सिंहदरबार हो कि तारबार हो भन्ने कुरा अहिले कौतुहलताको विषय बनेको छ । दरबार भनौं भने दरबारजस्तो पनि छैन ! तारबार भनौं भने कंक्रिट नै कंक्रिटले ढाकेको छ । कुनैबेला खेलमैदान थियो भित्रियाहरुका लागि । कुनै कुनामा फुटबल कुनै कुनामा भलिबल जे पनि खेल्थे ।
अहिले परिस्थिति फेरियो ! सिंहऽदरबार होइन, साइँदुवाहरुका लागि गोठ बनिरहेको छ । त्यसमाथि पनि साइँदुवाहरुलाई गोठमा धकेल्नसमेत गाह्रो, गोरु चुटेजस्तै चुट्नुपर्ने । चुट्दै र पिट्दै भए पनि गोठमा लगेपछि निस्कनै नमान्ने !
यिनका पारा देखेर माल्दाइ बेलाबेलामा मुर्छित नै पो हुन्छन् त । यता माल्दाइ मुर्छित हुँदा उता माकु काका पनि पुर्पुरोमा हात राखिरहेका छन् । सिंहऽ गोठमा साइँदुवाहरुलाई हुलेको हुल्यै । को–को अट्छन् को–को भाग्छन् भन्ने नै माकु काकालाई पत्तो नहुने । सिंहऽ गोठ बनाउने एउटा थाम बोकेरै भए पनि धानिरहेका माकु काका विलखबन्दमा परेका छन् ।
विचरा ! ‘खाऊँ भने दिनभरको सिकार नखाऊँ भने कान्छा बाउको अनुहार’ जस्तै भएको छ । सिंहऽ गोठ बनाउने काँधमा बोकेको थाम नबोकौं गोठै चुर्लुम्मै हुने, बोकौं आफ्नो अस्तित्व नै मेटिने अवस्थाको सामना गर्नुपर्ने ।
सिंह गोठमा आजकल गोरुहरुलाई पाल्ने र फाल्ने क्रम बढेको छ । सिंह गोठमा बस्न चाहने गोरु भैंसीहरुले पहिला जस्तो थारो बस्न पाउने छैनन् । सधैं दुधालु हुनुपर्ने नियम नै बसेको छ । त्यही भएर होला गोठको मालिकसँग जुन पशु रिसाएर शिर जोत्न खोज्छ त्यसलाई त किमा नै बनाइदिने रैछ !
फुटबल मैदानजस्तो बल मन परे च्याप्ने मन नपरे मैदानबाट उडाइदिने ? सिंह गोठमा अहिले विभिन्न प्रजातिका जनावरहरु पालिएका छन् । २०४६ सालसम्म एउटै प्रजातिका जनावरहरु गोठमा हुँदा कि परालमात्र खान पाउथें कि घाँसमात्र । तर अहिले गोठमा विभिन्न प्रजातिका जनावरहरु पालिएका छन् । कुनै जर्सी गाईहरु छन् त कुनै मुर्रा भैँसी, कुनै होलिस्टिन गाईमात्र कहाँ हो र वोयर जातका बाख्रा पनि छन् । लोकल भेँडाहरुको जात नै पाउन मुस्किल छ । त्यसैले तिनीहरुलाई घाँस, पराल दाना पनि लोकलले नहुने भइसक्यो । त्यही भएर अहिले त घाँस पनि स्वदेशी होइन ‘हाइब्रिड’ वाला विकासे नै खान पाउँछन् ।
स्थानीय जातको जनावर भएको भए पो ढुटो, पिठो चल्थ्यो, अहिले त जसरी भए पनि उही उतैबाट आको दाना ख्वाउनुपर्ने । कम्ती महँगो भाको छ र भन्या सिंह गोठमा पाल्न । जति प्रजातिका भए पनि सबै थारा परे । ख्वाउनुमात्र पर्ने आम्दानी केही पनि नदिने । बरू सिंगौरी खेलेर गोठको भित्रै भत्काइदिने थारा जनावर सिंहऽ गोठमा भएपछि कसको बाउको के लाग्छ !
खै आजकल गोठमा खान्की राम्रो भएन कि दाना गतिलो परेन ! कुँडो ख्वाउने नुन पो राम्ररी हाल्दिएन कि किन हो सिंह गोठका जनावरहरु फेरिएका फेरियै नै छन् । महिना दुई महिनामा नै गोठमा विभिन्न प्रजातिका जनावर आउने जाने भएपछि त्यो गोठको कसलाई माया ?
माकु काकाले राम्रै व्यापार होला कि भनेर नयाँ गोठतिर सरेका थिए । विचरा फलिफाप नै भएन । अहिले त माकु काकाले पालेका जनावर पनि खोले नै खान छाडिसके । काकालाई आफ्नै बाख्राका पाठाहरुले चिथोर्न थालिसके । काकाले त्यत्ति राम्रो गोठमा आपूm बस्न नसक्ने भएर पो काकाले भतिजहरुलाई सुम्पेका हुन् कि भतिजहरुले काकालाई तीन बल्ड्याङ गर्न खोजेका छन् ।
आजकल सिंहऽगोठमा के–के चल्या छ, छ ! पालिएका जनावर पनि विश्वासिलो नभएर फालिएको फालिएै छ । खै माकु काका पनि छब्बुसँग निकै त्रसित भएको देखिएका छन् । छब्बुले कुनबेला माकुलाई पनि डोकामा राखेर भिरबाट खसालिदिने हो भने भन्ने नै शंका पो उब्जिन थालेको छ ।
छब्बु आफू सुरक्षित नभएर नै विभिन्न प्रजातिका भेँडा बाख्राहरुको व्यवस्था गर्दै छन् । छब्बुले चालचलन बुझेका छन् कि छैनन् । गोठमा राख्दै निकाल्दै गरिरहन्छ । छब्बुले सिंह गोठलाई फुटबल मैदान बनाउँदै छन् । दुई–चार प्रजातिका जनावरलाई फेरि गोठबाट गलहत्याएका छन् । मुंग्रै मुंग्राले हानेर गोठबाहिर निकालेका छन् ।
छब्बुको गोठाला फेर्ने बानीले गर्दा नै फुटबल खेलाको जस्तो खेलाको खेलाइ छन् । कहिले कुन जनावर आउँछ, जान्छ थाहा छैन । समस्याले गुजुल्टो पारेको छ । नानाथरीका जनावर भएर पनि साथ दिने सम्भावना छैन ।खेलाडीले कर्नरमा राखेर फुटबल हानेजस्तै भएको छ । सिंहऽगोठमा फुत्त–फुत्ता देको छ देको छ । कहिले पूर्व फुत्त, कहिले पश्चिम फुत्त । फुत्तफुत्त हान्देको भए सबै खलास हुन्थे । सरकारले गोठ सुधारलगायतका कार्यक्रम नै सकाउने प्रपच्च ।
सिंहऽगोठमा रमाउनेहरु धेरै समाउन योजना भइसकेको छ । कुनबेला बेपत्ता हुने हो थाहा नहुन सक्छ । मैदानमा बसेर खेलाडीलाई दानाका लागि फोन गरेको ग¥यै छन् । को आउने हो को जाने हो भन्ने कुरा नै स्पष्ट भएकाले पनि आफ्नो भुण्टो भने राम्ररी भर्ने छन् ।
गोठ भनेको गोठ नै हो । यो गोठभित्र को–को छ र तिनीहरुलाई पालै पालो घोक्रे ठ्याक लगाउने ? कसैले सपना देखेको छ भने त्यो सम्भव छैन । अब सपना विपना आउने भने भेटिएन । जे भो राम्रै भो ।
अरुलाई सही कदम लाग्यो भने तयार हुनुहुन्छ तपाईंका दिन सुरु गरे । सिंहगोठमा आफ्नो जनावरलाई तह लगाऊ काम आफैंबाट गर्नुपर्छ । यी सबै भ्रमहरु क्रमशः जागिर खान देको छ । हात्तीजति नै ठूलो भए पनि सानो कमिलाले नै ठीक पार्छ भन्ने कुरालाई आत्मसात् गर्दा ठीक हुन्छ । जय सिंहऽ, जय गोठ ।
