जनकपुरधाम– प्रदेश नं २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले १२औँ राष्ट्रिय जनगणना कार्यक्रममा सही विवरण टिपाएर सहयोग गर्न सबै प्रदेशवासीमा अनुरोध गरेका छन् । उनले आफूले टिपाएको सही तथ्यांकले आफ्नै लागि प्रदेश सरकारलाई योजना बनाउन सजिलो हुने हुनाले सही विवरण टिपाउन आग्रह गरेका हुन् । मुख्यमन्त्री राउतले सन्देश जारी गर्दै जनगणना लिन आउने सुपरीवेक्षक वा गणकहरूलाई सही विवरण टिपाउन आग्रह गरे । तथ्यांक संकलन गर्न घरमा आउने गणकलाई आत्मीय व्यवहार गर्न पनि उनले आग्रह गरेका छन् ।
‘गणकहरूले सोधेको सबै प्रश्नहरू धैर्यतापूर्वक सुनेर सही जवाफ दिन प्रदेश सरकार सम्पूर्ण प्रदेशवासी दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरूलाई हार्दिक अनुरोध गर्दछ ।’ सन्देशमा भनिएको छ । यस्तै यसपटकको जनगणनामा रोजगार, बेरोजगार, बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पहुँचाको अवस्था, सरकारी अनुदान प्राप्त गरे÷नगरेको, वडा तहसम्म सामुदायिक भवनहरूको अवस्था के कस्तो छ ? जस्ता मसिना तर नागरिकका लागि अति नै महत्वपूर्ण विषयका प्रश्नावली पनि समेटिएकोले धैर्यपूर्वक जवाफ दिन सन्देशमार्फत मुख्यमन्त्रीले आग्रह गरेका छन् ।
उनले प्रदेशवासीले टिपाएको सही तथ्यांकले प्रदेश सरकारलाई योजना बनाउन सजिलो हुने भन्दै सबैसँग सही तथ्यांक लेखाउन सन्देशमार्फत आग्रह गरेका छन् । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले यस जनगणनाको नारा ‘मेरो गणना मेरो सहभागिता’ राखेको छ । यो नारालाई सार्थक बनाउन सम्पूर्ण’ प्रदेशवासी दाजुभाइ दिदीबहिनीले जनगणनालाई अपनत्व लिएर गणकलाई सही विवरण टिपाएर सहयोग गर्नु हुन प्रदेश सरकार पुनःसम्पूर्ण प्रदेशवासीलाई हार्दिक अनुरोध गर्दछ, उनले सन्देशमा उल्लेख गरेका छन् ।
उनले सन्देशमा भनेका छन्, ‘जनगणना तथ्यांक संकलनको पहिलो चरणअन्तर्गत भदौदेखि असोज १८ सम्म तपाई हाम्रो घरदैलोमा आई घर तथा घरपरिवार सूचीकरण कार्य सम्पन्न गरेको हामी सबैलाई जानकारी नै छ । यसैगरी कात्तिक २५ गतेदेखि मंसिर ९ गतेसम्म गणक पारिवारिक र व्यक्तिगत विवरण लिन घर–घरमा आउँदै हुनुहुन्छ । जनगणनामा गणकले सोधेका प्रश्नको सही उत्तर दिउँ ।’ उनले सन्देशमा तपाईले टिपाएका तथ्यांक गोप्य रहन्छन् । यस्ता विवरण गोप्य नराख्ने वा गोपनीयता भंग गर्ने जोकोहीलाई कानुनबमोजिम कारबाही हुन्छ । त्यसैले आफूले टिपाएको विवरणको गोपनीयता नरहने हो कि भनेर कसैले द्विविधा लिनुपर्दैन भनेका छन् ।
राज्यको पुनर्संरचनापछि अर्थात देशले संघीय शासन प्रणाली अंगालेपछिको यो पहिलो जनगणना हो । त्यस कारण पनि यसपटकको जनगणनाको खास महत्व छ । अझ प्रदेश भनेको संघीयताले जन्माएको नयाँ प्रणाली हो । प्रदेशमा आधारित भएर हालसम्म यति ठूलो कुनै पनि अध्ययन अनुसन्धान भएको छैन । विसं ०७२ मा संविधान जारी भएसँगै प्रदेशको स्थापना भए पनि हाम्रो आफ्नै तथ्यांक थिएन । ०६८ सालमा राज्यको पुरानो संरचना अन्तर्गत गरिएको जनगणनाका तथ्यांकलाई नै हामीले उपयोग गरेर यहाँसम्म आइपुगेका छांैँ । तर यसपाली जनगणनाले नेपालमा पहिलोपटक प्रादेशिक मोडलमा आधारित जनसंख्या तथ्यांक उपलब्ध गराउनेछ जुनखुशीको कुरा हो,’ उनले सन्देशमा उल्लेख गरेका छन् ।
हाम्रो प्रदेशको जनसंख्या कति छ ? कुनकुन जात जातिका मानिको बसोबास छ ? कुनधर्म र संस्कृतिका मानिस कति छन् ? कुन भाषा बोल्ने मानिसको बाहुल्यता छ ? सामाजिक वहिष्करणमा परेका समूह दलित, जनजाति, अल्पसंख्यक, लोपोन्मुख, महिला, अपांगता भएका व्यक्ति आदिको जनसंख्याको अवस्था के छ भन्ने कुरा जनगणनाले छर्लङ्ग पार्दछ । जनगणनाबाट आउने यही तथ्यांकलाई आधार बनाएर सम्बन्धित जाति, धार्मिक समुदाय, महिला वा अपांगता भएका व्यक्तिका लागि प्रदेश सरकारले नीति र कार्यक्रम बनाउँदछ, सन्देशमा उनले भनेका छन् ।
