- घरेलु कामदारको रोजगारसम्बन्धी व्यापक सुधारको घोषणा
- कार्यस्थलको अवस्था सुधार्ने, उचित व्यवहार सुनिश्चित गर्ने र रोजगारीको अभ्यासलाई आधुनिक बनाउने लक्ष्य
- घरेलु कामदारलाई ओमानको श्रम शक्तिको मुख्य योगदानकर्ताका रूपमा मान्यता दिने र उनीहरुका आधारभूत अधिकार सुनिश्चित गर्ने
काठमाडौं– ओमानको श्रम मन्त्रालयले घरेलु कामदारहरूका लागि नयाँ नियमावलीको घोषणा गरेको छ । मन्त्रालयले मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअन्तर्गत घरेलु कामदारको रोजगारसम्बन्धी व्यापक सुधारको घोषणा गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।
नयाँ नियमले मन्त्रीस्तरीय निर्णय नम्बर १८९/२००४ लाई प्रतिस्थापन गर्ने बताइएको छ । यसले गैरओमानी कामदारसँग सम्बन्धित पुराना करारपत्रहरु रद्द गर्ने जनाइएको छ । उक्त नियमले कार्यस्थलको अवस्था सुधार्ने, उचित व्यवहार सुनिश्चित गर्ने र रोजगारीको अभ्यासलाई आधुनिक बनाउने लक्ष्य राखेको उल्लेख गरिएको छ । नयाँ निर्णयलाई आधिकारिक राजपत्रमा प्रकाशन भएको भोलिपल्टैबाट औपचारिकरूपमा लागू गरिने भनिएको छ । रोजगारदाता र कामदारलाई नयाँ कानुनअनुसार वर्तमान करारलाई मिलाउन तीन महिनाको अवधि दिइएको छ ।
यस नियमावली विभिन्न पेसा गर्ने घरेलु कामदारका लागि लागू हुने छ । जसमा घरको काम गर्ने महिला, सवारी चालक, बच्चा हेर्ने व्यक्ति, बगैँचाका कामदार, भान्से, सुरक्षा गार्ड, नर्स र जनावरहरूको हेरचाह गर्नेहरु समावेश छन् । नयाँ नियमले कानुनीरूपमा यी कामदारहरूलाई ओमानको श्रम शक्तिको मुख्य योगदानकर्ताका रूपमा मान्यता दिने र उनीहरुका आधारभूत अधिकार सुनिश्चित गर्ने भनिएको छ । यो नयाँ नियम करार सम्झौताबाट घटाउन वा हटाउन पाइने छैन ।
नयाँ नियमअनुसार घरेलु कामदारलाई ब्रेक र खाना खाने समयबाहेक दिनमा १२ घण्टाभन्दा बढी काम लगाउन पाइने छैन । उनीहरुले दैनिक कम्तीमा आठ घण्टाको विश्राम गर्ने समय पाउने छन् जसमा रोजगारदाताले हस्तक्षेप गर्न पाउने छैन । रोजगारदाताले कामदारको लिखित सहमति भएमात्र दुई घण्टासम्म तलबसहितको ओभरटाइम काम गराउन सक्ने छन् ।
कामदारले हरेक हप्ता एउटा पूरै दिन बिदा लिन पाउने अधिकार छ । उनीहरुले बिदा लिएको दिनको तलब भने पूरै पाउने छन् । यदि बिदाको दिनमा कामदार स्वयम् काम गर्न तयार भएमा उनीहरुलाई दोब्बर तलब दिनपर्ने या अर्को दिन बिदा दिनुपर्ने व्यवस्था छ । घरेलु कामदारहरूले अब वर्षको २१ दिन न्यूनतम तलबसहितको वार्षिक बिदा र मान्य मेडिकल प्रमाणपत्रसहित वर्षको अधिकतम् ३० दिन तलबसहितको बिरामी बिदा लिनसक्ने उक्त प्रावधानमा उल्लेख गरिएको जनाइएको छ । यो अवधिमा उनीहरूलाई काम गर्न बाध्य पार्न पाइने छैन ।
रोजगारदाताहरुले महिना पुगेको सात दिनभित्र तलब भुक्तानी गर्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो भुक्तानी बैंकं ट्रान्सफर वा हस्ताक्षरसहितको रसिदमार्फत गर्नुपर्छ । ओमानी रियालमा वा परस्पर सहमत भएको कुनै पनि मुद्रामा कामदारलाई तलब दिन पाइन्छ । विशेष परिस्थितिहरु जस्तैः कामदारको लापरवाहीका कारण भएको क्षति, अदालतको जरिवाना र ऋणको भुक्तानी गर्नुपरे मात्र ज्याला कटौती गर्न पाइने छ र उक्त कटौती ज्यालाको २५ प्रतिशतभन्दा बढी हुन हुँदैन ।
उक्त कानुनले जबर्जस्ती श्रम लगाउन, उत्पीडनमा पार्न र पासपोर्ट या व्यक्तिगत कागजातको जफतलाई कडाइका साथ प्रतिबन्धित गर्दछ । यसले २१ वर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिको रोजगारीलाई रोक्छ । रोजगारदाताले कामदारबाट भर्ती शुल्क माग्न र उनीहरुलाई तोकिएको भूमिकाभन्दा बाहिरको काममा लगाउन निषेध गर्दछ ।
रोजगारदाताले कामदारलाई योग्य आवास, खाना, स्वास्थ्य बिमा र यातायात उपलब्ध गराउनुपर्छ । करार समाप्त भएपछि पनि कम्तीमा एक वर्षका लागि रोजगार अभिलेख राख्नु अनिवार्य छ । पारदर्शिताका लागि अब सबै करारपत्रहरु श्रम मन्त्रालयमा विद्युतीयरूपमा दर्ता गर्नुपर्ने छ ।
श्रमिकहरुले दुव्र्यवहार, ठगी वा तलब पाउन ढिलाइ भएमा कुनै सूचना नदिई काम छोड्न सक्छन् । यस्तो अवस्थामा कामदारले सेवा अन्त्य गर्दा पाउने सुविधा र स्वदेश फिर्तीको खर्च रोजगारदाताले व्यहोर्नुपर्ने छ । कुनै विवाद भएको अवस्थामा अदालत जानुपरे श्रमिकले शुल्क तिर्नुपर्ने छैन । नयाँ नियम उल्लंघन गर्ने रोजगारदाताले प्रभावित श्रमिकहरुको संख्या गुणा गरी ५० देखि ५०० सम्म ओमानी रियाल जरिवाना तिर्नुपर्ने छ ।
यी प्रावधानहरु ओमानको ‘भिजन २०४०’ अनुरूप रहेको र यसले श्रमबजारलाई आधुनिक बनाउन र नैतिक रोजगार मापदण्डहरू प्रवद्र्धन गर्ने जनाइएको छ ।
