काठमाडाैं - नेपालकाे कुल मृत्युदरमा मधुमेहका चार प्रतिशत , विश्वका करिब ५० करोड मानिस पिडित रहेका छन् । शनिबार इन्डो–नेपाल–बेलायत मधुमेह सम्मेलन तथा मधुमेह नेपालको वार्षिक व्यावसायिक सम्मेलनको उद्घाटन गर्दै स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री बिरोध खतिवडाले साे बताएका हुन् ।
नेपाल भर मधुमेहको रोग तिव्र गतिमा फैलिरहेको र यसबाट बच्न समयमै सबै सावधानी अपनाउनुपर्नेमा नेपालीहरु सचेत हुनुपर्ने स्वास्थ्यमन्त्री खतिवडाले बताएका छन् । उनले नेपालमा कुल मृत्युदरको झण्डै चार प्रतिशत मधुमेहले ओगटेको र विश्वका करिब ५० करोड मानिस यसबाट पीडित रहेको बताए । यो संख्या चाँडै ६०० देखि ७०० मिलियन सम्म पुग्न सक्छ, उनले थपे।
नेपालजस्तो अल्पविकसित राष्ट्रमा मधुमेहबाट पीडित तर जानकारीको अभावमा दर्ता नगरेका हजारौँ व्यक्ति हुन सक्छन्, मन्त्रीले भने, 'सरकारले छिट्टै निःशुल्कको नयाँ व्यवस्था ल्याउनेछ । ४० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण। सरकारले सन् २०२४ सम्ममा नसर्ने रोगसम्बन्धी नीति ल्याउनेछ।'
उद्घाटन समारोहमा मन्त्री खतिवडाले नेपालमा मधुमेह नियन्त्रण तथा व्यवस्थापनको क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानको कदर गर्दै वरिष्ठ चिकित्सक प्राध्यापक डा. सञ्जीव ढुंगेललाई लाइफटाइम एचिभमेन्ट मधुमेह पुरस्कार प्रदान गरे ।
अवार्ड ग्रहण गरेपछि डा. ढुङ्गेलले मधुमेह नेपाल र हेल्थ नेपाल एक्सचेन्जले विश्वभर मधुमेहको उपचारमा भएका नयाँ विकासका बारेमा जानकारी गराई मधुमेह रोगीलाई रोगलाई व्यवस्थापन गर्न र नेपाली स्वास्थ्यकर्मीलाई मधुमेह रोगबारे जनचेतना गराउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको बताए ।
बेलायतस्थित संस्था हेल्थ एक्सचेन्ज नेपालका महासचिव डा.सत्यन राजभण्डारीले आफ्नो संघले डाइविटिज नेपाललाई स्वास्थ्यकर्मी र बिरामीका लागि विभिन्न मधुमेह सचेतना तथा व्यवस्थापन कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सहयोग गरेको बताए । हेल्थ एक्सचेन्ज नेपालले बेलायतको रोयल कलेज र नेपाल मेडिकल एसोसिएसनबाट हालका कार्यक्रमहरूलाई गुणस्तरीय बनाउन स्वीकृति प्राप्त गरेको राजभण्डारीले बताए ।
कार्यक्रममा अतिथिहरुलाई स्वागत गर्दै डाइविटिज नेपालका महासचिव कैलाश प्रधानले आफ्नो संस्था जनचेतनामूलक कार्यक्रम मार्फत मधुमेह रोकथाम र नियन्त्रणका लागि स्थापना भएको गैरनाफामूलक जनस्वास्थ्य संस्था भएको बताए ।
'यस स्वास्थ्य समस्या र यसका जटिलताहरूको व्यवस्थापन र नियन्त्रणमा सहयोग गर्न स्वास्थ्य व्यवसायीहरूलाई नयाँ प्रविधिहरूसँग अद्यावधिक गर्नुहोस्,' प्रधानले भने, 'डाइविटिज नेपालले एक दशकभन्दा बढी समयदेखि निरन्तर वार्षिक इन्डो नेपाल युके व्यावसायिक सम्मेलन गर्दै आएको छ।'
डाइविटिज नेपालले वर्तमान समस्या, पछिल्लो विकास र मधुमेहको व्यावहारिक व्यवस्थापन र यसका जटिलताहरूबारे छलफल गर्न मधुमेह क्षेत्रका प्रमुख विशेषज्ञहरू र स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई ल्याएको प्रधानले बताए।
मधुमेह नेपालका अध्यक्ष रोशनकृष्ण न्याछ्यौंले नेपाल तथा विदेशका स्वास्थ्यकर्मीहरुको योगदानका कारण संघले हालको कार्यक्रम आयोजना गर्न सक्ने बताए । उनले डायबिटिज नेपालले यस्ता धेरै कार्यक्रम आयोजना गर्ने बताउँदै कार्यक्रम आयोजना गर्न सहयोग गरेकोमा युएसभी–नेपाल र नेपाल हेल्थ एक्सचेन्जलाई धन्यवाद दिए । युएसभी नेपालका कन्ट्री म्यानेजर हिमांशु शेखरले स्वास्थ्यकर्मीहरुको बैठकमा सहभागी हुने अवसर पाएकोमा खुशी व्यक्त गरे ।
(तस्विर :अनुप प्रधान)
