काठमाडौं- जेन-जी आन्दोलनका कारण मुलुकमा सबै क्षेत्र ठप्प भएको अवस्थामा वैदेशिक रोजगार व्यवसाय पनि उत्तिकै प्रभावित भएको छ । व्यवसायीहरुका अनुसार आन्दोलनयता वैदेशिक रोजगार क्षेत्र ठप्प भएको छ ।
मुलुकबाट दैनिक औसतमा एक हजार ५०० देखि दुई हजार श्रमिक रोजगारीका लागि विदेसिने गरेको तथ्यांक छ । मंगलबार र बुधबार अन्तर्राष्ट्रिय उडान ठप्प भएको थियो । उक्त दुई दिनमा तीनदेखि चार हजार श्रमिकको उडान प्रभावित भएको आँकलन गरिएको छ । बिहीबारबाट भने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा विदेसिनेहरुको चहलपहल बढेको छ । सवारीसाधन नचल्दा वैदेशिक रोजगारीका विभिन्न प्रक्रियाका लागि काठमाडौं आउनपर्नेहरु आ-आफ्नो जिल्लामै रोकिएका छन् । निषेधाज्ञा र कफ्र्युलाई क्रमशः खुकुलो बनाउँदै लगे पनि सार्व सार्वजनिक सवारीसाधन सञ्चालनमा आएको छैन । त्यसैले अझै केही दिन चहलपहल नबढ्ने व्यवसायीहरु बताउँछन् ।व्यवसायीहरु भने रोजगारदाताले भनेको समयमा श्रमिक पठाउन नसकेकोमा चिन्तित देखिएका छन् । मंगलबार र बुधबार तय भएका उडानका साथै तोकिएका अन्तर्वार्ताहरु रोकिँदा समस्या भएको व्यवसायी बताउँछन् ।
जेन–जी आन्दोलनका क्रममा वैदेशिक रोजगार विभागसमेत तोडफोड र आगजनीबाट क्षतिग्रस्त बनेको छ । श्रम स्वीकृति दिइँदै आएको माथिल्लो भवनमात्रै सुरक्षित रहेको छ । भवन क्षतिग्रस्त भए पनि विभागले श्रम स्वीकृतिको कामलाई निरन्तरता दिइएको जानकारी दिएको छ । विभागका कर्मचारीले घरबाटै अनलाइनमार्फत श्रम स्वीकृतिको सेवा दिइरहेको बिहीबार सूचनामार्फत विभागले जानकारी दिएको छ । विकसित घटनाक्रमले व्यवसायीलाई मात्र नभएर सिंगो मुलुक नै अप्ठ्यारो अवस्थामा रहेकाले आफूहरुलाई प्राथमिकतामा नराखेको नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघका महासचिव महेश बस्नेतले बताए । ‘व्यवसायलाई मात्र नभएर देशमै ठूलो प्रभाव छ । मुलुकको विषमा परिस्थितिमा व्यवसायलाई प्राथमिकतामा राख्न सकेका छैनौं । सबै कार्यालयहरु बन्द छन् । आवागमन ठप्प हुँदा कतिको टिकेट उड्यो,’ बस्नेतले भने, ‘बुधबारबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान सुरु भएपछि जो पहिला नै काठमाडौं आइसक्नुभएको थियो उहाँहरुको उडान भएको देखिन्छ । उहाँहरु सायद जानुभयो । उपत्यकाबाहिरको मान्छेलाई समस्या नै देखिन्छ ।’
कतिपय व्यवसायीले ट्राभल एजेन्सीहरुलाई फ्लाइट रिसेड्युल गर्न आग्रह गरेको बुझिएको बस्नेतले बताए । प्रगतिशील वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष डा. डिकबहादुर खत्री ‘कुमार’ श्रमिकलाई सुरक्षित रुपमा गन्तव्यसम्म पुर्याउने जिम्मेवारी व्यवसायीको भएको बताउँछन् । उडान सुरु हुन थालेकाले गन्तव्य मुलुक जान तयार भएका सम्पूर्ण श्रमिकले आफू जान तयार छु भनेको अवस्थामा उनीहरुलाई व्यवस्थित तवरले गन्तव्यसम्म पुर्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ । तथ्यांक उपलब्ध गराउने निकायहरु बन्द रहेकाले कति श्रमिक प्रभावित भए, कति उडान रद्द भए भन्ने विषयको यकीन जानकारी आइनसकेको वरिष्ठ उपाध्यक्ष खत्रीले बताए । विभिन्न मुलुकमा भएका रोजगारदाताले मुलुकको घटना र यस क्षेत्रका विषयमा चासो व्यक्त गरिरहेको उनको भनाइ छ । सबै निकायहरु समस्याग्रस्त रहेको अवस्थामा व्यवसायीहरुसँग पनि काम छोडेर सामाजिक सञ्जाल हेर्नुभन्दा केही विकल्प नभएको खत्रीले बताए । पछिल्लो घटनाक्रमबाट मुलुकले ठूलो क्षति व्यहोरेकाले यसको परिपुरणका लागि अब मुलुकको नेतृत्व सम्हाल्नेहरुले वैदेशिक रोजगारीको क्षेत्रमा विशेष ध्यान दिनपर्ने उनको सुझाव छ । ‘सामान्य स्थिति भइसकेपछि पनि तत्कालका लागि वैदेशिक रोजगार क्षेत्रलाई नवआगन्तुकहरुले देशको अर्थतन्त्रसँग जोडेर हेर्नुपर्ने र अर्थतन्त्रको सन्तुलनका लागि पनि वैदेशिक रोजगारीलाई स्वस्थ बनाउनुपर्ने देखिन्छ । यसलाई नयाँ सत्ता सञ्चालन गर्नेहरुले पनि नकारात्मक हिसाबले हेरिदिनु हुँदैन,’ वरिष्ठ उपाध्यक्ष खत्रीले भने ।
वैदेशिक रोजगारीले मुलुकको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्याउँदै आएको छ । मुुलुकको अर्थतन्त्रमा करिब ३० प्रतिशत योगदान वैदेशिक रोजगारीबाट प्राप्त हुने रेमिट्यान्सको रहेको तथ्यांक छ । मुलुकमा आइपर्ने सम्भावित आर्थिक संकटलाई न्यूनीकरण गर्न वैदेशिक रोजगारीलाई सरकारले प्रथमिकतामा राख्ने व्यवसायीको अपेक्षा छ ।
