हामी चार जना दिदीबहिनीपछि दुई जना भाइहरु छन् । चाडबाडको समयमा सबै जना एकै ठाउँ हुँदा घरै भरिभराउ हुन्थ्यो । भाइहरुलाई कुन–कुन फूलको माला राम्रो हुन्छ भनेर खोज्न जान्थ्यौं । माला उन्थ्यौं । सबै कुरा एकदम मिस भइरहेको छ ।
कमला अधिकारी
खोटाङ (हाल जापान)
काठमाडौं– मोरङको विराटनगरका प्रल्हाद खड्का करिब १५ वर्षदेखि कतारको निर्माण क्षेत्रमा श्रमिकका रुपमा कार्यरत छन् । ३७ वर्षीय खड्काले विदेसिएपछि एक पटक पनि स्वदेशमा तिहार मनाउन नपाएको बताए । यसपटकको तिहार पनि दिदीबहिनीको साथमा मनाउन नपाइने भएपछि खल्लो लागेको उनी बताउँछन् ।
दिदीबहिनीसँग तिहार नमनाएको त कति भयो कति, यता आएदेखि मनाउन पाएको छैन । नराम्रो लाग्छ नि । जहिले पनि भाइटीकामा भिडियो कल गरेर टीका लगाइदिएजस्तो गर्नुहुन्छ । मन नै भारी भएर आउँछ ।
प्रल्हाद खड्का
मोरङ (हाल कतार)
‘मेरो एक जना बहिनी र एक जना दिदी हुनुहुन्छ । पछिल्लो चोटि सन् २०२३ मा छुट्टी पाएको थिएँ तर दसैंमात्र मनाएर फर्किनुपर्यो,’ उनले प्रभावसँगको कुराकानीमा भने, ‘दिदीबहिनीसँग तिहार नमनाएको त कति भयो कति, यता आएदेखि मनाउन पाएको छैन । नराम्रो लाग्छ नि । जहिले पनि भाइटीकामा भिडियो कल गरेर टीका लगाइदिएजस्तो गर्नुहुन्छ । मन नै भारी भएर आउँछ ।’
कैलाली अत्तरियाका सन्तोष विष्ट पनि चार वर्षदेखि खड्कासँगै काम गर्दै आएका छन् । ३१ वर्षीय विष्ट परदेशीलाई चाडबाड नआउने बताउँछन् । ‘चाडबाड भनेको र परिवारसँगै भए पो रमाइलो हुन्छ । यहाँ त कामको मात्र ध्यान हो,’ विष्टले भने, ‘फोनमा बोल्यो । उता घरमा कसरी मनाउँदै छन् भनेर भिडियो कल गरेर हे¥यो, पुगेन भने पैसा पठाइदियो त्यही हो ।’
अत्तरियामा आफूहरुले खेल्ने गरेको देउसी र देउडाको धेरै सम्झना आउने उनले बताए । अरुको भाइटीकाका तस्बिरहरु देख्दा छिट्टै सँगै तिहार मनाउन आउने भनेर बहिनीलाई भन्ने गरेको विष्टले सुनाए । ‘एउटी बहिनी छे । उसको हातबाट टीका लगाउन नपाएको धेरै भइसक्यो,’ उनले प्रभावसँग भने, ‘चाँडै फर्किन्छु त भनिदिन्छु तर के हुन्छ ठेगान छैन ।’
खड्का र विष्टजस्तै खोटाङको रुपाकोट मझुवागढीकी कमला अधिकारी पनि तिहारमा घर सम्झिरहेकी छन् । गत वर्ष जापान गएकी २७ वर्षीया कमला केयर वर्करका रुपमा कार्यरत छिन् । घरपरिवारबाट टाढा हुँदा चाडबाडको समयमा निकै गाह्रो भएको उनले सुनाइन् । नेपालमा तिहार भित्रिइसक्दा आफू भने आफ्ना भाइहरुलाई धेरै सम्झिन थालेको उनले बताइन् ।
‘हामी चार जना दिदीबहिनीपछि दुई जना भाइहरु छन् । चाडबाडको समयमा सबै जना एकै ठाउँ हुँदा घरै भरिभराउ हुने,’ उनले प्रभावसँग भनिन्, ‘हामी दिदीबहिनी घर सफासुग्घर गरेर सजाउँथ्यौं । भाइहरुलाई कुन–कुन फूलको माला राम्रो हुन्छ भनेर खोज्न जान्थ्यौं । माला उन्थ्यौं । सबै कुरा एकदम मिस भइरहेको छ । घरबाट कल गरिरहनुभएको छ । फोनमा कुरा गर्न नि गाह्रो हुनेरहेछ । पहिलोपटक घरबाट टाढा भएर होला ।’
दिदीबहिनी र दाजुभाइबीचको सम्बन्ध अनि झिलिमिली बत्तीको पर्व तिहार प्रवासी नेपालीहरुका लागि भने सम्झनामै सीमित हुने गरेको छ । आफ्नो घरमा बलेको दियो र बत्तीको उज्यालो उनीहरुको मोबाइल र ल्यापटपको स्क्रिनसम्ममात्र आइपुग्छ । विशेष अर्थ बोकेको तिहारको देउसीभैलो र दाजुबहिनीको टीका सामाजिक सञ्जाल र मोबाइलका रेकर्डहरुमा हेरैरै चित्त बुझाउनपरेको उनीहरु बताउँछन् । कतिपयले भने ‘भर्चुअल’ माध्यमबाटै टीका लगाउने गरेका छन् ।
हाल ३५ लाखभन्दा बढी नेपाली रोजगारीका लागि विभिन्न मुलुकमा रहेको सरकारी तथ्यांक छ । विशेषगरी संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई), साउदी अरब, मलेसिया, कतार, दक्षिण कोरियाजस्ता मुलुकमा लाखौं नेपाली श्रमिकहरु कार्यरत छन् । उनीहरुले पठाएको रेमिट्यान्सले मुलुकको अर्थतन्त्रको ठूलो हिस्सा ओगटेको छ । तर सामाजिक तथा सांस्कृतिक पर्वहरुमा भने परिवारसँगै हुन नपाउँदा उनीहरुमा मनोवैज्ञानिक असरसमेत पर्ने गरेको बताइन्छ ।
