राष्ट्रिय सभा निर्वाचनलाई चुनावी गठबन्धनका रूपमा बुझ्नु हुँदैन । राष्ट्रिय सभा सदस्यका लागि एमालेसँग गरिएको सहमति कायम राख्छौं ।
देवराज चालिसे
प्रवक्ता, नेपाली कांग्रेस
काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसले आगामी माघ ११ गते हुने राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा नेकपा एमालेसँगको गठबन्धनलाई निरन्तरता दिने भएको छ । विशेष महाधिवेशनमार्फत चयन भएको नयाँ केन्द्रीय कार्यसमितिलाई निर्वाचन आयोगले मान्यता दिएपछि कांग्रेस-एमालेबीच भएको सहमतिको भविष्यलाई लिएर राजनीतिक वृत्तमा चासो बढेको थियो । तर, कांग्रेसले पुरानै सहमति निरन्तर रहने बताएको हो ।
विशेष महाधिवेशनको बन्दसत्रबाट पारित राजनीतिक दस्तावेजमा गठबन्धन नगर्ने भनिएको थियो, त्यसले संशय उत्पन्न गरेको थियो तर कांग्रेस प्रवक्ताको सहमतिलाई निरन्तरता दिने भन्ने कुराले संशय रहेन ।
महेश बस्नेत
सचिव, नेकपा एमाले
कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट सभापतिमा निर्वाचित गगनकुमार थापाले कसैसँग गठबन्धन नगरी चुनावमा जाने घोषणा गरेका थिए । त्यसविपरीत उनले पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीबीच भएको सहमतिलाई स्वीकारेका हुन् । कांग्रेस प्रवक्ता देवराज चालिसेले राष्ट्रिय सभा निर्वाचनलाई चुनावी गठबन्धनका रूपमा बुझ्न नहुने बताए । ‘अघिल्लो केन्द्रीय समितिको अविछिन्न रूपमा रहेको वर्तमान केन्द्रीय समिति हो । राष्ट्रिय सभा निर्वाचनलाई चुनावी गठबन्धनका रूपमा बुझ्नु हुँदैन । राष्ट्रिय सभा सदस्यका लागि एमालेसँग गरिएको सहमति कायम राख्छौं,’ उनले प्रभावसँग भने ।
उनका अनुसार राष्ट्रिय सभा निर्वाचनको प्रकृति नै फरक भएकाले यसलाई प्रतिनिधिसभा निर्वाचनसँग तुलना गर्न नमिल्ने धारणा कांग्रेसको छ । यसअघिको केन्द्रीय समितिले गरेका निर्णयहरू निरन्तरताको सिद्धान्तअनुसार नयाँ समितिले पनि मान्यता दिने उनको भनाइ छ । एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीनिकट सचिव महेश बस्नेतले कांग्रेसको निर्णय स्वागतयोग्य भएको प्रतिक्रिया दिए । ‘विशेष महाधिवेशनको बन्दसत्रबाट पारित राजनीतिक दस्तावेजमा गठबन्धन नगर्ने भनिएको थियो, त्यसले संशय उत्पन्न गरेको थियो तर कांग्रेस प्रवक्ताको सहमतिलाई निरन्तरता दिने भन्ने कुराले संशय रहेन,’ उनले भने ।
राष्ट्रिय सभाका १९ जना सदस्यको कार्यकाल आगामी फागुन २० गते सकिँदै छ । तीमध्ये एक जना बामदेव गौतम राष्ट्रपतिबाट मनोनीत सांसद हुन् । उनको पद रिक्त भएपछि सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले पुनः अर्को व्यक्तिलाई प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा मनोनयन गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ । बाँकी १८ सदस्यका लागि भने निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढिसकेको छ । निर्वाचन आयोगका अनुसार गत पुस २३ गते मनोनयन दर्ता भइसकेको छ ।
नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा), जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपाल, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा), राष्ट्रिय जनमोर्चा र नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा)बाट ४४ जनाको उम्मेदवारी परेको हो । निर्वाचनमा कांग्रेस, एमाले र जनता समाजवादी पार्टी जसपा नेपालले गठबन्धन गरेका छन् । बाँकी दलहरू एक्लाएक्लै निर्वाचनमा होमिएका हुन् । प्रदेशगत मतभारलाई आधार मान्दा कांग्रेस र एमाले चुनावी गठबन्धनमा रहँदा सबै प्रदेशबाट सहज जित हुने अवस्था छ । नेकपालाई जित निकाल्न निकै कठिन हुने भएको छ ।
गठबन्धनपछि कांग्रेसले सबैभन्दा बढी नौ सिट पाएको छ । एमालेले आठ सिट पाउँदा जसपाले एक सिट पाएको छ । यही ११ माघमा निर्वाचन १८ सिटका लागि हुँदै छ । सोहीअनुसार गत २३ पुसमा सबै प्र्रदेशमा उम्मेदवारी दर्ता भएको थियो । आयोगका अनुसारका कोशीमा दुई सिटमा निर्वाचन हुँदै छ । अन्य सिटबाट नेपाली कांग्रेसका सुनिलबहादुर थापा निर्विरोध निर्वाचित भएपछि महिला सिट र दलित क्लस्टरमा मात्रै निर्वाचन हुँदै छ । त्यहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीबाट महिला क्लस्टरमा नमिता न्यौपानेको उम्मेदवारी परेको छ । उनीसँगै नेकपा एमालेकी रोशनी मेचे प्रतिस्पर्धामा छिन् । दलित क्लस्टरमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका खेमराज नेपाली र एमालेका सोमनाथ पोर्तेल -प्रतिस्पर्धामा छन् ।
मधेश प्रदेशमा महिलाबाट जनता समाजवादी पार्टी नेपालकी चन्द्रकलादेवी साहको उम्मेदवारी परेको छ । त्यहाँ एमालेकी रेखाकुमारी झा र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी शमीकुमारी अग्रवाल पनि प्रतिस्पर्धामा छिन् । दलितमा नेपाली कांग्रेसका धर्मेन्द्र पासवानसँग नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका शम्भु पासवान हजारी र जसपाकी चमेलीदेवी दास प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन् । अपांगता भएका व्यक्ति वा अल्पसंख्यक समुदायबाट रामनन्दन प्रसाद, रञ्जित कर्ण र शैलेशकुमार चौधरीको उम्मेदवारी छ । प्रसाद नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी, कर्ण कांग्रेस र चौधरी जसपा नेपालका उम्मेदवार हुन् ।
अन्यबाट महन्थ ठाकुर र लक्ष्मण पौडेल उम्मेदवार छन् । ठाकुर लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष हुन् । उनलाई कांग्रेस, एमाले र जसपाको साथ छ । पौडेल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका उम्मेदवार भएको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ । बागमतीमा महिला कोटामा कांग्रेसकी गीता देवकोटासँग नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी सरोजकुमारी झा र नेपाल मजदुर किसान पार्टीकी कविता महर्जन चुनाव लड्दै छन् । अन्य सिटमा अन्य विक्रम ढुकुछु, प्रेमप्रसाद दंगाल र प्रेमप्रसाद सापकोटा उम्मेदवार छन् । ढुकुटु नेपाल मजदुर किसान पार्टी, दंगाल नेकपा एमाले र सापकोटा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका उम्मेदवार हुन् ।
गण्डकीमा महिला सिटमा एमालेकी सम्झना देवकोटा उम्मेदवार छिन् । उनलाई नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीकी गोमा लुइँटेल घिमिरे र राष्ट्रिय जनमोर्चाकी लक्ष्मी बास्कोटाले टक्कर दिने भएका छन् । अन्य सिटमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका कपिल लामा उम्मेदवार छन् । उनीसँग चुनावी प्रतिस्पर्धामा कांग्रेसका जगत तिमिल्सिना र राष्ट्रिय जनमोर्चाका शंकरप्रसाद बराल मैदानमा छन् । लुम्बिनी प्रदेशको महिला सिटमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट दुर्गाकुमारी भण्डारी उम्मेदवार छिन् । उनीसँग राष्ट्रिय जनमोर्चाकी पद्मा पण्डित र एमालेकी रामकुमारी झाँक्री प्रतिस्पर्धामा छन् । झाँक्री गत मंसिरको तेस्रो साता एमाले फर्किएकी नेत्री हुन् । पूर्वमन्त्रीसमेत रहेकी झाँक्री राष्ट्रिय राजनीतिमा चर्चित पात्र हुन् ।
लुम्बिनीमै अपांगता भएका व्यक्ति वा अल्पसंख्यक समुदायको सिटमा नेपाली कांग्रेसका वासुदेव घिमिरे र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका सर्जन विक उम्मेदवार छन् । अन्य सिटमा कांग्रेसका चन्द्रबहादुर केसी, राष्ट्रिय जनमोर्चाका वोमबहादुर खत्री, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका बृहस्पति अधिकारीको उम्मेदवारी छ । कर्णालीको महिला सिटमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीकी अञ्जु महतरा र नेकपा एमालेकी मीनासिंह रखाल उम्मेदवार छन् । अन्य सिटमा कांग्रेसका ललितजंग शाही र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका बुद्धिप्रसाद शर्मा चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । सुदूरपश्चिम प्रदेशको महिला सिटमा एमालेकी लिलाकुमारी भण्डारी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी रोजी बस्नेत तथा अन्यमा कांग्रेसका खम्बबहादुर खाती र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका टीकाराम जैसी उम्मेदवार छन् ।
निर्वाचन यही ११ माघमा हुँदै छ । निर्वाचनमा मतदाता प्रदेश र स्थानीय तहका प्रमुख÷उपप्रमुख तथा अध्यक्ष र उपाध्यक्ष हुन् । उनीहरूको मतभार तोकिएको छ । निर्वाचन आयोगले प्रदेशको राजधानीमा प्रमुख निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय स्थापना गरेको छ । मतदानस्थल र मतदान केन्द्रको पनि व्यवस्था गरिएको जनाएको छ । आगामी २१ फागुनमा राष्ट्रिय सभाका १९ जना सदस्यको पदावधि सकिँदै छ । त्यसमध्ये १८ जना सदस्यको ठाउँमा निर्वाचन हुन लागेको हो । एक जना राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुनाले उक्त पदमा निर्वाचन नहुने भएको छ । प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले मनोनीत गर्ने छन् ।
