गुफाडाँडा (सिन्धुपाल्चोक)– गुफाडाँडामा मेलम्ची नगरपालिकाले आयोजना गरेको जलवायु सम्मेलनमा नेताहरुले जलवायु परिवर्तनको प्रभावबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । दोर्जेलाक्पा, थाङपालछ्यो, जुगल र लाङटाङ टाकुरा लहरै देखिनेगरी बनाइएको मञ्चबाट नेताहरुले कालो बन्दै गरेको हिमाल हेर्दै यस्तो चिन्ता जनाएका हुन् ।
बुधबार दिउँसो घाम खुल्दा पहिलेपहिले सेताम्मे देखिने हिमाल अहिले कालो बन्दै गएको स्थानीयहरु बताउँदै थिए । यसैबारे बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुरसिंह लामाको उपस्थितिमा आयोजित कार्यक्रममा नेताहरुले यसबारे चिन्ता व्यक्त गरेका हुन् ।
‘हामीले प्रकृति दोहन गरेका छौं । सडक बनाउँदा हामीले इआइए गर्छौं । यो भएको छ भन्छौं तर डकुमेन्टमा मात्र,’ मुख्यमन्त्री लामाले भने । यस्ता विषयमा वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (इआइए) गर्दा त्यसबाट हुनसक्ने क्षति उल्लेख गरिने भए पनि प्रतिवेदन लुकाउने गरेको बताए । जसकारण प्रकृति दोहन भइरहेको मानवीय क्षति भइरहेको उनको तर्क रह्यो । गत असार ११ देखि १३ गतेसम्म काठमाडौं केन्द्रित वर्षासमेत जलवायु परिवर्तनका कारण आएको उनको भनाइ थियो ।
नेकपा एमालेका स्थायी कमिटी सदस्य एवं पूर्वमन्त्री शेरबहादुर तामाङले गुफाडाँडा क्षेत्रलाई आकर्षक थलो बनाउन सकिने प्रस्ताव राखे । ‘यति नजिकबाट देखिने हिमाल देखाएर नगरकोटबासीले पैसा कमाएका छन् । यही किन होटल नबनाउने ?,’ तामाङले भने । उनले यस क्षेत्रमा चिया बगान, स्याउखेती लगाउन सकिने सम्भावना भएको बताए ।
काभ्रेपलाञ्चोकस्थित मण्डनदेउपुर नगरपालिकाका प्रमुख टोकबहादुर वाइबाले नगरकोटमा हिमाल हेर्न आउने पर्यटकले हिउँ हेर्न नपाएको गुनासो गरे । ‘अहिले नगरकोटमा हिमाल हेर्न आउँछन् । तर पर्यटकले हिउँ हेर्न पाउँदैनन् । यो जलवायु परिवर्तनका कारण हो,’ वाइबाले भने ।
उनले स्थानीय तहले विकासका लागि डोजर चलाउनुपर्ने बाध्यता हुँदा वातावरणीय असर न्यूनीकरणको काम गर्न नसकेको स्वीकार गरे । ‘डोजर चलाउनुपर्ने बाध्यता छ । यसले असर गर्ने रहेछ । यसबारे वातावरण र भूक्षयका हिसावमा न्यूनीकरण गर्न सकिन्थ्यो । तर यसलाई रोक्ने क्षमता हामीसँग छैन,’ नगरप्रमुख वाइबाले भने ।
बागमती प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री सुरजचन्द्र लामिछानेले जलवायु परिवर्तनको असर सिन्धुपाल्चोकमा धेरै देखिरहेको बताए । लामिछानेले प्रदेशको मन्त्रिपरिषद् गुफाडाँडामा आयोजना गर्न मुख्यमन्त्रीसँग आग्रह गरे ।
बागमती प्रदेशका वन तथा वातावरणमन्त्री कृष्णप्रसाद सिलवालले जलवायु परिवर्तनका कारण रैथाने बाली नाश भइरहेको बताए । डोजरे विकासले क्षति पुगिरहेको अवस्थामा जलवायु परिवर्तनले विपत्ति नै निम्तिएको उनको भनाइ थियो । ‘विपद् रोक्न सकिँदैन तर विपद्बाट परेको असरको क्षति विकसित र कार्बन उत्सर्जन गर्ने मुलुकले व्यहोर्नुुपर्छ,’ सिलवालले भने । उनले विकसित मुलुकले गरेको औद्योगिकीकरणका कारण जलवायु परिवर्तन भएको दाबी गरे ।
नेपाली कांग्रेसका नेता निमा लामाले जयवायु परिवर्तनका कारण भ्रेमाथाङ पहिरो गएको र मेलम्ची बाढी आएको बताए । यस विषयमा कोपेनहेगनमा भएको जलवायु सम्मलेनमा जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेको असरबारे आफूले जानकारी गराएको बताए । नेपालमा मात्रै जलवायु सम्मेलन गर्नुभन्दा यसलाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्नुपर्नेमा लामाको जोड थियो । ‘हामीले विश्वसामु यो कुरा लैजान आवश्यक छ । जलवायु परिवर्तनका कारण धर्म संस्कृति पनि मासिन लागेको छ,’ पूर्वमन्त्रीसमेत रहेका लामाले भने ।
सम्मेलनमा बागमती प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. गंगादत्त नेपालले जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । नेपालले प्रकृतिमैत्री जीवन जिउन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै भावी पुस्ताको जीवन सुरक्षित बनाउन अहिलेका व्यक्तिहरुले काम गर्नुपर्ने बताए । उनले यस क्षेत्रलाइ जलवायु अध्ययन केन्द्र बनाउन सुझाए । आयोजक मेलम्ची नगरपालिकाका प्रमुख आइतमान तामाङले जलवायु परिवर्तनबारे विश्वको ध्यानाकर्षण गर्न हिमालकै काखमा सम्मेलन गरिएको बताए ।
जिल्ला समन्वय समिति सिन्धुपाल्चोकले पहिलोपटक २०७५ पुस १६ गते तत्कालीन राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई प्रमुख अतिथि बनाएर जलवायु सम्मेलन आयोजना गरेको थियो । उक्त सम्मेलनलाई मेलम्ची नगरपालिकाले यसपटक निरन्तरता दिएको हो ।
