कराकस- अमेरिकी आक्रमणपछि अमेरिकी नियन्त्रणमा रहेका भेनेजुयलाका पूर्वराष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई तत्काल रिहा गर्न विदेशमन्त्री यभान गिल पिन्टोले सोमबार माग गरेका छन् । जेनेभामा संयुक्त राष्ट्र मानवअधिकार परिषद्लाई सम्बोधन गर्दै गिलले भेनेजुएलाका तत्कालिन संवैधानिक राष्ट्रपति निकोलस मदुरो मोरोस र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई संयुक्त राज्य अमेरिका सरकारले तत्काल रिहा गर्न माग गरेका हुन् ।
सन् २०१३ को मार्चदेखि भेनेजुएलामा निरंकुश शासन गरेका र करिब दुई महिनाअघि अमेरिकी सेनाले कब्जा गरेका मदुरो आफ्नी पत्नीसहित अमेरिकी हिरासतमा रहेका छन् । अमेरिकी सुरक्षा दस्ताको कारबाहीपछि अपदस्त ६३ वर्षीय मदुरोले लागूऔषध ओसारपसारमा आफू दोषी नभएको र युद्धबन्दी भएको दावी गरेका छन् । भेनेजुएलाका विदेशमन्त्रीले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानवअधिकार परिषद्मा भने, “सन् २०२६ जनवरी ३ पछि भेनेजुयला एक चरम गम्भीरताको मोडमा परिणत भएको छ ।”
गिलले भने, “हाम्रो देशविरुद्ध गैरकानुनी सैन्य कारबाहीका कारण १०० भन्दा बढीको मृत्यु भएको छ भने मदुरो र उहाँकी पत्नीलाई स्वेच्छाचारी रूपमा हिरासतमा राखिएको छ ।” “हाम्रो देश र आणविक शक्ति सम्पन्न संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको गहन प्राविधिक र सैन्य असमानताका बाबजुद् कराकसमाथिको आक्रमण, र त्यसपछि भेनेजुयलाका राष्ट्रपतिको नियन्त्रणका बाबजुद हामीले त्यस देशसँग हाम्रो मतभेद सुल्झाउन कूटनीतिक च्यानल खोल्ने निर्णय गरेका छौं,” विदेशमन्त्री गिलले भने ।
उनले भने, “अधीनताबाट नभई राज्यहरूको सार्वभौम समानता र डरको माध्यमबाट नभई विश्वासका साथ एक मात्र सभ्य तथा न्यायिक मार्ग राष्ट्रहरूबीच संवाद हो।” गिलले भेनेजुएलाले ‘राज्यहरूको कानुनी समानतामा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य’ को आवश्यकतामा जोड दिइरहेको बताए । भेनेजुएलाका उच्च कूटनीतिज्ञले आफ्नो देशले ‘विगतका घाउहरू स्वीकार गर्ने, क्षमा गर्ने र मेलमिलापको प्रक्रियामा काम गर्ने’ कुरामा जोड दिए ।
भेनेजुयलाको विधायिकाले गत बिहीबार सर्वसम्मतिले ऐतिहासिक आममाफी कानून पारित गर्यो र अन्तरिम नेता डेल्सी रोड्रिगेजले यसलाई ‘अधिक लोकतान्त्रिक, निष्पक्ष, स्वतन्त्र भेनेजुएला’ को दिशामा एक अग्रगामी कदमको रूपमा वर्णन गर्दै यो पारित भएकोमा प्रशंसा गरका छन् ।
विपक्षी नेताहरूले नयाँ कानूनको आलोचना गरेका छन्, जसमा मदुरोका राजनीतिक विपक्षीहरूलाई लक्षित गर्न अधिकारीहरूले पहिले प्रयोग गरेका केही अपराधहरूको लागि कानुनलाई केही खुकुलो पारेको देखिन्छ। विदेशी अभिनेताहरूद्वारा भेनेजुएलाको सार्वभौमिकताको बिरूद्ध सशस्त्र वा बलपूर्वक गरिएको कारबाहीपछि यो कानुन स्पष्ट रूपमा मुद्दा चलाइएकाहरूका लागि ‘प्रोत्साहन गर्न’ वा ‘सुविधा प्रदान गर्न’ का लागि ल्याइएको हो, तर एक स्वतन्त्र देशका लागि यो लागू गर्नु सम्भव छैन ।
सन् २०१८ देखि मदुरोको उपराष्ट्रपति रहेका रोड्रिगेजले अमेरिकाबाट भेनेजुएला फर्कने आशामा रहेकी विपक्षी नेतृ तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता मारिया कोरिना मचाडोतर्फ सङ्केत गर्दै भने, “कानूनले ‘आतङ्कवाद’ सम्बन्धी गतिविधिहरूमा दोषी ठहरिएका सुरक्षा बलका सदस्यहरूलाई पनि समावेश गर्दैन।” आममाफीको कान्न करिब तीन दशकभन्दा बढीदेखि घरमै नजरबन्दमा राखिएका वा विििभन्न हिरासतमा राखिएका ११ हजार राजनीतिक बन्दीहरूका लागि लागू हुनेछ ।
