रौतहट - मधेश प्रदेशको रौतहट जिल्लाबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा आफ्नो पहिचान स्थापित गरेका नेपाली कांग्रेसका नेता डा. मो. फिरदौस आलम पार्टीको १५औँ महाधिवेशनबाट मुस्लिम कोटातर्फ केन्द्रीय सहमहामन्त्रीमा निर्वाचित भएका छन्। प्रतिनिधिसभा सदस्यदेखि पार्टीको केन्द्रीय पदाधिकारीसम्मको जिम्मेवारीमा पुगेका आलमको राजनीतिक यात्रालाई रौतहटको राजनीतिसँगै मधेश प्रदेशको प्रतिनिधित्वका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वमा सहमहामन्त्रीको जिम्मेवारी प्राप्त गरेसँगै डा. आलमको राजनीतिक भूमिका थप फराकिलो बनेको छ। पार्टीको संगठन विस्तार, कार्यकर्तासँगको समन्वय, विभिन्न समुदायको प्रतिनिधित्व तथा मधेशका राजनीतिक र सामाजिक मुद्दालाई राष्ट्रिय राजनीतिको बहसमा स्थापित गर्ने विषयमा उनीमाथि थप जिम्मेवारी आएको छ।
रौतहट निर्वाचन क्षेत्र नम्बर–२ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका डा. आलम नेपाली कांग्रेसका दिवंगत नेता तथा पूर्वसांसद मोहम्मद आफताब आलमका जेठा छोरा हुन्। रौतहटको राजनीतिमा लामो समय प्रभाव राखेका आफताब आलमको राजनीतिक विरासतसँग जोडिएको उनको परिचय भए पनि पछिल्लो राजनीतिक यात्रामा आफ्नै पहिचान र भूमिका स्थापित गर्नु उनका लागि महत्त्वपूर्ण विषय बनेको छ।
रौतहटदेखि कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वसम्म
डा. फिरदौस आलमको राजनीतिक यात्रालाई रौतहटको स्थानीय राजनीतिक परिवेश र नेपाली कांग्रेसको संगठनात्मक संरचनासँग जोडेर बुझ्न सकिन्छ। रौतहट–२ बाट प्रतिनिधिसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर प्राप्त गरेका उनले अब पार्टीको केन्द्रीय पदाधिकारीका रूपमा समेत जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्ने भएको छ।
रौतहट मधेश प्रदेशको राजनीतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण जिल्ला हो। यहाँको सामाजिक बनावट, जातीय तथा धार्मिक विविधता, सीमावर्ती क्षेत्रका समस्या, कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र पूर्वाधार विकासजस्ता विषयले राजनीतिक नेतृत्वको कार्यदिशालाई प्रभावित पार्दै आएका छन्।
यस्तो परिवेशमा जिल्लाबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका नेता पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा पुग्नुले स्थानीय तथा क्षेत्रीय मुद्दालाई राष्ट्रिय राजनीतिक तहमा उठाउने अवसर प्रदान गर्न सक्छ। तर त्यसको प्रभावकारिता सम्बन्धित नेताले संसद्, पार्टी संगठन र सरकारसँगको समन्वयमार्फत कस्ता पहल गर्छन् भन्ने कुरामा निर्भर रहनेछ।
डा. आलमको नयाँ जिम्मेवारीसँगै रौतहटका कांग्रेस कार्यकर्ता तथा समर्थकले जिल्लाको राजनीतिक प्रतिनिधित्व र संगठनात्मक गतिविधिमा उनको भूमिका कस्तो रहनेछ भन्ने अपेक्षा गर्नु स्वाभाविक हो।
चिकित्सा क्षेत्रको पृष्ठभूमिबाट राजनीतिसम्म
डा. फिरदौस आलमको परिचय राजनीतिमा मात्र सीमित छैन। उनी चिकित्सा शिक्षा हासिल गरेका नेता हुन्। उपलब्ध प्रकाशित विवरणअनुसार उनले एमबीबीएस अध्ययन पूरा गरेका छन्। राजनीतिमा सक्रिय हुनुअघि नेपाल प्रहरी अस्पतालमा प्रहरी निरीक्षकका रूपमा समेत काम गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
चिकित्सा शिक्षाको पृष्ठभूमि र प्रशासनिक अनुभवले उनको सार्वजनिक जीवनलाई फरक परिचय दिएको छ। यद्यपि, राजनीतिक नेतृत्वमा व्यक्तिको मूल्यांकन उसको शैक्षिक योग्यताका अतिरिक्त सार्वजनिक काम, जनताप्रतिको जवाफदेहिता र संगठनमा पुर्याएको योगदानका आधारमा पनि गरिन्छ।
प्रतिनिधिसभा सदस्यका रूपमा जनताका सरोकार सम्बोधन गर्नु र पार्टीको केन्द्रीय पदाधिकारीका रूपमा संगठनलाई प्रभावकारी बनाउनु उनका दुई महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हुन्। यी दुवै भूमिकाबीच उचित समन्वय कायम गर्न सकेमा आफ्नो निर्वाचन क्षेत्र र पार्टी संगठनसँगको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन सक्ने अवसर उनीसँग रहनेछ।
मुस्लिम समुदायको प्रतिनिधित्वमा थप जिम्मेवारी
नेपाली कांग्रेसको मुस्लिम कोटाबाट सहमहामन्त्रीमा निर्वाचित हुनुले डा. आलमलाई पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा मुस्लिम समुदायको प्रतिनिधित्वसँग जोडिएको जिम्मेवारी पनि दिएको छ।
नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक तथा बहुधार्मिक देश हो। यस्तो समाजमा राजनीतिक दलका निर्णय प्रक्रिया र नेतृत्व तहमा विभिन्न समुदायको सहभागिता लोकतान्त्रिक अभ्यासको महत्त्वपूर्ण पक्ष मानिन्छ। राजनीतिक प्रतिनिधित्वले समुदायका सरोकारलाई संस्थागत रूपमा उठाउने अवसर प्रदान गर्न सक्छ।
मुस्लिम समुदायका लागि शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सामाजिक सुरक्षा, समान अवसर र राज्यका निकायमा सहभागिताजस्ता विषय सार्वजनिक बहसका महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हुन्। यी विषयलाई पार्टीको नीतिगत छलफलमा प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्नु र समुदायका वास्तविक आवश्यकता पहिचान गरेर समाधानका लागि पहल गर्नु नेतृत्वको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हो।
यद्यपि, कुनै समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने पदमा निर्वाचित हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यस पदबाट गरिने काम, नीतिगत पहल, संगठनात्मक सक्रियता र समुदायसँगको निरन्तर संवादले नै प्रतिनिधित्वको प्रभावकारिता निर्धारण गर्छ।
यस अर्थमा डा. आलमको सहमहामन्त्री पदलाई अवसरसँगै जिम्मेवारीका रूपमा पनि हेरिएको छ।
मधेशका मुद्दा राष्ट्रिय राजनीतिमा उठाउने अवसर
मधेश प्रदेशका जनताले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी, सडक तथा पूर्वाधार विकास, सीमा क्षेत्रको व्यवस्थापन र सार्वजनिक सेवाको पहुँचजस्ता विषयमा विभिन्न अपेक्षा राख्दै आएका छन्।
विशेषगरी भारतसँग सीमा जोडिएका रौतहटजस्ता जिल्लामा सीमावर्ती नागरिकको आवागमन, व्यापार, कृषि उत्पादनको बजार, सुरक्षा तथा भन्सार व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विषयले स्थानीय जनजीवनमा प्रभाव पार्छन्।
यस्ता विषयलाई स्थानीय तहदेखि प्रदेश र संघीय सरकारसम्म प्रभावकारी रूपमा उठाउन राजनीतिक दलका जनप्रतिनिधि तथा पदाधिकारीको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
डा. आलमले पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा रहेर मधेशका समस्यालाई नीतिगत छलफलमा समेट्न, जिल्लाका नेता तथा कार्यकर्तासँग समन्वय गर्न र जनताका मागलाई सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउन कस्तो पहल गर्छन् भन्ने विषय आगामी दिनमा चासोको केन्द्र बन्न सक्छ।
त्यसैगरी, मधेशका युवालाई राजनीतिमा अवसर प्रदान गर्ने, पार्टी संगठनमा नयाँ पुस्ताको सहभागिता बढाउने र सामाजिक समावेशितालाई व्यवहारमा उतार्ने विषयमा पनि उनको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।
राजनीतिक विरासत र आफ्नै पहिचान स्थापित गर्ने चुनौती
डा. फिरदौस आलमको राजनीतिक परिचय उनका पिता तथा नेपाली कांग्रेसका पूर्वसांसद मोहम्मद आफताब आलमको विरासतसँग जोडिएको छ। रौतहटको राजनीतिमा आफताब आलमको लामो संलग्नताका कारण फिरदौस आलमको राजनीतिक यात्राबारे चर्चा गर्दा पारिवारिक राजनीतिक पृष्ठभूमि पनि सान्दर्भिक बन्ने गरेको छ।
तर, समकालीन राजनीतिमा पारिवारिक विरासतले मात्र दीर्घकालीन राजनीतिक पहिचान सुनिश्चित गर्दैन। जनतासँगको सम्बन्ध, सार्वजनिक जिम्मेवारीको निर्वाह, पार्टी संगठनमा योगदान र जनसरोकारका विषयमा देखिने सक्रियताले नेताको राजनीतिक भूमिकालाई आकार दिन्छ।
केन्द्रीय सहमहामन्त्रीका रूपमा डा. आलमका लागि पनि यही चुनौती महत्त्वपूर्ण रहनेछ। पार्टीको आन्तरिक एकता कायम राख्नु, कार्यकर्ताको अपेक्षा सम्बोधन गर्नु, विभिन्न समुदायबीच समन्वय गर्नु र जनताको विश्वास कायम राख्नु उनको आगामी राजनीतिक यात्राका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।
त्यसैले उनको नयाँ जिम्मेवारीलाई विगतको राजनीतिक पृष्ठभूमिको निरन्तरताका रूपमा मात्र नभई आगामी दिनमा आफ्नो कार्यक्षमता र योगदान प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा समेत हेर्न सकिन्छ।
