लोकऽतन्त्र । सिंहऽदरबार प्रवेश गर्ने महŒवपूर्ण काइदा । हजुरबाले प्रजाऽतन्त्रका नाममा त्यही सिंहऽदरबारमा छिरेर खै कुन्नि के–के गरे । प्रजातन्त्रलाई कठालोमा समातेर फालेका काकाहरुले लोकतन्त्र भित्र्याइदिए । त्यही लोकतन्त्रलाई पनि कहिले यता पल्टाउने कहिले उता पल्टाउने गर्दै गणऽतन्त्र भित्र्याइदिए ।
काकाले भनेको गण अर्थात् झुण्डतन्त्र भनेको शासन एउटा झुण्डले चलाउने शासनमा शासित बनिरहेका छौं अरे । काकाले जे बोकाइदियो त्यही बोकेर हिँड्ने भतिजहरुका कारण पनि कहिले कुन तन्त्र धरापमा ! कहिले कुन तन्त्र सरापमा पर्ने रैछ । हजुरबाले बनाइदिएको प्रजाऽतन्त्र मन नपरेपछि नै त हो काकाहरु रिसाएका । काकालाई त्यही उही अनि यही गणऽतन्त्र चाहिएको थियो । कम्तीमा एउटा न एउटा झुण्डले सत्ता सेवन गरिरहने । पालैपालो । रुमाल लुकाई खेलेजस्तो ! कहिले कसले डडाल्नु सेकाउने हो पत्तै हुँदैन । रुमाल छाम्दा छाम्दै डडाल्नुमा डाम ।
पोहोर साल कुन्नि कुनचाहिँ आफ्नै भाग्य थाहा नपाउने फन्टुसले काकालाई हात्तीले माला लगाएर सिंहासन बसाउँछन् भने छ । काका मख्ख । त्यही भएर नि होला काका माघ महिनामा लावण्य देशतिर लागेका छन् हात्ती खोज्दै । हात्ती खोज्दा खोज्दै लखतरान भएका काकाले हात्ती त के हात्तीको पाइला पनि देख्न पाएनछन् ! काका रिसले चुर हुँदै लोकऽतन्त्रमा देखाइदिन्छु भन्ने भएछ । त्यही भएर होला काकाका गणहरुले त्यही तन्त्रको दिवस मनाएर लावण्य देशको हात्तीमा राजालाई सवार गराउने भएछन् ।
महाराजको स्वागतका लागि रैतीहरु सडकमा उर्लने छन् । लावण्य देश थियो थिएन, नवराज भन्ने व्यक्तिलाई हात्तीले राजा बनायो बनाएन लेख्नेले नै जानुन । तर नेपाल देशका गणहरुले अमिर राजा पनि देखेका छन् अनि हात्ती पनि पालेकै छन् । राजालाई स्वागत हात्तीबाटै गर्ने छन् । राजा नभएको देशमा लोकतन्त्र दिवस मनाउन राजालाई स्वागत गर्न भन्दै सरकारले डम्फु बजाइसक्यो । साराका सारा गणहरु महाराजको स्वागतमा तैनाथ हुने आदेश दिँदै सरकारी कार्यालय ठप्प गरिदिएको छ । महाराजको जय होस् । भन्नुपर्ने छ ।
परम्परागत महाराज उतै डाँडातिर बसेर घोत्लिदै छन् । यता पाहुना महाराजका लागि हदैसम्म लचिलो हुने भन्ने भाको छ । यताका महाराजलाई जंगलको बास, उताका महाराजलाई काजगी बाजेले नै पुग्ने भए लिएर उलिनकाठ । महाराज त महाराजै होलान् । कोही सामन्ती होलान्, कोही शोषक भए होलान् ! परम्परागत महाराजले भन्दा अहिले झुल्किएका महाराजहरुले गर्नुसम्म गरेका छन् । आउनुस् मिलेर स्वागत गर्नुहोस् । महाराजले रोजीरोटी दिएका छन् । त्यत्रा मान्छेलाई रोजगारी दिएका छन् । घरपरिवार पाल्दिएका छन् । त्यस्ता महाराजको जयजयकार नगरे कसको गर्ने त ?
लोकऽतन्त्र दिवस हाम्ले किन मनाउनुप¥यो ? उता महाराजको सवारी हुनेबेला भइसक्यो । त्यो लोकतन्त्र त नाम मात्र हो । खासमा भन्ने हो भने भाषा विग्रिएको हो । विगारिएको हो । काकाले ऊ बेला जे भन्दिए त्यही राखिदिएको हो । यो त खासमा लुटऽतन्त्र हो । जति सक्दो लुट्ने हो । यता लुटेर सात समुद्रपारि पठाउने हो । लुटमा छुट कहाँ पाइन्छ र ? अमिर महाराजको स्वागत गर्नुछ । सबै जुट्नु छ । त्यही डाँडामा बसेर देख्लास् ! बोल्लास् ! हुर्मत लेलास् । पालो त हाम्रै हो । तेरामात्र सात पुस्तालाई जोडेर पुग्छ र ? ठूल्दाइहरु ठूलठूला स्वरले घिच्रो दुख्नेगरी थर्काउँदै छन् । महाराजको जय होस् । महाराजको जय होस् ।
पल्ला घरे ठाइँला काका पनि अलमलिएका छन् । उनी महाराजको जय होस् भन्ने ध्वनीबाट विचलित भएका छन् । हैन क्या हो कुरा ! साँच्चै नै महाराजका लागि यत्रो तयारी यति ठूला गर्जन । आफैंले आफ्नै गालामा एक थप्पड हान्छन् । यहाँ छ गणऽतन्त्र आइसक्यो त अब फेरि के को महाराजको जय होस् !ठाइँला काकाले आफ्नै गालामा बजारेपछि काकी डङरंगै ढलिन् । काकी ढलेपछि काका उठाउन पुगे । वरपर कोही थिएन । काकाले हत्त न पत्तका समुद्रपारी भएको छोरालाई वाइफाइ अन गर्दै एक घण्टा भिडियो कल हानिहाली । विचरा कर्मवीर छोराको फोन किन उठ्थ्यो र ? त्यत्ति सजिलो पनि कहाँ छ र त्यहाँ बाले फोन गरे अब उठाइहाल्छु भन्ने ।
यहाँ नयाँ महाराजाले राज गरेर बल्लबल्ल सात समुद्रपारि पठाएका छन् । उनैका लागि रेमिट्यान्स पठाउनु छ । भिडियोमा कुरा गरेर बा’लाई के भन्नु । बा म थकिन छु भन्न पनि नमिल्ने ! विनाकाम केही पनि हुन्न है । कर्म गर्ने कर्मवीरहरुका लागि महाराजको जय जय भन्न पनि नपर्ने । लोकतन्त्रमा महाराजको जयजयकार मनाउन खोज्दा काकी ढलेको कुरा छोरालाई सुनाएन नपाएका ठाइँला काका । जंगलतिर बसेका माइला बालाई कसरी सुनाउन सक्लान् र ?
महाराजका दिन गए । अव राजा भन्ने दिन गए ! तर होइन रहेछ यही भूमिमा राजाको जयजयकार पनि सुनिँदो रहेछ । चाहे घरभित्रकै राजा होस् वा घरबाहिरका राजा कै किन नहोस् । फेरि पनि काकाले भन्न लगाएका छन्, ‘महाराजको जय होस्’ !यता न ठूला काकाको सत्कार छ । न त माइला काकालाई नै सम्मान छ । घरमा भएका बाऽआमाथि अन्याय नै अन्याय छ । राजा फालेर महाराजा बनेकाहरु उही राजाकै स्वागतमा तल्लीन छन् । जयजयकार मनाउँदै छन् । आफ्नो मर्यादा कुल्चिएर भए पनि अरूका लागि देखाउँदै छन् । आउ मिलेर बस । आज जयजयकार मनाउनु छ । महाराजको स्वागत गर्नु छ । किनकि आज लोकऽतन्त्र दिवस पनि छ । आउ, गाउँ सबै मिलेर नरेशको जय हो । महाराजको जय होस् ।
