धनगढी – कैलाली र कञ्चनपुरका २ हजार ३ सय ६५ जना गरिमा धान पिडित किसान रहेका छन् । कैलालीमा १ हजार ९ सय ८६ र कञ्चनपुरमा ३ सय ७९ जना किसानहरू गरिमा धानको मारमा परेका छन् ।
कैलालीमा गरिमा धानको विउ ८ हजार ६ सय ७३ केजी र कन्ञचनपुरमा १ हजार ३ सय ३९ केजी गरी जम्मा १० हजार १२ केजी विउ किसानहरूले प्रयोग गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । ढाकीयको क्षेत्रफल १ विगाहा २६ कठ्ठा रहेको छ भने, अनुमानित उत्पादन ३ हजार २ सय ४७ मेट्रिकटन रहेको छ । नेपाल सरकारले गरिमा धान पिडित किसानलाई क्षतिपुर्ति दिने घोषणा गरे पनि करिव ६ महिना वितिसक्दा पनि किसानहरूले अझै पनि क्षतिपुर्ति पाउन सकेका छैनन् । क्षतिपुर्तिको माग राख्दै गरिमा धान पिडित किसानहरू आन्दोलित बन्न पुगेका छन् । समयमै क्षतिपुर्ति नदिएको भन्दै गरिमा धान पिडित आन्दोलनमा आएको किसान गौरीगंगा नगरपालिका–९ का मणिरत्न कँडेलले बताए । सबैधन्दा बढी क्षती गौरीगंगा नगरपालिकामा भएको छ । कैलाली र कञ्चनपुरका किसानहरू गरिमा धानको चपेटामा परेका छन् । विगतका केही वर्ष यो धान फले पनि यस वर्ष गरिमा धान फल्न सकेन । किसानहरूले नक्कली गरिमा धानको विउ दिएको र किसानलाई ठगेको बताएका छन् ।
कैलालीको गौरीगंगा नगरपालिका–९, मसुरियाका किसान चौधरीको १२ जनाको परिवार छ । उनले ३६ हजारको धान किनेका छन् । पछिल्ला चार वर्ष गरिमा धान राम्रै फलेपछि यस वर्ष ढाई बिघा जमिनमा सोही धान लगाए । तर यो वर्ष धानै फल्न सकेन् ।
‘अघिल्ला वर्षहरूमा रामै्र उत्पादन हुनेमा दुक्क थिए, भरथरीले आँखाबाट आशु झार्दै भने, ‘यो वर्ष पनि रामै्र फल्नेमा आशाबादी थिएँ, उनले फेरी पुरै ढाई विघा जमिनमा गरिमा धान लगाए, तर यो फलेन । पहिले यो धान राम्रो फलेको थियो, मैलै २० कुन्टल धान बेचेको छु तर अहिले किन्दा उनलाई निकै समस्या भएको बताए । गरिमा धानले घर न घाटको बनायो’ उनले भने ।
गौरिगंगा नगरपालिका–७ कैलासपुर का किसान तुलाराम जोगीको पिडा पनि उस्तै रहेको छ । उनले पनि यस वर्ष ३६ कठ्ठा जमिनमा गरीमा र सिन्दुरी धान लगाए । ‘धानमा बाला लाग्ला भन्ने आशा नै थियो’ उनले भने, ‘पहिले १४ कट्टामा लगाएका गरिमा धान राम्रो फलेको थियो, यस बर्ष भने रुवायो, यो गरिमा पनि होइन सिन्दुरी पनि होइन यो नक्कली गरिमा हो’ उनले कैलालपुरमा अनुमानित ८ विगाहमा जमिनमा गरिमा धान लगाएको बताएका थिए ।
गौरीगंगा नगरपालिका–११ किसान चौकीदार चौधरी दुई विगाहा जमिनमा गरिमा धान लगाए । उनले खेत मै आगो लगाई दिए । उनको ७ जनाको परिवार छ । उनको ७ कठ्ठा जमिन मात्रै थियो तर उनले अधियाँमा धान लगाए । अहिले परिवार पाल्न निकै समस्या छ । बैंकबाट ऋण निकालेर ३६ हजारको धान किने तर हाल व्याज तिर्न धैरै समस्या रहेको उनले बताए ।
सरकारले गरिमा धान नफले पछी क्षतीपुर्ति दिने घोषणा गरेको थियो । घोषणा गरेको झन्डै ६ महिना पुगेछ किसानहरूले अझै पनि क्षतीपुर्ति पाउन सकेका छैनन् ।
गौरीगंगा नगरपालिका–११ किसान सविता चौधरीले पनि यस वर्ष १ विगाहा जमिनमा गरिमा धान लगाइन् । उनको पनि फलेन । गरिमा र सिन्दुरी जातको धान कतै पनि फलेन । उनले मसुरिया बजारबाट साढे सात सय रुपियाँ किलो गरिमा धानको विउ किनिन् र उनले पनि गरिमा धान लगाइन्, तर फल्न सकेन । उनले भनीन्, ‘२५ हजारमा १२ कुन्टल धान किनेको छ, तर अहिले घर धान्न धैरै समस्या रहेको बताइन् ।
गरिमा धान पिडित किसानले बुझाए ज्ञापन पत्र
गरिमा धान पिडित किसानहरूले बुधवार प्रदेश सरकारको भुमी व्यवस्था कृषी तथा सहकारी मन्त्री विनितादेबी चौधरीलाई ज्ञापन पत्र बुझाएका छन् । मुख्यमन्त्री कार्यालयलाई पनि बुझाएका छन् । पिडित किसानहरूले सरकारले किसानलाई समयमै क्षतीपुर्ति नदिएको भन्दै किसानहरूले छिटो भन्दा छिटो क्षतीपुर्ति दिन माग गरेका छन् । तत्काल क्षतीपुर्ति नदिए कडा आन्दोलनमा जाने ज्ञापन पत्रमार्फत चेतावनी दिएका छन् ।
विउ कम्पनीलाई कारर्वाही हुन्छः मन्त्री चौधरी
भुमी व्यवस्था कृषी तथा सहकारी मन्त्री विनितादेबी चौधरीले किसानका माग छिटै पुरा गर्ने बताएकी छिन् । उनीले मन्त्रालयले डाटा संकलन गरी संघिय कृषिमन्त्रालयमा पठाई सकेकोले गरिमा धान पिडित किसानहरूले छिटै क्षतीपुर्ति पाउने बताएकी छन् । मन्त्रालयले गरिमाधान पिडीत किसानहरूको समस्या बुझेको छ । गरिमा धान तराईका सबै जिल्लामा यो समयमा रहेको बताउँदै संघिय मन्त्रालयसंग छलफल चलिरहेको बताइन् । ‘विउ बिक्री वितरण गर्ने कम्पनीलाई कारर्वाही हुन्छ’, उनले बताइन् ।
