काठमाडौं -काठमाडौं उपत्यकाका १८ वटा नगरपालिका र विश्वसम्पदामा सुचित भएका ७ वटा सम्पदाहरुको सरसफाई अभियान सुरु हुने भएको छ ।
आज बिहीबार रिपोर्टर्स क्लब नेपालमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै फागुन १५ गतेदेखि चैत्र ९ गतेसम्म २५ दिने उपत्यका सरसफाई अभियान सञ्चालन हुने जानकारी दिइएको हो ।
२५ दिने उपत्यका सफाई अभियानमा सम्बन्धित नगरपालिकाका मेयरहरुलाई प्रमुख अतिथिमा बनाउने अभियानको कार्यक्रम रहेको अभियानका संयोजकले जानकारी दिएको छ ।
अभियानका संयोजक राजमान मानवले उपत्यका सरसफाइ अभियानले काठमाडौं उपत्यकामा लामो समयदेखि सरसफाई गदै आएको बताए । सरसफाईको सुरुवात टोलबाट गरेपनि पछि काठमाडौं उपत्यका फोहोर बढ्दै गएपछि बाग्मती, मनोहरा, हनुमन्तेलगायत धेरै सफाई अभियान चलाउँदै आएको उनले बताए ।
उनले सफाइ अभियान समय धेरै भएर नगरेको भन्दै आफ्नो भित्री चाहाना र इच्छाको कारण गरिरहेको बताए । सरसफाईले प्रकृतिलाई स्वच्छ राख्ने उनको भनाई छ । काठमाडौंमा सधै फोहोरको डंगुर हुने पनि उनले बताए । उनले भने,‘नेपालको कुनै पनि गाउँपालिका सफा छैनन्, जहाँ–जहाँ मानव बस्ती छ, त्यहाँ फोहोर छ ।’
राज्यले फोहोर व्यवस्थापनमा ध्यान नदिएको भन्दै उनले ध्यान दिनपर्नेमा जोड दिए । साउथ राष्ट्रका सबैभन्दा धेरै फोहोर हुने ५ देश भएको उनले जिकिर गरे । उनले संसारको पहिलो बंगलादेश र दोस्रो फोहोर राष्ट्र अफ्रिका भएको सुनाए । काठमाडौं उपत्यका सफा भए मात्र नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सफा देशको सुचिमा पर्ने उनको भनाइ छ । नेपालमा आउने पर्यटक मध्येमा काडमाडौंमा मात्र ६० प्रतिशत घुम्ने जिकिर गर्दै उनले काठमाडौंलाई सफा राख्नुपर्ने बताएका छन् ।
पुरानो चल्दै आएको परम्परा अनुसार आफुहरुले सरसफाई गरिरहेको र सरसफाई ठोस योजना अनुसार नभएको संयोजक राजमानले बताए ।
सरसफाई विधि राम्रो नभएको भन्दै उनले नेपालको सफाइ विधिलाई परिर्वतन गर्न आवश्यकता रहेको औंल्याए ।उनले भने,‘बिहान एक टाइम सफा गर्ने, कसैले सफाईको बारेमा अनुगमन पनि नगर्ने यो तरिका परिवर्तन हुन जरुरी छ ।’ नेपालको सफा गर्ने विधि अवैज्ञानिक र अव्यवस्थित भएको उनले आरोप लगाएका छन् ।
उनका अनुसार पर्यटकीय शहर पोखराका केही भाग सफा भएपनि धेरै स्थान फोहोर भएको छ । उपत्यकाको सरसफाई गर्ने जिम्मा कसको हो, त्यो कसैलाई थाहा नभएको उनले सुनाए । आफ्नो घर, टोल सफाईको लागि जनता आफै सचेत हुनपर्नेमा उनले जोड दिएका छन् ।
नेपालमा जति फोहोर गरेपनि दण्ड जरिवानाको व्यवस्था नगरिएको भन्दै फोहोर गर्नेलाई जरिवाना तोक्न सम्बन्धित निकायलाई समेत आग्रह गरे । नेपालमा फोहोर फाल्नेलाई कारवाही गर्ने नियम भएपनि लागु नभएको उनले उल्लेख गरे ।
त्यस्तै, मैतिदेवी वातावरण संरक्षण अभियानका संयोजक राजेश श्याम मिश्रले उपत्यका व्यापी सरसफाई सबैले आ–आफ्नो ठाउँमा रहेर मात्र सम्भव नभए पछि एकिकृत भएर उपत्यका ब्यापी सरसफाई अभियान सञ्चालन गर्न लागेको बताए । बर्खा लागेसँग सधै बाटो बिग्रने समस्या सधै उस्तै रहेको भन्दै मानन्धरले चाँडो भन्दा चाँडो बाटो निर्माण गर्न सम्बन्धित निकायसँग आग्रह गरे । उनले सरसफाई अभियान साढे ७ देखि ९ बजेसम्म गर्ने पनि जानकारी दिएका छन् ।
यसैगरी, मनोहरा सरसफाई अभियानका संयोजक चन्द्र दगांलले नेपाल सप्तऋषिले तपस्या गरेका भुमि हो भन्दै पवित्र तपोभुमिको सरसफाइ नगरे ठुलो पाप लाग्ने बताए । २०७० जेठबाट बाग्मती सफाइको सुरुवात गरेको बताए । प्रकृतिको सुन्दर उपहार नेपाल भए पनि पछिल्लो समयमा फोहोरी देशको रुपमा परिचित भएको उनले आरोप लगाएका छन् ।
