काठमाडौं– उपसभामुख डा. शिवमाया तुम्बाहाम्फेले पदबाट राजीनामा दिएकी छन् । सभामुख बन्ने अडान कस्दै आएकी डा. तुम्बाहाम्फेले सोमबार राजीनामा घोषणा गरेछि आफू पितृसत्ताबाट हारेको तर विचलित नभएको प्रतिक्रिया दिइन् ।
उनले सभामुख पदका लागि गरेको दाबी अस्वभाविक नभएको बताउँदै भनिन्, ‘सभामुखको उम्मेदवारको दाबी गरेँ । यो अस्वभाविक होइन ।’ उनले मुलुकमा पितृसंस्था सोच मात्रै नभई संस्थागत रूपमा जरा गाडेर बसेको टिप्पणी गर्दै भनिन्, ‘त्यसै म हारेँ ।’
नेकपाभित्रै पनि सभामुख तुम्बाहाम्फे हुनपर्छ भन्ने धेरै थिए । उनीहरू पनि हारे । नेकपाका अध्यक्षद्वय केपी ओली र पुष्पकमल दाहालबीच नेता अग्नि सपकोटालाई सभामुख उम्मेदवार बनाउने सहमति भएपछि डा. तुम्बाहाम्फेले राजीनामा बुझाएकी हुन् । उनले सभामुख चयनमा मार्ग खोल्न आफूले राजीनामा दिएकोसमेत बताइन् ।
सोमबार विज्ञप्ति जारी गर्दै डा.तुम्बाहाम्फेले राजीनामा दिएको घोषणा गरेकी हुन् । उनीद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘नेपालको संविधानको धारा ९१ को उपधारा (६) को खण्ड (ख) तथा प्रतिनिधिसभा नियमाली, २०७५ को नियम २११ को उपनियम (१) बमोजिम प्रतिनिधिसभाको उपसभामुख पदबाट मैले आजैको मितिदेखि लागू हुने गरी राजीनामा दिएको व्यहोरा अनुरोध गर्दछु ।’
राजीनामा दिन आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले संसदको ठूलो पार्टीले सभामुखको उम्मेदवारको टुंगो लगाएकाले आफूले सोमबार मात्रै राजीनामा दिएको स्पष्ट पारिन् । संस्थालाई प्रणालीगत रूपमा अगाडि बढाउने सवालमा आफूले बाजी मारेको दाबी उनको थियो ।
‘बाजी मैले मारेँ,’ उनले भनिन्, ‘आजदेखि ट्र्याक चेन्ज गर्दै छु ।’ आफूले कसैले भनेर राजीनामा नगरेको पनि उनले स्पष्ट पारिन् । उनले आफूले जे बोले त्यो पुर्याउँदै आएको बताउँदै भनिन्, ‘नेताले भनेको आधारमा होइन संविधानले दिएको अधिकारको आधारमा मैले राजीनामा गरेँ ।’
उनले समावेशी लोकतन्त्र हाम्रो संवैधानिक व्यवस्थाको महत्वपूर्ण विशेषता भएको भन्दै संविधानको मर्म अक्षर या वचनबाट होइन, अभ्यास र आचरणबाट मात्रै कार्यान्वयन हुन सक्ने बताइन् ।
साथै, राज्यका उच्च ओहोदामा समाजका सबै अंगको प्रतिविम्ब झल्कन सके मात्रै वास्तविक अर्थमा लोकतन्त्र सुदृढ हुनसक्ने उनको भनाइ थियो । उनले भनिन्, ‘मेरा यी धारणाहरू कुनै अस्वाभाविक महत्त्वाकांक्षा या अनुचित आग्रहबाट प्रेरित थिएनन् भन्ने कुरामा म दृढ छु ।’ उनले दलबाट सिफारिस वा निर्वाचित भएर प्राप्त हुने जिम्मेवारी भए तापनि संवैधानिक ओहदामा बसुन्जेल सम्बन्धित व्यक्ति दलसँगको सम्बन्धबाट अलग रहने बताइन् । उनले भनिन्, ‘ओहोदामा रहँदा ऊ दलको निर्देशनमा होइन, संवैधानिक र कानुनी प्रबन्धअनुसार निर्देशित भएर क्रियाशील हुन्छ । मैले पनि यसैअनुसार इमान्दारीका साथ कर्तव्य पूरा गर्ने प्रयास गरेको छु ।’ उनले कोही कसैले पनि आफ्ना जरा र धरातल भुल्न नहुने तथा स्वतन्त्रतालाई निरपेक्ष रूपमा बुझ्न नहुने स्मरणसमेत गराइन् ।
