काठमाडौं– रोजगारीका लागि ब्रुनाइ गएका महिला अलपत्र परेको पाइएको छ । सिन्धुपाल्चोक र पाँचथरका एक–एक जना महिलाले नौ महिनादेखि तलब नपाएको बताएका छन् । बु्रनाइको ‘योर लण्ड्री सर्भिसेज’ नामको कम्पनीमा गएका उनीहरुले आफूहरुको करार अवधि सकिएको पाँच महिना पुग्न लाग्दा पनि न नेपाल आउन पाएको न तलब पाएको बताएका छन् ।
‘गएको डिसेम्बरमा सकिएको हो कन्ट्र्याक्ट (सम्झौता) । कम्पनीले हरेक चोटि एक हप्तापछि पठाउँछौं भनेर टार्दाटार्दा पाँच महिना बितिसक्यो,’ पीडित महिलाले सुनाइन्, ‘नौ महिनाको तलब लिन बाँकी छ । तलब माग्यो भने कम्पनीले पैसा छैन, एक हजार डलर छ त्यही लिएर जाऊ अहिले पैसा छैन भन्छ । काम गरेको पैसा माग्यो भने रिसाउने, मेन्टल टर्चर दिने गर्छ ।’
चिनजानको व्यक्तिमार्फत काठमाडौंको सिनामंगलस्थित रेडियन्ट ओभरसिजबाट उनीहरु दुई वर्षअघि उक्त कम्पनीमा गएका हुन् । एजेण्टलाई एक जनाले दुई लाख ८० हजार र अर्की महिलाले तीन लाख रुपैयाँ तिरेको बताइएको छ । पीडित महिलाका अनुसार महिनामा ७० देखि ८० हजार रुपैयाँ तलब हुने र आठ घण्टा काम गर्नुपर्ने भनिएको थियो । तर त्यहाँ गएदेखि नै आफूहरुलाई ११ घण्टा काम लगाएको उनीहरुले बताए । ‘कम्पनीको काम सकिएपछि बोसको घरमासमेत काम गर्नुपथ्र्यो ।
आठ घण्टा काम गर्ने भनेर पठाएको हो हामीलाई भन्दा ११ घण्टा नै गर्नुपर्छ भन्यो,’ पीडितले भनिन् । आफूलाई पठाइदिने व्यक्तिलाई पटक–पटक खबर गर्दा पनि वास्ता नगरेको पीडित महिलाले बताइन् । कि नेपाल झिकाइदिनु कि पैसा दिलाइदिनु भन्दा उल्टै गाली गरेको उनको भनाइ छ ।
रेडियन्ट ओभरसिजबाटै उक्त कम्पनीमा हालसालै गएकी विमला मोक्तानले पनि तीन महिनादेखि तलब नपाएको बुझिएको छ । उक्त कम्पनीमा अन्य मुलुकबाटसमेत गरी १५ जना जति कामदार रहेको पीडित महिला बताउँछिन् । उनीहरुलेसमेत १५ महिनाभन्दा बढीको तलब पाउन बाँकी रहेको उनले बताइन् । कम्पनीले तलब दिन नसकिरहेको अवस्थामा पनि श्रमिकहरु आउने क्रम नरोकिएकाले उक्त कम्पनीमा नआउन उनीहरुको सुझाव छ ।
रेडियन्ट ओभरसिजले भने यस विषयमा जानकारी नभएको बताएको छ । ‘पीडितहरुले त हामीलाई भन्नुप¥यो नि ! यस विषयमा मलाई त थाहा छैन, भर्खर सुन्दै छु,’ उक्त म्यानपावरका एक कर्मचारीले भने ।
पाँच महिनापछि फर्किइन् झुमा
एक वर्षअघि सोही कम्पनीमा गएकी इटहरिकी झुमा लिम्बूलाई त्यस कम्पनीबाट नेपाल फर्किन छ महिना संघर्ष गर्नुप¥यो । कामको सिलसिलामा भएको सानो गल्तीका कारण उनलाई मालिकले कामबाट निकालिदियो । तर पाँच महिना बितिसक्दा पनि स्वदेश फर्काउने कुनै पहल नभएपछि उनले वैदेशिक रोजगार उद्धार श्रमिक संघमा खबर गरिन् । संघको टोलीले करिव २० दिनअघि उनलाई नेपाल झिकाएको हो । झुमासँगै गएकी सुमिना श्रेष्ठलाई पनि संघले नेपाल झिकाएको थियो । दुई लाख ७० हजार बुझाएर गएकी झुमाले साढे पाँच महिना काम गर्दा दुई महिनाको मात्र तलब लिइन् । काम छोडेर बसेपछि लिन बाँकी तीन महिनाको तलब भने खान, बस्न र फर्किनका लागि टिकटमै सकिएको उनले बताइन् ।
ब्रुनाइ जान इटहरीकै राज ओभरसिजमा पासपोर्ट बुझाएको झुमाको भनाइ छ । ‘सबै काम इटहरीबाटै भएको हो । काठमाडौंमा मुख्य कार्यालय छ त्यहाँ जान पर्दैन भनेको थियो,’ उनले भनिन्, ‘काठमाडौंको केही थाहा भएन । एकैचोटि एयरपोर्ट गएको हो । पछि बुझ्दा व्यक्तिमार्फत पठाएको रहेछ रे ।’ अब भने विदेश नगई सिलाइ सिकेर यहीँ काम गर्ने उनको योजना छ । ‘धेरै पैसा कमाइएला भनेर विदेश गएको त्यस्तै भइहाल्यो । अब आफ्नै पसल खोलेर काम गर्ने सोच छ । कटिङ सिक्न थालेकी छु,’ झुमाले प्रभावसँग भनिन् ।
००
