एजेन्सी- इरानको गोलेस्तान प्रान्तमा रहेको अकताका खान रेल पुल यतिबेला अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेको छ ।इन्चेब्रोन सीमा नाकामार्फत इरानलाई मध्य एशिया, रुस र चीनको रेल सञ्जालसँग जोड्ने यो रेलमार्ग अमेरिकाले गत हप्ता यस पुलमा मिसाइल आक्रमण गरेपछि यतिबेला अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेको हाे ।
यो आक्रमणपछि इरानको अर्थतन्त्रका लागि यो मार्ग कत्तिको महत्वपूर्ण छ ? र यो अवरुद्ध हुँदा के–कस्ता असर पर्न सक्छन् ? गोलेस्तानस्थित अर्धसैनिक बल ‘निनवे गाड्र्स’ का अनुसार, अकताका खान रेल पुललाई अमेरिकी क्रुज मिसाइलहरूले निशाना बनाएका थिए ।
इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, गोर्गन नदीमाथि बनेको यस पुलमा कम्तीमा सातवटा मिसाइल प्रहार गरिएको थियो । इरानी अधिकारीहरूले मानवीय क्षतिको पुष्टि नगरे पनि, रेल पूर्वाधारमा उल्लेखनीय क्षति पुगेको बताएका छन् । यो आक्रमण त्यस्तो समयमा भएको हो, जब पछिल्ला केही वर्षदेखि उत्तरी इरानका रेलमार्गहरू व्यापार र यातायातका प्रमुख माध्यम बनेका छन् ।
यी मार्गहरूले रुस, चीन तथा मध्य एशियाली देशहरूसँग इरानको आर्थिक सम्बन्ध विस्तार गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । इरानी अधिकारीहरूका अनुसार, यी रेलमार्गले अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक प्रतिबन्धको प्रभाव कम गर्न पनि सहयोग गरेका छन् । यो पहिलो पटक भने होइन जब अमेरिकाले इरानको रेल पूर्वाधारलाई निशाना बनाएको हो। यस वर्ष अप्रिलमा, अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका क्रममा तेहरान, अल्बोर्ज, कोम, इस्फहान, जान्जान र पूर्वी अजरबैजान प्रान्तका कम्तीमा छवटा रेल पुलहरूमा आक्रमण गरिएको थियो ।
तर अप्रिल २०२६ को युद्धविराम भंग भएपछि अकताका खान पुलमा भएको आक्रमण इरानको यातायात पूर्वाधारमाथिको पहिलो हमला हो । अमेरिकी अधिकारीहरूले अकताका खान पुलको नाम नलिए पनि, त्यस दिन इरानका ‘लजिस्टिक र सपोर्ट इन्फ्रास्ट्रक्चर’ लाई निशाना बनाइएको बताएका थिए । यससँगै खोरासान रजावी प्रान्तको तोरबत रेल स्टेशनमा पनि आक्रमण भएको थियो, जसका कारण मशहद जाने रेल सेवा अवरुद्ध भएको थियो ।
अकताका खान पुल गोर्गन–इन्चेब्रोन रेलमार्गमा अवस्थित छ, जसले इन्चेब्रोन सीमा स्टेशनलाई इरानको राष्ट्रिय रेल सञ्जालसँग जोड्छ । यस रेलमार्गमार्फत इरानको रेल नेटवर्क तुर्कमेनिस्तान, काजाकिस्तान, रुस, चीन तथा अन्य मध्य एशियाली देशहरूसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ । त्यसैले अकताका खान केवल स्थानीय पुल मात्र होइन, इरानलाई उत्तरी र पूर्वी यूरेशियासँग जोड्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण मार्गहरूमध्ये एक हो ।
यातायात तथा भू–राजनीतिक विज्ञहरूका अनुसार, यस मार्गमा कुनै पनि अवरोध आएमा क्षेत्रीय व्यापार र आवागमनमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ । हालका वर्षहरूमा इन्चेब्रोन सीमा नाका इरानी रेल व्यापारको सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रवेशद्वार बनेको छ । इन्चेब्रोन फ्री जोनको विकास, कार्गो टर्मिनलको क्षमता विस्तार तथा लजिस्टिक्स पूर्वाधारमा गरिएको लगानीले सीमावर्ती अर्थतन्त्रमा यसको महत्व अझ बढाएको छ । इरान–तुर्कमेनिस्तान–काजाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय रेलमार्गले मध्य एशियाली देशहरूलाई लामो समुद्री मार्ग प्रयोग नगरी फारसको खाडी र अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री मार्गसँग जोड्ने लक्ष्य राखेको छ ।
