काठमाडौं– भ्रष्टाचार निवारण सूचीमा नेपाल सुधार देखिए पनि भ्रष्टाचार भने उस्तै छ । नेपाल भ्रष्टाचार गर्ने देशको सूचीमा अंकका हिसाबले स्थान सुधार आएको छ । तर, प्रतिवेदनअनुसार देशमा भ्रष्टाचार भने रोकिन सकेको छैन ।
ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनल नेपालले बिहीबार सार्वजनिक गरेको ‘भ्रष्टाचार अवधारणा सूचकांक–२०१९’ मा नेपालले सन् २०१८ को तुलनामा तीन अंक माथि उक्लँदै ११औँ स्थानमा रहेको छ । नेपाल सन् २०१८ मा ३१ अंकसहित १२४औँ स्थानमा रहेको थियो भने सन् २०१९ मा ३४ अंकसहित ११३ औँ स्थानमा रहेको छ । नेपाल विश्वका १८० देश रहेको सूचीमा कूल १०० अंकमध्ये ३४ अंक प्राप्त गरेको ११३औँ स्थानमा परेको हो ।
ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनलका अध्यक्ष डेलिया फरेरा रुवियोका अनुसार सरकारी तहमा हुने भ्रष्टचारबाट आजित जनतामा राज्यका निकायप्रतिको गिर्दो विश्वास घटाउन राजनीतिक सदाचारतर्फउन्मुख हुनुपर्ने देखिएको छ । दलको चुनावी खर्चमा चन्दा र सहयोगबाट सिर्जना हुने भ्रष्टाचार तथा राजनीतिक व्यवस्थामा पर्ने पैसाको प्रभाव अन्त गर्नुपर्ने देखिएको अवधारणामा उल्लेख छ ।
सन् २०१९ मा विश्वमा सबैभन्दा कम भ्रष्टाचार हुने देशमा डेनमार्क रहेको छ भने सो राष्ट्रले ८७ अंक प्राप्त गरेको छ । विश्वमा सबैभन्दा बढी भ्रष्टाचार हुने देश सोमालिया रहेको छ भने सो राष्ट्रले ९ अंक प्राप्त गरेको छ ।
दक्षिण एशियामा सबैभन्दा कम भ्रष्टाचार गर्ने देशमा भूटान परेको छ । भूटानले ६८ अंक प्राप्त गरी २५औँ स्थानमा छ । भारत र चीन समान ४१ अंक प्राप्त गरी ८०औँ स्थानमा परेका छन् । यस्तै श्रीलंका ३८ अंक प्राप्त गरी ९३औँ स्थानमा, माल्दिभ्स २९ अंक प्राप्त गरी १३०औँ स्थानमा र अफगानिस्तान १६ अंक प्राप्त गरी १७३औँ स्थानमा छ ।
ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनल नेपालका महासचिव मुकुन्द प्रधानका अनुसार सार्वजनिक पदको दुरूपयोगमा भ्रष्टचार विरोधी निकायको कारवाही, न्यायपालिकाका काम कारबाही, कर असुली सम्बन्धित विषय, सुरक्षा निकाय खासगरी नेपाली सेनामा सदाचारको पहललगायत सार्वजनिक सरोकारका विषयमा नागरिक संस्थाको भूमिकाजस्ता कारणले नेपालको भ्रष्टाचार गर्नेमा केही सुधार आएको सर्वेक्षणले देखाएको छ ।
नेपालमा अहिले अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगले प्रशासनिक कार्यमा गरेको भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा खेलेको भूमिकाले गर्दा भ्रष्टाचारमा कमी आएको ट्रान्सपरेन्सीले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
यस्तै न्यायलयले राष्ट्रिय सरोकारका विषयमा गरेको ठूला ठूला फैसलाले पनि भ्रष्टाचारमा कमी आएको देखिएको छ । एनसेलको लाभकरसम्बन्धी मुद्दा, नक्कली भ्याट प्रकरण, खराब न्यायाधीशलाई कारवाहीजस्ता कारणले न्यायलयका निर्णयले पनि भ्रष्टाचारमा कमी आएको अध्यक्ष रेग्मीले बताए ।
यसैगरी सुरक्षा निकाय खासगरी नेपाली सेनामा सदाचारको पहललगायत सार्वजनिक सरोकारका विषयमा नागरिक संस्थाको भूमिका जस्ता कारणले नेपालको स्कोरमा केही सुधार आएको सर्वेक्षणले इंगित गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । नेपाली सेनामा प्रधानसेनापति र सेनाका उच्च अधिकारीले सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्दा, सेनाले आफ्नो संगठनमा ६ करोड घुस खाएको असुल गरेको जस्तो कारणले पनि भ्रष्टाचारको अंकमा सुधार आएको मानिने अध्यक्ष रेग्मीको भनाइ छ ।
