नेपाली राजनीतिमा पछिल्लो समय पुरानो नेतृत्वप्रति जनताको धारणा परिवर्तन हुँदै गएको बहस चलिरहेको छ। पटक-पटक अवसर पाएका र परीक्षण भइसकेका नेताभन्दा नयाँ अनुहार र नयाँ पुस्तालाई अघि बढाउनुपर्ने आवाज बढ्दै गएको छ। त्यसको प्रभाव अहिले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा पनि देखिन थालेको छ।
कांग्रेसका विभिन्न तहका अधिवेशनमा विगतमा महत्वपूर्ण जिम्मेवारीमा नबसेका नयाँ अनुहार प्रतिनिधिका रूपमा चयन हुन थालेपछि पार्टीभित्र पुस्तान्तरणको बहस थप बलियो बनेको छ। यद्यपि सबै ठाउँमा यस्तो अवस्था नरहेको र कतिपय स्थानमा पुरानै नेतृत्वको प्रभाव कायम रहेको कांग्रेस कार्यकर्ताहरू बताउँछन्।
१५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा महामन्त्री पदका लागि आकांक्षीहरूको संख्या पनि बढेको छ। बहालवाला महामन्त्री प्रदीप पौडेल र गुरुराज घिमिरेसँगै उदयशमशेर राणा, मधु आचार्य, नैनसिंह महरलगायतका नेताहरूको नाम चर्चामा छ। जीवन परियार पनि महामन्त्री वा उपसभापतिमध्ये कुनै एक पदमा जाने तयारीमा रहेको कांग्रेस वृत्तमा चर्चा छ।
यही प्रतिस्पर्धाबीच नैनसिंह महरको चर्चा भने केही फरक ढंगले भइरहेको छ। लामो समय विद्यार्थी राजनीतिदेखि कांग्रेस संगठनमा सक्रिय रहेका महरले यसपटक महामन्त्री पदमा आफ्नो दाबी प्रस्तुत गरेका छन्। उनी विगतमा पार्टीभित्रको विवादका बेला संवाद र समन्वयको भूमिका खेल्ने नेताका रूपमा पनि प्रस्तुत हुँदै आएका छन्।
महर पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा निकट मानिने नेताका रूपमा लामो समय चिनिन्थे। तर पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनसँगै कांग्रेसको नेतृत्व संरचनामा आएको बदलावले उनको राजनीतिक यात्रालाई पनि नयाँ परिस्थितिमा पुर्याएको छ। कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनपछि गगन थापा सभापति बनेका छन् भने प्रदीप पौडेल र गुरुराज घिमिरे महामन्त्री भएका छन्। यससँगै कांग्रेसमा नयाँ पुस्ताको नेतृत्वबारे बहसले नयाँ स्वरूप पाएको छ।
डडेल्धुराको राजनीतिमा लामो समयदेखि देउवाको प्रभाव रहँदै आएको छ। पछिल्लो प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा नैनसिंह महरले डडेल्धुराबाट प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। उक्त निर्वाचनमा उनी पराजित भए। उनको पराजयका कारणबारे कांग्रेसभित्र विभिन्न राजनीतिक चर्चा भए पनि पार्टीभित्रकै असहयोगका कारण पराजित भएको भन्ने दाबीलाई पुष्टि गर्ने आधिकारिक निष्कर्ष भने सार्वजनिक भएको छैन।
महरका समर्थकहरू भने राजनीतिक जीवनमा ठूलो लाभको पद नपाएका र लामो समय संगठनका लागि काम गरेका नेताका रूपमा उनको चर्चा गर्छन्। कांग्रेस कार्यकर्ता लालमणि भण्डारी पार्टीले अब संगठनमा लामो समय योगदान गरेका नेताहरूलाई जिम्मेवारी दिनुपर्ने बताउँछन्।
“नैनसिंह महरजस्ता नेताले लामो समय पार्टीका लागि काम गरेका छन्। अब १५औँ महाधिवेशनले त्यस्ता नेताको योगदानको मूल्यांकन गर्नुपर्छ,” भण्डारीको भनाइ छ। महरको पछिल्लो राजनीतिक सक्रियता भने पार्टी एकतासँग पनि जोडिएको छ। पार्टीभित्र दुई धारबीच विवाद बढिरहेका बेला उनले रञ्जित कर्णलगायतका नेतासँग मिलेर ‘देश र कांग्रेस जोड्ने अभियान’ सुरु गरेका थिए। अभियानको उद्देश्य कांग्रेसभित्रको विवाद अन्त्य गर्दै पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउने रहेको बताइएको थियो। साउन २० गते सुकेधारामा राष्ट्रिय एकता भेला आयोजना गर्ने घोषणा पनि अभियानले गरेको थियो।
अभियानका क्रममा महरले पार्टीलाई गुट, समूह र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठाउनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। नेताहरूले व्यक्तिगत अहं त्यागेर पार्टी एकताका लागि पहल गर्नुपर्ने उनको सार्वजनिक अभिव्यक्ति थियो। यसले महामन्त्री पदमा उनको दाबीलाई थप चर्चामा ल्याएको छ। समर्थकहरू महरलाई संगठनभित्रको समन्वय गर्न सक्ने र विवादका बेला दुवै पक्षसँग संवाद गर्न सक्ने नेताका रूपमा प्रस्तुत गर्छन्।
तर कांग्रेसमा पुस्तान्तरणको बहस यतिमै सीमित छैन। पुराना नेताको प्रभाव कायमै रहने हो कि नयाँ पुस्ताले निर्णायक भूमिका पाउने हो भन्ने प्रश्न पनि महाधिवेशनसँग जोडिएको छ। वडा तहबाटै नयाँ प्रतिनिधिहरू आउन थालेको अवस्थामा महाधिवेशनको नेतृत्व चयनमा त्यसको प्रभाव कति पर्छ भन्ने विषय अहिले कांग्रेसभित्र चासोको विषय बनेको छ। दाङका कांग्रेस कार्यकर्ता लालमणि आचार्य भने अब पार्टीमा स्पष्ट राजनीतिक अडान भएका नेताको आवश्यकता रहेको बताउँछन्। उनका अनुसार परिस्थितिअनुसार राजनीतिक धार परिवर्तन गर्नेभन्दा कार्यकर्ता र जनताका बीचमा स्पष्ट सन्देशसहित उभिन सक्ने नेतृत्व आवश्यक छ।
कांग्रेसभित्र रूपान्तरण र पुस्तान्तरणको बहस चलिरहँदा अर्को चुनौती पनि देखिएको छ। नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउने चर्चा भए पनि कतिपय स्थानमा पुरानै अनुहार र शक्ति संरचना दोहोरिने अवस्था देखिएको कार्यकर्ताहरूको गुनासो छ। यसैबीच कांग्रेसभित्रको दुई धारबीचको विवादले पनि महाधिवेशनको वातावरण प्रभावित गरिरहेको छ। दुवै पक्षबीच संवाद र एकताको प्रयास भइरहे पनि संगठनात्मक विवाद पूर्ण रूपमा समाधान भइसकेको अवस्था छैन। यही परिस्थितिमा महरले अघि सारेको एकताको अभियानलाई कांग्रेसभित्रको एउटा समन्वयकारी प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
अब १५औँ महाधिवेशन कांग्रेसका लागि केवल पदाधिकारी चयन गर्ने नियमित प्रक्रिया मात्र रहने छैन। पार्टीले नयाँ पुस्तालाई कति ठाउँ दिन्छ, पुरानो पुस्ताको प्रभाव कति कायम रहन्छ र संगठनभित्र लामो समय योगदान गरेका नेताहरूको मूल्यांकन कसरी हुन्छ भन्ने प्रश्न पनि महाधिवेशनसँग जोडिएको छ।
महामन्त्रीका आकांक्षी धेरै भए पनि अन्तिम निर्णय महाधिवेशन प्रतिनिधिको मतबाट हुनेछ। प्रदीप पौडेल, गुरुराज घिमिरे, उदयशमशेर राणा, मधु आचार्य, नैनसिंह महरलगायतका नेताहरूको दाबीले महामन्त्री पदको प्रतिस्पर्धालाई रोचक बनाएको छ।
कांग्रेसले परिवर्तन र पुस्तान्तरणको सन्देशलाई व्यवहारमा कति उतार्छ भन्ने परीक्षण पनि यही महाधिवेशनबाट हुनेछ। नयाँ अनुहारप्रतिको कार्यकर्ताको आकर्षण र पुरानो नेतृत्वको संगठनात्मक प्रभावबीचको सन्तुलनले कांग्रेसको आगामी नेतृत्वको स्वरूप निर्धारण गर्नेछ।
![सिण्डिकेटधारीविरुद्ध व्यवसायीको आक्रोशः २५ व्यवसायीको तस्बिरमा जुत्ता प्रहार [भिडियो]](https://www.prabhabonline.com/uploads/posts/200X200/jutta-prahar-bairo-1789318338.jpg)