झापा– नेपालमा हात्तीपाइले (फाइलेरिया) रोग एक प्रमुख जनस्वास्थ्य समस्याको रूपमा स्थापित भएकोले यसको न्यूनीकरणको लागि अभियान नै सञ्चालन गरिएको छ । शनिबारदेखि हात्तीपाइले रोगविरुद्धको आम औषधि सेवन अभियानमा उत्साह देखिएको हो । व्यक्तिको उचाइअनुसार नौ वटा चक्कीसम्म खान हुने सो औषधि छारेरोग, गर्भवती महिला, सुत्केरी महिला, सिकिस्त बिरामी र दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका सेवन गर्न हुँदैन्।
जुकाको औषधिसमेत खुवाइने यो अभियानमा झापा जिल्लामा एक साता सम्म चल्ने छ भने मोरङमा १४ दिनसम्म चल्ने छ । यस वर्ष झापामा साढे आठ लाखलाई हात्तीपाइलेविरुद्धको औषधि सेवन गराइँदै छ । स्वास्थ्य कार्यालय झापाका फोकल पर्सन जीवन चम्लागाईंले जिल्लामा नौ लाख ३५ जनामध्ये आठ लाख ४३ हजारलाई औषधि सेवन गराइने जानकारी दिए । प्रदेश नं १ मा झापा र मोरङमा मात्र यो अभियान सुरु भएको छ ।
झापामा दुई प्रकारका र मोरङमा तीन प्रकारका औषधि सेवन गराइने छ । अभियानअन्तर्गत स्वास्थ्यकर्मी र स्वयंसेवक छ/छ सय परिचालन गरिएको छ भने उनीहरूमार्फत हात्तीपाइले रोगविरुद्धको औषधि (डीइसी) २० लाख ७२ हजार १४ डोज र एल्बेन्डाजोल नौ लाख २० हजार ८९५ डोज वितरण गरिनेछ । औषधि खुवाउने बेलामा छुटेका तथा रोगी व्यक्ति रोग निको भएपछि सम्बन्धित स्वास्थ्य संस्थामा गई औषधि सेवन गर्न सक्नेछन् ।
झापामा हात्तीपाइले रोगविरुद्धको औषधि सेवन दर पनि बढ्दै गएको छ । सन् २०१२ देखि हात्तीपाइले रोगविरुद्धको अभियान सुरु भएयता औषधि सेवन दर बढ्नुका साथै रोगीको संख्यामा पनि कमी आएको छ । झापामा २०१२ मा जिल्लामा ५५.५९ प्रतिशतले औषधि सेवन गरेका थिए भने २०२१ मा ८५ प्रतिशतले औषधि सेवन गरेको स्वास्थ्य कार्यालय झापाको तथ्यांक छ ।
स्वास्थ्य कार्यालय झापाले औषधि सेवनलाई शतप्रतिशतमा पुर्याउन लक्ष्य लिएको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०७८÷०७९ मा २९२ मा हात्तीपाइलेका नयाँ रोगी फेला परेका छन् । जसमा हाइड्रोसिल १४६, खुट्टा सुन्निएका १४० र हात र स्तन सुन्निएका छ जना रहेका छन् । गत आव २०७६/०७७ मा जिल्लामा ३५१ मा हात्तीपाइले देखिएको छ । झापामा २४ प्रतिशत संक्रमण दर रहेकोमा अहिले घटेर २.३३ जनामा झरेको छ । मोरङमा हात्तीपाइले रोगविरुद्धको औषधि सेवनमा आम नागरिकको उत्साह देखिएको छ ।
करिब १० लाख मानिसले सेवन गराउने लक्ष्य लिईएको छ । यो औषधि सेवन गराउन जिल्लाभरि ७३२ जना स्वयंसेवक परिचालन भएको र यसपटकको औषधि सेवन ११ औँ हो । हात्तीपाइले (फाईलेरिया) रोग विश्वका ७० भन्दा बढी मुलुकहरूमा पाइएको छ । यी देशहरूमा बसोबास गर्ने एक अरब चालिस करोड भन्दा बढी मानिसहरू यो रोगको संक्रमणको जोखिममा रहेका छन् । हाल १२ करोड मानिसहरू यो रोगबाट संक्रमित भएको अनुमान गरिएको छ । यस मध्ये १.५ करोड मानिसहरूमा हात्तीपाईलेर २.५ करोडमा अण्डकोष तथा यौनांग सुन्निएको पाईएको छ । बाँकी दुई तिहाई मानिसहरू (८ करोड) साधारण खाले लक्षणहरू वा बाहिरी लक्षणहरू नदेखिएको अबस्थामा छन् ।
हात्तीपाइले (फाईलेरिया) रोगबाट प्रभावित मुलुकहरू मध्ये धेरै जसो दक्षिण अमेरिका, अफ्रिका, दक्षिण पूर्व एशिया र पश्चिमी प्रशान्त एशियाका अधिकांश सर–सफाईको कमी भएका गरिब मुलुकहरू पर्दछन्। सन्२००० देखि २०१६ सम्म विश्वमा ८२ करोड भन्दा बढि मानिसले ६ अरब भन्दा बढि मात्रा औषधि सेवन गरिसकेका छन्। जसका कारण झण्डै १० करोड जनामा नयाँ संक्रमण हुन रोकिएकोअनुमान गरिएको छ । दक्षिण पूर्व एशियामा हात्तीपाइले (फाईलेरिया) रोगको अवस्था हाम्रो दक्षिण पूर्व एशिया क्षेत्र भित्र हात्तीपाइले (फाईलेरिया) रोगबाट प्रभावित ठाउँहरूमा बसोबास गर्ने विश्वकोकूल प्रभावित क्षेत्रमा बस्नेसंख्याको६२ प्रतिसत अर्थात ८० करोड भन्दा बढी मानिसहरू छन्। त्यस्तै ६ करोड मानिसहरूलाई यो रोग लागेको अथवा यिनीहरूको रगतमा यो रोगको परजिवी रहेको पाइएको छ ।
