्त चेतावनीपछि इरानले कडा जवाफ दिएको छ । उसले यदि अमेरिकाले आफ्नो ऊर्जा संरचनामा आक्रमण गरे भने खाडी क्षेत्रमा अमेरिकाको संलग्नता रहेका सबै उर्जा संरचनाहरुलाई निशाना बनाउने बताएको छ । इरानको यस्तो चेतावनीले खाडी क्षेत्रमा आक्रमण थप बढ्ने देखिएको छ । यसले खाडी क्षेत्रको सुरक्षा चुनौती बढाएको छ । यसबाट त्यस क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरु प्रभावित हुने भन्दै सरोकारवालाहरुले सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएका छन् ।
इजरायल-इरान युद्ध सुरु भएयता नेपालीहरुको प्रमुख रोजगार गन्तव्य अशान्त बनेको छ । यसले वैदेशिक रोजगारीमा जाने प्रक्रिया प्रभावित तुल्याएको छ । श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नयाँ श्रमिक पठाउने प्रक्रिया खुलाएको छैन । यसले दैनिकरूपमा विदेश जाने श्रमिकको संख्या घटाएको छ ।
नेपालबाट दैनिक करिब दुई हजारदेखि २५ सय युवा वैदेशिक रोजगारीमा जाने गरेका थिए । तर पछिल्लो अवस्थामा श्रम स्वीकृति लिनेको संख्यामा उल्लेख्य गिरावट आएको वैदेशिक रोजगार विभागले जनाएको छ । हरेक महिना हजारौं श्रमिक जाने संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई), साउदी अरेबिया, कतार, कुवेतलगायतका मुलुकमा श्रमिकहरु जान पाएका छ्रैनन् ।
युद्धको कारण हवाई उडान ठप्प भएकोमा हाल सीमित उडाहरु हुँदै आएका छन् । विकसित घटनाक्रमको असर विदेश जान तयारी गरेका युवाहरूमा परेको छ । वैदेशिक रोजगारीका लागि आवश्यक सबै प्रक्रिया पूरा गरी भिसासमेत लिइसकेका धेरै कामदार अहिले उडानको प्रतीक्षामा छन् ।
चालु आर्थिक वर्षको आठ महिनाको तथ्यांक हेर्दा प्रत्येक दिन औसतमा ७२२ जना पहिलोपटक रोजगारीका लागि खाडीका छ वटा मुलुक गएको पाइन्छ । २० दिनभन्दा लामो समयदेखि युद्ध जारी रहँदा कम्तीमा १५ हजारभन्दा बढी युवा अलपत्र परेको अनुमान छ ।
नेपालबाट वैदेशिक रोजगारीमा जान औसतमा एकदेखि तीन लाख रुपैयाँसम्म खर्च हुने गरेको छ । यस्तो ऋण बैंक तथा सहकारीदेखि उच्च ब्याजदरमा चिनजानको व्यक्तिसँगसमेत लिएको पाइन्छ । उडान अनिश्चित हुँदा उनीहरु ऋणको ब्याज तिर्न बाध्य छन् । महिनौं अगाडि लिएको ऋणको ब्याज बढिरहँदा यसरी पीडित हुने युवाहरुको संख्या पनि बढ्दै गएको सरोकारवालाहरुको भनाइ छ ।
युद्धले खाडी क्षेत्रको आर्थिक गतिविधिमा पनि असर पार्न थालेको देखिन्छ । त्यहाँ मिसाइल आक्रमण, ड्रोन हमला र ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुगेका घटना सार्वजनिक भइरहेका छन् । यसले श्रमिकको रोजगारीको स्थायित्वलाई समेत अन्योल बनाएको छ ।
नेपालको अर्थतन्त्र वैदेशिक रोजगारसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ ।
कूल ग्रार्हस्थ उत्पादनको करिब ३० प्रतिशत हिस्सा रेमिट्यान्सबाट आउने गरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा १७ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रेमिट्यान्स मुलुक भित्रिएको थियो । लगातार बढ्दै गएको रेमिट्यान्समा जारी युद्धले असर पर्ने सम्भावना बढाएको अर्थशास्त्रीहरुको भनाइ छ ।
