हामीले सामाजिक सञ्जालमा देखेजस्तो पुरै देश युद्धग्रस्त छैन । मागपत्र प्रमाणीकरण नै रोक्नुपर्ने देखिँदैन । जोखिम क्षेत्रबाट टाढा भएका कम्पनीले त कामदार चाहियो भनिरहेका छन् ।
महेशकुमार बस्नेत
महासचिव, नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघ
काठमाडौं- जारी युद्धबीच खाडी मुलुकमा श्रमिकको माग आउन थालेको व्यवसायीले बताएका छन् । सरकारले खाडी मुलुकमा कार्यरत नेपाली श्रमिकको उद्धारको तयारी चलाइरहँदा व्यवसायीले भने यस्तो भयावह अवस्था नरहेको बताएका हुन् ।
वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरुको छाता संगठन नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघका महासचिव महेशकुमार बस्नेत जोखिम नभएका क्षेत्रमा श्रमिकको माग बढेको बताउँछन् । ‘हामीले सामाजिक सञ्जालमा देखेजस्तो पुरै देश युद्धग्रस्त छैन,’ महासचिव बस्नेतले भने, ‘मागपत्र प्रमाणीकरण नै रोक्नुपर्ने देखिँदैन । जोखिम क्षेत्रबाट टाढा भएका कम्पनीले त कामदार चाहियो भनिरहेका छन् ।’ पछिल्लो जोखिमलाई मध्यननगर गर्दै नेपाली दूतावासले भने मागपत्र प्रमाणीकरण स्थगित गरेको छ ।
अन्धाधुन्ध मिसाइल हान्दा केलाई सुरक्षा मान्ने केलाई नमान्ने भन्ने प्रश्न छ । तर पनि केही अपवादवाहेक अन्य ठाउँ सुरक्षित नै छन् । नयाँलाई खुलाउन परेको अवस्थामा असुरक्षित इलाकाबाहेकका ठाउँ खोल्दा फरक पर्दैन ।
रामेश्वर नेपाल, श्रमविद्
संघले आफूहरु श्रमिक र रोजगारदातासँग निरन्तर समन्वयमा रहेको उल्लेख गर्दै त्यहाँका श्रमिक र कम्पनीसँग कुराकानी गर्दा सबै नेपालीलाई ल्याइहाल्न पर्ने अवस्था नपाएको बस्नेत बताउँछन् । असामान्य स्थिति आए के गर्ने भनेर विकल्प खोज्नु सरकारको जिम्मेवारी भएपनि तत्काल चरम संकट निम्तिने अवस्था नदेखिएको उनको भनाइ छ ।
‘हामी निरन्तर रुपमा श्रमिक र कम्पनीसँग समन्वयमै छौं । अमेरिकी बेस क्याम्प आसपास भएका कम्पनीहरुमा चाहिँ काम भएको छैन,’ बस्नेतले भने । इरान, इजरायल र अमेरिका संलग्न पश्चिम एसियाको युद्ध सुरु भएपछि मध्यपूर्वका १२ वटा मुलुकमा सरकारले श्रम स्वीकृति बन्द गरेको थियो । छुट्टीमा आएका श्रमिकको रोजगारी गुम्ने अवस्था देखिएपछि गत मंगलबारबाट पुनः श्रम स्वीकृति खुलाइएको छ । साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार, ओमान, बहराइन र कुवेत नेपालीका लागि प्रमुख रोजगार गन्तव्य हुन् । यी मुलुकमा रहेका अमेरिकी सैन्य बेस क्याम्पमा इरानले ड्रोन तथा मिसाइल आक्रमण गर्दा रोजगारीका गएका श्रमिकको अवस्था तनावपूर्ण बनेको छ भने दैनिक हजारौैं युवा रोजगारीबाट वञ्चित छन् ।
व्यवसायीले भने झैं सुरक्षित स्थानमा रहेका कम्पनीमा श्रमिक पठाउन सकिने विज्ञको भनाइ छ । प्रभावित मुलुकका सबै क्षेत्र असुरक्षित नभएको श्रमविद् रामेश्वर नेपाल स्विकार्छन् । सुरक्षित रहेका क्षेत्रको अवस्थाबारे आवश्यक अध्ययन गरेर नयाँ श्रम स्वीकृति पनि खुलाउन सकिने नेपालले बताए । ‘अन्धाधुन्ध मिसाइल हान्दा केलाई सुरक्षा मान्ने केलाई नमान्ने भन्ने प्रश्न छ । तर पनि केही अपवादवाहेक अन्य ठाउँ सुरक्षित नै छन् । नयाँलाई खुलाउन परेको अवस्थामा असुरक्षित इलाकाबाहेकका ठाउँ खोल्दा फरक पर्दैन,’ नेपालले भने, ‘तर अनुमानको भरमा खुलाउने होइन । सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर आपतकालीन अवस्थामा त्यहाँको सरकारले के–के गर्नसक्छ, नयाँ जानेहरुको सुरक्षाको प्रोटोकल के–के हुन्छन् सबै निर्धारण गरेपछि मात्र खोल्न पर्छ ।’
आफू आवद्ध सञ्जालले निरन्तर श्रमिकहरुसँग परामर्श गरिरहेको उल्लेख गर्दै नेपालले सुरुका दिनमा काम बन्द भएपनि पछिल्ला दिनमा नेपालमा भनिएजस्तो हाहाकारको स्थिति नभएको प्रतिक्रिया श्रमिकहरुले दिएको उनको भनाइ छ । परराष्ट्र मन्त्रालयले भने परिस्थिति थप बिग्रिए नेपालीलाई पानी जहाजबाट समेत उद्धार गर्नेगरी योजना बनाइरहेको छ । तत्काल ती मुलुकबाट सबैलाई फिर्ता ल्याइहाल्नपर्ने स्थीति नभएको नेपाल बताउँछन् । ‘तयारीमा चाहिँ बस्नुपर्छ । थोरै हुनसक्छ उद्धार गर्नुपर्ने अवस्था,’ उनले भने ।
मध्यपूर्वको युद्ध गत फेब्रुवरी २८देखि जारी छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३को आठ महिनामा संस्थागत व्यक्तिगत र श्रम स्वीकृति नवीकरण गरेर पाँच लाख ३१ हजार १२० जना वैदेशिक रोजगारीमा गएका छन् । जसमध्ये एक लाख ७३ हजार ४६७ जना संस्थागत र व्यक्तिगत माध्यमबाट खाडीका छ वटा मुलुकमा गएका छन् । ती मुलुकमा एक लाख ८८ हजार ९० जना पुनः श्रम स्वीकृति लिएर गएको तथ्याङ्क छ । यो तथ्याङ्कअनुसार चालु वर्षमा खाडीमा प्रत्येक दिन औसतमा ७२२ जना पहिलोपटक रोजगारीको खोजिमा गएका छन् भने पुनः श्रम स्वीकृति लिएर दैनिक ७८४ जना गएको देखिन्छ । यसलाई आधार मान्दा गत २० दिनमा पहिलोचोटि रोजगारीमा जाने १४ हजार ४४० जनाले उक्त अवसर गुमाएका छन् ।
खाडी इरान तिक्तता चुलिँदै
युद्धको प्रभाव खाडी मुलुकका सबै क्षेत्रमा नपरेको बताइँदै गर्दा खाडी–इरान सम्बन्ध चिसिदै जान थालेको छ । सुरुमा इरानले खाडीमा रहेका अमेरिकी सैन्य क्याम्पहरुमा मात्र आक्रमण गरेको थियो । त्यसपछि इरानको निसाना एक ठाउँमा मात्र सीमित देखिँदैन । पछिल्ला दिनहरुमा ती मुलुकका विमानस्थल, होटेल, उर्जा केन्द्र आदिमा आक्रमण गर्दा खाडीका देशहरु इरानदेखि बिच्किन थालेका छन् । बिहीवार इजरायलले इरानमा रहेको विश्वकै ठूलो साउथ पार्स ग्यासफिल्डमा आक्रमण गर्दा जवाफमा इरानले साउदी, कतार र यूएईमा उर्जा केन्द्रमा आक्रमण ग¥यो । जसमा कतारको रास लफ्फान औद्योगिक सहरमा आगजनी भएको छ । त्यसपछि कतारले आफ्ना मुलुकमा भएका इरानी सैन्य अधिकारी, दूतावासका कर्मचारी लगायतलाई तत्काल मुलुक छोड्न आदेश दिएको छ । साउदीले इरानमाथि भएको थोरै विश्वास पनि गुमेको बताएको छ ।
इरानी आक्रमणबाट खाडीमा कार्यरत धेरै श्रमिकको ज्यान गइसकेको छ । बिजनेस एन्ड ह्युमन राइट्स सेन्टरका अनुसार बिहीबारसम्म खाडीमा कार्यरत भारतका पाँच, बंगलादेशका चार, पाकिस्तानका दुई र नेपाली एक जना श्रमिकको मृत्यु भइसकेको छ ।
