काठमाडौं– साउन महिनाको प्रत्येक सोमबार हिन्दू नारीहरूले भगवान शिवको आराधना गरी मनाउने गर्दछन् । प्रत्येक सोमबार व्रत बसी देशभरका शिवालयमा पूजा आराधना गर्ने प्रचलन पछिल्लो दुई वर्ष यता कोरोना महामारीको कारण बिथोलिएको छ । कोरोना भाइरसको संक्रमण फैलनसक्ने भन्दै मन्दिरहरू खुला नगरिँदा भक्तजनले मन्दिरमा पूजाआराधना गर्ने अवसर पाएका थिएनन् । देशभरका शिवालय मन्दिरमध्ये पशुपतिनाथको मन्दिरको विशेष महत्व छ । साउन महिनाको सोमबार पशुपतिमा पूजा आराधना गर्ने भक्तजनको भीड थामिनसक्नुको हुने गर्दछ । तर, अहिले पशुपतिको मूल मन्दिर पनि बन्द छ । बन्दको बीचमा पनि यस वर्षको साउन महिनाको अन्तिम सोमबार भक्तजनको उल्लेख्य भीड लागेको छ ।
वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले साउनको पहिलो सोमबारदेखि महादेवको पूजा आराधनासहित सुरु गरेको व्रत सोमबार विधिपूर्वक गोदान र पूर्णपात्र गरी समापन गरेका छन् । साउन महिना र त्यसभित्र पर्ने सोमबारलाई शिवजीको महिना एवं बार भनी धर्मग्रन्थमा उल्लेख गरिएकाले यो महिनामा जलधारा मात्र दिए पनि शिवजी प्रसन्न भई इच्छा पूरा गरिदिने र पारिवारिक सुख शान्ति मिल्ने भएकाले सनातन धर्मावलम्बीले व्रत, तथा पूजा पाठ गर्दै आएका हुन् ।
धर्मशास्त्रविद् एवं नेपाल पञ्चाङ निर्णायक समितिका पूर्वअध्यक्ष प्राडा. रामचन्द्र गौतमले शिवजीले चन्द्रमालाई शीरमा धारण गरेकाले सोमबारलाई शिवजीको बारका रूपमा मानी यस दिन आराधना गर्ने गरिएको बताएका छन् । चन्द्रमासअनुसार साउने सोमबारको व्रत गरे पनि कर्कट राशीमा सूर्य भएको सोमबार विशेषरूपमा शिवजीको आराधना गर्नुपर्ने शास्त्रीयविधि रहेको उनी सुनाउछन् । यसवर्ष साउनमा ४, ११, १८, २५ र ३२ गते गरी पाँच वटा सोमबार परेकामा अन्तिम सोमबार व्रत विधिपूर्वक समापन गरिएको हो ।
नयाँ व्रत सुरु गर्नेले पाँचवटा सोमबार परेको वर्षबाट सुरु गर्नुपर्छ भनिए पनि यो कुरा शास्त्रसम्मत नभएको पूर्वअध्यक्ष गौतमको भनाइ छ । शास्त्रीय मान्यताअनुसार चारवटा सोमबार परेको वर्षदेखि पनि नयाँ व्रतालुले आराधना गर्न सक्छन् । यो व्रत लिनेले यस लोकमा सुख शान्ति पाउनका साथै परलोकमा सद्गति मिल्ने शिवपुराणलगायत धर्मग्रन्थमा उल्लेख छ । साउने सोमबार र तिजको हरितालिका व्रत महिलाले मात्र लिनुपर्छ भन्ने व्यवहारमा देखिए पनि शास्त्रीय मतअनुसार महिला पुरुष दुवैले यो व्रत गर्नुपर्छ । प्रायः महिलाले परिवारमा सबैको प्रतिनिधित्व गरेर व्रत बस्ने गरेका हुन् ।
धेरैले शिवजीको महिना भनी साउनमा मासु र मदिरा सेवन गर्दैनन् । शिवजीलाई जलधारा प्रिय हुने भएकाले यस महिनामा पवित्र तीर्थस्थलबाट जल लगेर पशुपतिनाथलगायत शिवालयमा चढाउने भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ । तर यसवर्ष नयाँ भेरियन्टसहितको कोरोना संक्रमणको जोखिम कायमै रहेका कारण बोल बम यात्रा भने विगत वर्षजस्तो हुन सकेन । भक्तजनले जल ल्याई पशुपतिमा चढाउन नपाए पनि फाट्टफुट्टरूपमा खुला रहेका शिवालयमा भने चढाएका छन् ।
वाग्मती मुहान क्षेत्र सुन्दरीजलबाट पशुपतिसम्म बोलबम गरी जल चढाउने गरिएकामा यस वर्ष कोरोनाकै कारण सम्भव भएन । भोलेनाथ काँवरिया तथा बोल बम काँवरिया संघलगायत संस्थाले यसवर्ष बोल बम काँवर यात्रा स्थगित गरेका थिए । धेरैजसोले घरमा प्रत्येक वर्ष साउनको कुनै एक दिन वैदिक रुद्राभिषेकसमेत गर्ने गर्छन् ।
साउनमा विशेष भीड लाग्ने पशुपतिनाथ मन्दिरलगायत ठूला शिवालय यसवर्ष कोरोनाको त्रासका कारण बन्द गरिएकाले भक्तजनले बन्द रहेको पशुपति मन्दिर परिसरबाटै दर्शन गर्दै आएका छन् । अन्तिम सोमबार भने पशुपति परिसरमा बिहानैदेखि उल्लेखनीय रूपमा भक्तजनको भीड लागे पनि मूल मन्दिरभित्र स्वास्थ्य सुरक्षाकै कारण प्रवेश गर्न नदिइएको पशुपति क्षेत्र विकास कोषका कार्यकारी निर्देशक डा.घनश्याम खतिवडाले जानकारी दिए ।
साउनको अन्तिम सोमबार राजधानीको उत्तरपूर्वी भेगमा रहेको गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर क्षेत्रमा पनि भक्तजनको भीड देखिको थियो । मन्दिरमा भौतिक दूरी कायम गरी स्वास्थ्य र सुरक्षाका मापदण्ड अपनाएर दिउँसोसम्म दर्शन गर्न व्यवस्था मिलाइएको मन्दिर क्षेत्र प्रबन्ध समितिले जनाएको छ ।
