काठमाडौं– श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले वैदेशिक रोजगारीमा गएका श्रमिकहरुको एकद्वार प्रणालीबाट समस्या समाधान गर्ने भन्दै ‘श्रमाधान कल सेन्टर (सञ्चालन तथा व्यवस्थापन) कार्यविधि, २०८१’ जारी गरेको छ । वैदेशिक रोजगारसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण जिज्ञासा, गुनासा र समस्यालाई तत्काल सम्बोधन गर्नेगरी सञ्चालनमा ल्याउन लागेको श्रमाधान कल सेन्टरको कामलाई प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले मन्त्रालयले कार्यविधि जारी हो ।
यो कार्यविधि मन्त्रालयबाट स्वीकृत भएर जारी भएकै मितिबाट लागू हुने जनाइएको छ । कार्यविधि यही वैशाख १२ गते स्वीकृत गरेको मन्त्रालयले जनाएको छ । कार्यविधिअनुसार श्रमाधान कल सेन्टरले नेपालमा वा विदेशमा रहेका नेपाली श्रमिकहरुको समस्या, जिज्ञासा र सुझावलाई विभिन्न माध्यमबाट संकलन गरी सम्बन्धित निकायसम्म पु¥याएर समाधान गर्ने छ । त्यस्तै, श्रमाधान सुविधाले मन्त्रालय र मातहतका निकायहसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण सूचना र आउने गुनासो, जिज्ञासा र समस्याहरु एकद्वार प्रणालीबाट सम्बोधन गरी समाधान गर्ने मन्त्रालयले जनाएको छ ।
श्रमिकहरुले विद्युतीय माध्यम (ट्याब्लोइट, टेलिफोन, मोबाइल, स्मार्ट टिभी, स्मार्ट वाच)बाट लिखित, मौखिक, ध्वनि, श्रव्य, श्रव्यदृश्य आदि माध्यमको प्रयोग गरेर प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष र अन्य विद्युतीय माध्यमबाट श्रमाधान कल सेन्टरमा गुनासो, जिज्ञासा, समस्या र सुझाव राख्न सक्ने छन् । सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक, ह्वाट्सएप, भाइबर, इमो, इन्स्टाग्राम, इमेल, एक्स, सिग्नल) बाट पनि गुनासो दर्ता गर्न तथा समस्या राख्न सक्ने छन् । श्रमाधानमा प्राप्त भएका गुनासोलाई श्रम मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरुमा समाधानका लागि सिफारिस गर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
गुनासोको तत्काल सम्बोधन गर्नका लागि सम्बन्धित सबै निकायमा फोकल पर्सन पनि तोक्नुपर्ने कार्यविधिमा उल्लेख छ । दर्ता गराएको गुनासो वा समस्या समाधान नभएसम्म सम्बन्धित श्रमिकलाई कल सेन्टरका कर्मचारीले सबै जानकारी दिने र निरन्तर फलोअप गर्नुपर्ने बताइएको छ । गुनासोको संवेदनशीलताको आधारमा वर्गीकरण गर्नुपर्ने कार्यविधिमा उल्लेख छ ।
अति जरुरी, जरुरी, मध्यम, सामान्य, तामेली गरी गुनासोको वर्गीकरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसका साथै गुनासोको क्षेत्रका आधारमा पनि गुनासो वर्गीकरण गर्नुपर्ने बताइएको छ । कार्यविधिअनुसार श्रम मन्त्रालय र यसअन्तर्गतका माहाशाखाहरु, वैदेशिक रोजगार विभाग र मातहतका कार्यालयहरु, वैदेशिक रोजगार बोर्डको सचिवालय, श्रम तथा व्यवसायजन्य सुरक्षा विभाग र मातहतका कार्यालयहरु, राष्ट्रिय व्यावसायिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान र सामाजिक सुरक्षा कोषसँग सम्बन्धित गुनासोलाई वर्गीकरण गर्नुपर्ने छ ।
श्रमाधान कल सेन्टरको एकीकृत अभिलेखलाई विद्युतीय र दस्तावेज अभिलेख गरी दुई किसिमबाट व्यवस्थित गर्नुपर्ने छ । विद्युतीय अभिलेख श्रमाधान कल सेन्टरका अभिलेखको विद्युतीय रुप तयार गरी गुनासाहरु अभिलेखीकरण गरिने छ । दस्तावेज अभिलेख श्रमाधान कल सेन्टरमा प्राप्त गुनासाहरुको दस्तावेज आवश्यकताका आधारमा दैनिक, साप्ताहिक, पाक्षिक, मासिक अर्धवार्षिक र वार्षिक रुपमा प्रिन्ट गरेर राख्नुपर्ने कार्यविधिमा उल्लेख छ ।
मन्त्रालय र मातहतका निकायसँग सम्बन्धित सुझावहरुलाई छुट्टै अभिलेखीकरण गरी मन्त्रालयमा पठाउनुपर्ने छ । मन्त्रालय र मातहतका निकायहरुले आफ्नो कार्यालयसँग सम्बन्धित गुनासाहरुको सुनुवाइ गर्न पूर्णकालीन फोकल फर्सन नियुक्त गर्नुपर्ने छ । आफ्नो निकायअन्तर्गतका कार्यालयहरुसँग सम्बन्धित साइट, लेटर प्याड एवं सरोकारवालासमक्ष पुग्ने सबै कागजागतमा श्रमाधान कल सेन्टरसँग सम्बन्धित जानकारी अनिवार्य रुपमा उल्लेख गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
यसका साथै श्रमाधान कल सेन्टरमार्फत सम्बोधन भएका गुनासोहरुको पर्फमेन्स इन्डिकेटर बनाएर त्यसको आधारमा फोकल पर्सनहरुको कार्यसम्पादनको मूल्यांकन गर्न समन्वय गर्नुपर्नेसमेत कार्यविधिमा उल्लेख छ । हरेक महिना प्राप्त गुनासो, त्यसको समाधानको प्रगति विवरण मन्त्रालय मातहतको वेब पेजबाट सार्वजनिक गर्नुपर्ने कार्यविधिमा उल्लेख गरिएको छ ।
नेपालमा वा विदेशमा रहेका श्रमिकले श्रम र रोजगारसँग सम्बन्धित समस्या, गुनासो, सुझाव र जिज्ञासा भएमा श्रमाधान कल सेन्टर कक्षमा आफैं उपस्थित भएर पनि दर्ता गराउन सक्ने छन् । यो कार्यविधि जारी भएपछि कल सेन्टर (सञ्चालन तथा व्यवस्थापन) कार्यविधि, २०७५ खारेज भएको जनाउँदै कल सेन्टरसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण कार्यहरु नयाँ कार्यविधिअन्तर्गत नै भए गरेको मानिने मन्त्रालयले जनाएको छ ।
