- आइतबारमात्रै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र विवेकशील साझा पार्टीबीच एकता
- घनश्याम भुसाल नेतृत्वको अभियान र चन्द्रदेव जोशी नेतृत्वको नेकपा (संयुक्त)बीच एकता भइसकेको छ
- कांग्रेस, एमाले र राप्रपाबाहेकका दलहरूमा जेन–जी विद्रोहपछि एकता र विभाजन
- माओवादीबाट अलग भएका शर्मासहितका नेताहरूले पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई र रास्वपाबाट अलग भएका सन्तोष परियारसँग मिलेर प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी बनाएका छन्
काठमाडौं- जेन-जी विद्रोहपछि राजनीतिक दलहरूमा एकता र विभाजनको शृंखला तीब्र रुपमा चलिरहेकै छ । यसबीचमा कांग्रेस, एमाले र राप्रपाबाहेकका सबै दलले एकता र विभाजन झेलेका छन् । केही दलका नेताले पार्टी नेतृत्व नै त्याग गरेका छन् । केहीले नयाँ दलसमेत खोलेका छन् ।
विगतमा सरकार निर्माण र ढाल्ने खेलले राजनीतिलाई अस्थिर बनाउँथ्यो । यतिबेला भने त्यस्तो छैन । तर, कुनै दलबाट अलग हुने र अर्को दलमा समाहित हुनेदेखि नयाँ दल गठनसम्मका राजनीतिक गतिविधि भइरहेका छन् । राजनीतिक कार्यदिशा मिलेका साना ठूला दलहरू चाहिँ ध्रुवीकृत भइरहेका छन् ।
आइतबारमात्रै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)मा विवेकशील साझा पार्टी समाहित भयो । देशमा वैकल्पिक राजनीतिको एक सूत्रधार शक्ति देखिएको विवेकशील कमजोर हुँदै गएको थियो । यस्तोमा रास्वपामा यो दल समाहित भएको हो । दलकी अध्यक्ष समीक्षा बास्कोटा हुन् । रास्वपा कार्यवाहक सभापति डोलप्रसाद अर्याल छन् । उनीहरूले पार्टीलाई आइतबार एकताबद्ध गरेका हुन् । राजनीतिशास्त्री डा. भेषराज घिमिरेको शब्दमा यो वैकल्पिक शक्ति केन्द्र निर्माणको पहलकदमी हो ।
नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टी पुनर्गठन अभियान र नेकपा (संयुक्त)बीच पनि एकता भएको छ । घनश्याम भुसाल नेतृत्वको अभियान र चन्द्रदेव जोशी नेतृत्वको नेकपा (संयुक्त)बीच एकता भएको हो । एकतापछि पूर्वमन्त्री जोशी सम्मानित नेता र घनश्याम भुसाल कार्यकारी अध्यक्ष बन्ने भएका छन् ।
उसो त अघिल्लो संसद्मा तेस्रो ठूलो शक्तिका रूपमा रहेको नेकपा माओवादी केन्द्रमा एकैसाथ विभाजन र एकता देखियो । एकीकृत समाजवादीसहितका दर्जनभन्दा बढी दलहरूबाट नेताहरूको ठूलो हिस्सा मिलेर पुष्पकमल दाहालको नेतृत्वमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी गठन गर्ने निर्णय हुँदा माओवादीका केही पुराना नेता पार्टीबाट अलग भए ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी १४ वटा दल र थप केही समूह मिलेर गठन भएको नेता देवेन्द्र पौडेलले बताए । अझै केही शक्तिसँग एकता प्रक्रिया अगाडि बढाउनेबारे छलफल भइरहेको उनको भनाइ छ । उनले प्रभावसँग भने, ‘हामीले धनगढीबाट एकतासभा गरिसक्यौँ । देशका अन्य प्रदेश राजधानीहरूमा पनि गर्छौं, हामी वामपन्थ र प्रगतिशीलहरूलाई जोड्दै अघि बढ्छौँ र अहिले पनि केही दलसम्म संवाद भइरहेको छ ।’
माओवादीको परम्परागत संठनमा पकड भएको भनिएका जनार्दन शर्मा र सुदन किरातीसहितका नेताहरू भने एकताप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै पार्टीबाट अलग भए । तर, पार्टीबाट अलग भएका नेताहरूबाट भएको क्षतिबारे अहिल्यै भन्न नसकिने उनले बताए । ‘पार्टीबाट कोही न कोही नेता अलग भए असर त परिहाल्छ । क्षति केही मात्रामा हुन्छ तर कति क्षति पु¥याउन सक्छ ? त्यो तल्ला कमिटीबाट रिपोर्ट आएपछि भन्न सकिन्छ,’ पौडेलले भने ।
माओवादीबाट अलग भएका शर्मासहितका नेताहरूले पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई र रवि लामिछाने नेतृत्वको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट अलग भएका सन्तोष परियारसँग मिलेर प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी बनाएका छन् । यहाँ वामपन्थी, प्रगतिशील र लोकतान्त्रिक धाराका शक्तिहरूको सम्मिलन देखिएको राजनीतिशास्त्री डा. घिमिरे बताउँछन् । उनका अनुसार यस्तो दललाई राजनीतिक दर्शन, कार्यदिशा, कार्यक्रम तयार गरेर अघि बढ्न सकस हुन्छ ।
दलबाट अलग हुनेमा रास्वपाबाट सहमहामन्त्री सुमना श्रेष्ठ र प्रमुख सचेतक सन्तोष परियार हुन् । सुमन अहिलेसम्म कुनै दलमा खुलेकी छैनन् । परियार भने प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीका नेता भइसके । दलका केही प्रदेश अध्यक्ष, विभागीय प्रमुखहरू धमाधम अलग भइरहेका छन् ।
पूर्वसांसद डा. तोसिमा कार्कीसहितका केही नेताहरू पनि पार्टीबाट अलग हुन खोजिरहेको चर्चा हुन थालेको छ । रास्वपा भने ७ असार २०७९ मा हाल सहकारी ठगी आरोपमा पुर्पक्षका लागि थुनामा पुगेका पूर्वसञ्चारकर्मी रवि लामिछानेले स्थापना गरेका हुन् । लामिछाने खुला राजनीतिमा नहुँदा पार्टीमा विग्रह र एकता दुवै भइरहेको छ ।
एकताकै लागि काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन शाह र ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङलाई पनि पार्टीमा भित्र्याउने प्रयासमा रास्वपा नेताहरू जुटेका छन् । तर, हाल घिसिङ संरक्षक रहेको उज्यालो नेपाल पार्टी स्थापित छ । शाहको समर्थन कुन दललाई छ भन्ने स्पष्ट खुलेको छैन । तर, उनी रास्वपामा जान सक्ने विगतदेखि नै चल्दै आएको चर्चा हो ।
शुक्रबार मात्रै पूर्वप्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक विश्व पोखरेल रास्वपा प्रवेश गरेका थिए । साना नयाँ दलहरू भने जेन–जी विद्रोहपछि छिन्नभिन्न भएका छन् । गत चुनावबाट मधेशबाट राजनीतिमा उदाएको दल जनमत पार्टी टुक्राटुक्रा भएको छ । उपाध्यक्ष दीपक साहले जनस्वराज पार्टी खोलेका छन् । अर्का उपाध्यक्ष अब्दुल खान नागरिक उन्मुक्ति पार्टी गए । नेता वीपी साहलगायत पार्टीमा छैनन् । अध्यक्ष डा. सिके राउतको कार्यशैलीप्रति विमती जनाउनेहरू पार्टीबाट अलग भए ।
पश्चिम तराईबाट राष्ट्रिय शक्ति बनेको नयाँ दल नागरिक उन्मुक्ति पार्टी पनि एकताबद्ध रहन सकेन । अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठ चौधरी र संरक्षक रेशमलाल चौधरीबीचको बिग्रिएको पारिवारीक तथा राजनीतिक सम्बन्धले पार्टी एकताबद्ध हुन नसकेको हो । यसपछि रेशमलालले पार्टीको नाममा नेपाल थपेर स्थापना गरेका छन् ।
यहीबीच मधेशकेन्द्रित राजनीतिक दलहरू जसपा नेपाल, जनमन पार्टी, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टीलगायतले चुनावी तालमेलका लागि सहकार्य गर्नेबारे छलफलमा छन् । यसलाई ध्रुवीकरणको प्रारम्भिक कदमको रूपमा अथ्र्याइने गरिएको छ ।
