हामी अहिले महाधिवेशनको वर्षमा छौं । २०८२ सालको मंसिर महिनामै १५औं महाधिवेशन गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा म अहिले पनि दृढ छु । यदि हुन सक्दैन भने के कारणले र किन हुन सक्दैन सभापतिज्यू र पदाधिकारीले चित्त बुझ्दो जवाफ दिनुप¥यो ।
डा. शेखर कोइराला
नेता, नेपाली कांग्रेस
काठमाडौं– विधानमा दुई महिनामा एकपटक केन्द्रीय समिति बैठक बस्नैपर्ने प्रावधान छ, नेपाली कांग्रेसको । तर एकैसाथ नौ महिनापछि कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक सुरू भएको छ । कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा आइतबारबाट सुरू भएको बैठकमा सुरूमै गठबन्धनको आयुबारे चीनले राखेको प्रश्नबाट सुरू भएको थियो ।
गत जेठ ३० मा कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य बलबहादुर केसीको नेतृत्वमा १७ सदस्यीय टोली चीनतिर लागेका थिए । पाँच दिने भ्रमणका क्रममा केसीलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका नेताहरुले अहिलेको सरकारको आयुबारे प्रश्न गरेका थिए । यसैगरी नयाँ दलहरुको बारेमा पनि सोधेका थिए ।
सोही विषय आफूले केन्द्रीय समितिमा राखेको केसीले बताए । ‘हामी १७ जना चीन गएका थियौं । त्यही विषयको प्रस्तुति मैले केन्द्रीय समितिमा राखें,’ केसीले भने । केसीले गठबन्धन सरकार दुई दलीय सम्झौताअनुसार नै जाने र कुनै खटपट नरहेको रिपोर्ट आफूले दिएको बताए । उनले नयाँ दलहरुमा पुराना दलमा जस्तो अनुभव नरहेकोले लामो समय नजाने जवाफ चिनियाँ नेताहरुलाई दिएको केन्द्रीय समितिमा बताएका थिए ।
बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरुले बोल्ने क्रम जारी छ । १०० दिने अभियानका प्रतिवेदन, केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको निर्देशिका संशोधन र प्रतिष्ठानको प्रतिवेदन, अनुशासन समितिको प्रतिवेदन, क्रियाशील सदस्यता नवीकरण प्रगति विवरण, केही भ्रातृ संस्थाबारे निर्देशक समितिको रायका आधारमा उपयुक्त निर्णय र नेपाली जनसम्पर्क समितिको व्यवस्थापन र बिस्तार सम्बन्धमा केन्द्रीय सदस्यहरुले धारणा राख्ने विषयक्रम रहेको छ ।
महाधिवेशनबारे अनेक भ्रम छरिएका छन् । यसले पार्टी पंक्तिमा अन्योल बढाएको छ । विधानअनुसार समयमै तयारी गर्न र पार्टीलाई गतिशील बनाउन १५औं महाधिवेशनको कार्यतालिकासहित मिति घोषणा गर्न अब ढिलाइ गर्नु हुँदैन ।
नैनसिंह महर
केन्द्रीय सदस्य
यस्तै, शुभेच्छुक संस्थाबारे छलफल, कार्यसम्पादन समिति बैठकको निर्णय अनुमोदन, जनप्रतिनिधि कार्यसम्पादन निर्देशिका पारित गर्ने सम्बन्धमा र संसद् तथा सरकारमा पार्टीको भूमिकाको प्रभावकारिता, समसामयिक विषयलगायत विविध एजेण्डामा छलफल जारी रहेको प्रवक्ता डा. प्रकाशशरण महतले जानकारी दिए । बैठकमा पार्टी उपसभापति एवं केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानका प्रमुख पूर्णबहादुर खड्काले प्रतिष्ठानको निर्देशिका संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव र प्रतिष्ठानको प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए ।
यस्तै, महामन्त्री गगन थापाले बैठकका एजेण्डा प्रस्तुत गर्नुका साथै क्रियाशील सदस्यता नवीकरण प्रगति विवरण सम्बन्धमा बैठकलाई जानकारी गराएका थिए । उनले केही भ्रातृ संस्थाबारे निर्देशक समितिको रायका आधारमा उपयुक्त निर्णय सम्बन्धमा र नेपाली जनसम्पर्क समितिको व्यवस्थापन तथा बिस्तार सम्बन्धमा प्रस्ताव प्रस्तुत गरेका थिए ।
आइतबारको बैठकमा कोषाध्यक्ष उमेश श्रेष्ठ, केन्द्रीय सदस्यहरु डा. शेखर कोइराला, बलबहादुर केसी, कृष्णचन्द्र नेपाली पोखरेल, पुष्पा भुसाल, डा. गोपाल दहित, योगेन्द्र चौधरी, नैनसिंह महर, मदनकृष्ण श्रेष्ठ र भरतकुमार शाहले आ–आफ्नो धारणा राखेका थिए । विभिन्न प्रस्तावमा धारणा राख्ने क्रम जारी रहेकाले बैठक आज (मंगलबार) बिहान ११ बजे पुनः बस्ने छ ।
१५औं महाधिवेशनबारे प्रश्नैप्रश्न
नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय समिति बैठकमा नेताहरुले १५औं महाधिवेशन तोकिएकै मितिमा हुनुपर्नेमा किन हुन नसकेको भन्दै प्रश्न गरे । संस्थापनइतरका नेता डा. शेखर कोइरालाले यस विषयमा पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले चित्तबुझ्दो जवाफ दिनुपर्ने माग गरे । ‘हामी अहिले महाधिवेशनको वर्षमा छौं । २०८२ सालको मंसिर महिनामै १५औं महाधिवेशन गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा म अहिले पनि दृढ छु । यदि हुन सक्दैन भने के कारणले र किन हुन सक्दैन सभापतिज्यू र पदाधिकारीले चित्तबुझ्दो जवाफ दिनुप¥यो,’ कोइरालाले भने ।
कांग्रेसको १५औं महाधिवेशन विधानअनुसार अबको पाँच महिनामा हुनैपर्छ । महाधिवेशन केन्द्रीय समितिले छ महिनाअघि नै घोषणा गर्नुपर्ने हुन्छ । तर कांग्रेसले अझै पनि क्रियाशील सदस्यता टुंगो लगाउन सकेको छैन । क्रियाशील सदस्यता विवाद टुंगो लगाउन कांग्रेस सभापति देउवाले महामन्त्री गगन थापालाई जिम्मा दिएका छन् । गत कात्तिकमा क्रियाशील व्यवस्थापन समिति गठन भएर पटक–पटक म्याद थप गर्दा पनि असार १२ गतेसम्म पाँच जिल्लाको मात्र क्रियाशील सदस्यता विवरण केन्द्रमा आइपुगेको महामन्त्री थापाले बताए । बारा, डोल्पा र मुस्ताङमा क्रियाशील सदस्यताको फाराम नै नपुगेको थापाको भनाइ थियो । यद्यपि, कांग्रेस पदाधिकारीहरु भने १५औं महाधिवेशनको तयारी भन्दै जिल्ला दौडाहामा पुगिरहेका छन् ।
महाधिवेशनको भ्रम चिर्न तत्काल मिति तोक्नुपर्ने केन्द्रीय सदस्य नैनसिंह महरले माग गरे । ‘महाधिवेशनबारे अनेक भ्रम छरिएका छन् । यसले पार्टी पंक्तिमा अन्योल बढाएको छ । विधानअनुसार समयमै तयारी गर्न र पार्टीलाई गतिशील बनाउन १५औं महाधिवेशनको कार्यतालिकासहित मिति घोषणा गर्न अब ढिलाइ गर्नु हुँदैन,’ महरले भने ।
गठबन्धनमाथि प्रश्न
केन्द्रीय समितिमा नेताहरुले वर्तमान गठबन्धनबारे प्रश्न गरेका थिए । पहिले नेकपा माओवादी केन्द्रसँग निर्वाचनमा गठबन्धन अनि अहिले एमालेसँग सरकारमा गठबन्धन गर्दा पनि खासै चित्तबुझ्दो नभएको शेखरको भनाइ थियो । ‘२०७९ को संघीय र प्रदेश निर्वाचनमा माओवादीसँग गठबन्धन गरेर निर्वाचनमा गयौं । अहिले एमालेसँग सरकारमा छौं । त्यतिबेला के कारणले माओवादीसँग गठबन्धन ग¥यौं र अहिले के कारणले एमालेसँग सत्ता सहकार्य भयो ?,’ शेखरले प्रश्न गरे, ‘के कारणले कांग्रेसले एमालेलाई सत्ताको नेतृत्व दियो ? यदि संविधान संशोधनका लागि यो सत्ता गठबन्धन हो भने सात बुँदे सहमतिमा लेखिएको संविधान संशोधनको मुद्दा कहाँ पुग्यो ?’
त्यसैगरी महरले तीनै तहका सरकारको कामकारबाही प्रभावकारी हुन नसकेको र हालै प्रस्तुत बजेटबारे जनताको प्रतिक्रिया राम्रो नआएकाले गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने बताए । सरकार निर्माणताका भएको सातबुँदे सहमतिको कार्यान्वयन र त्यसले कांग्रेसको चरित्रमा पार्ने प्रभावबारे प्रश्न उठाउँदै महरले भने, ‘सबैभन्दा ठूलो दल भएर पनि सरकारमा कांग्रेसको भूमिका खुम्च्याइएको छ र नेतृत्वकर्ताबाटै अवमूल्यन भएको छ ।’ महरले बढ्दो वाम धुर्वीकरण र गठबन्धन दुर्घटनाको जवाफदेहिता नेतृत्वले लिनुपर्ने र शक्ति सन्तुलनका लागि संवैधानिक नियुक्तिहरूमा पार्टीको स्पष्ट अडान हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
