काठमाडौं– १२ वैशाख ०७२ मा गएको विनाशकारी भूकम्पले भत्काएको रातो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिर पुनर्निर्माणको काम प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाइने भएको छ । यसअघि सुस्त रहेको मन्दिरको पुनर्निर्माणको कामलाई अघि बढाउने निर्णय भएको छ । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री पम्फा भुसाल, प्रदेशसभा सदस्य जीवन खड्का, राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवाली, ललितपुर महानगरपालिकाका प्रमुख चिरीबाबु महर्जन, पुरातत्व विभागका महानिर्देशक दामोदर गौतमसहितको बैठकले पुनर्निर्माणलाई गति दिने निर्णय गरेको हो ।
यो निर्णयसँगै रातो मच्छिन्द्रनाथलाई मन्दिरमा विराजमान गराउने भक्तजनको चाहनाले मूर्त रूप पाउने अपेक्षा गरिएको छ । पुनर्निर्माणका लागि आर्थिक, भौतिक एवं प्राविधिक आवश्यकता जोहो गर्ने प्रतिबद्धता सम्बन्धित व्यक्तिहरूले गरेका छन् । मन्दिर पुनर्निर्माण उपभोक्ता समिति र पुरातत्व विभागले कोभिड–१९ को जोखिमका कारण पुनर्निर्माणका लागि काठ, ढुंगा समयमै उपलब्ध हुन नसकेको जनाउँदै आएको छ ।
ललितपुर–२२ बुंगमतीस्थित मच्छिन्द्रनाथको मन्दिरलाई भूकम्पले क्षति पु¥याएपछि सोही वर्षको २ माघमा पुनर्निर्माणका लागि शिलान्यास गरिएको थियो । तर, पुनर्निर्माण सुरुआत भएको छ वर्ष पुग्दा पनि सम्पन्न हुन सकेको छैन । स्थानीय सामग्री अभाव, कामदारको आपूर्ति हुन नसक्ने अवस्था, दक्ष कामदार पाउन कठिन, निर्धारित ज्यालामा कामदार नपाउने अवस्था, प्राविधिको अन्योलतालगायत समस्या देखा परेका छन् । मन्दिरको पुनर्निर्माण विशिष्ट प्रकारको भएकाले पनि चुनौती भोग्नुपरेको उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष अमिर शाक्यको भनाइ छ ।
पछिल्लो बैठकपछि पुनर्निर्माणले गति लिने अध्यक्ष शाक्यले विश्वास व्यक्त गरेका छन् । सबै सरोकार निकायले पुनर्निर्माणलाई गति दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकाले अब अर्को जात्राका अवसरमा काम पूरा हुने उनले अपेक्षा गरेका छन् । उनले थप रकम उपलब्ध नहुँदासम्म पुनर्निर्माणको कामले गति लिन नसक्ने बताए । पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक पर्ने कलात्मक इँटा महँगो हुने गरेको छ । स्थानीय कच्चा पदार्थबाट एउटा इँटा निर्माणका लागि रु नौ हजार ८५० सम्म लाग्ने देखिएको छ । मन्दिरको परम्परागत स्वरूपलाई कायम गर्नका लागि चुनौती भएको स्थानीय जानकारको भनाइ छ । उक्त मन्दिरमा तीन दर्जनभन्दा बढी साना ठूला विभिन्न आकार र डिजाइनका इँटा प्रयोग भएको छ । त्यसले गर्दा पनि कामले गति लिन सकेको छैन ।
मन्दिर पुनर्निर्माणका लागि सरकारले रु तीन करोड आठ लाख बजेट विनियोजन गरेको थियो । पुरातत्वको महत्वअनुसार निर्माण गर्ने हो भने थप रु तीन करोडभन्दा बढी बजेट आवश्यक पर्ने जानकारले बताएका छन् । मन्दिरको पुनर्निर्माण निकै कठिन भएको जनाउँदै पुनर्निर्माण प्राधिकरणका कार्यकारी अधिकृत ज्ञवालीले पुनर्निर्माणको लागत एवं प्राविधिक रूपमै पुनरावलोकन गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताए ।
हालसम्म काम गर्ने टहरा निर्माण, पहिलो चरणको काम सुधार्ने र ढोका मर्मत तथा जडान, काठको काम, ढुंगाका खम्बा तयारी एवं जडान गरिएको छ । त्यसैगरी गजुरको काम, घन्टा जडान, चारै दिशामा सिंहको जोडी राख्ने कार्य सबै बाँकी रहेको छ ।
