काठमाडौं– अमेरिकी सेना अफगानिस्तानबाट फर्किएसँगै तालिबान लडाकूहरूले देशका प्रमुख सहरहरू कब्जामा लिन थालेका छन् । पछिल्लो समय राजधानी काबुललाई नै नियन्त्रणमा लिन लागेपछि अफगान राष्ट्रपति असरफ घानीले मुलुक छाडेर बाहिरएका छन् । विद्रोही लडाकूहरूको धम्कीपछि राष्ट्रपति घानीसँगै उपराष्ट्रपति अमरुल्लाह सलेहले पनि देश छाडेका छन् । त्यहाँको अवस्थामा बिग्रँदै जाँदा रोजगारीका साथै अन्य कामका लागि अफगानिस्तान पुगेका नेपालीहरूको अवस्थाको बारेमा चासो बढ्न थालेको छ । सरकारी सुरक्षाकर्मीसँग तालिबानको भिडन्तका कारण हिंसा फैलिएपछि अफगानिस्तानबाट धेरै देशले आफ्ना नागरिक फिर्ता लैजान थालेका छन् ।
त्यहाँ रहेको नेपालीहरूलाई तत्काल उद्धार गरी स्वदेश फर्काउन संसदमै आवाज उठेपछि सरकारले अफगानिस्तानमा रहेका नेपालीलाई सम्पर्कमा आउन आग्रह गरेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयले आइतबार एक विज्ञप्ति प्रकाशित गरी अफगानिस्तानमा रहेका नेपाली नागरिकको विवरण संकलनका लागि अनलाइन रजिस्ट्रेसन सुरु गरेको जनाएको छ । अब अफगानिस्तानमा रहेका नेपाली नागरिक वा उनीहरूको परिवारका सदस्यले कन्सुलर सेवा विभागको वेबसाइटमा आफ्नो नामसहितको विवरण समावेश गर्न सक्नेछन् ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले उद्धारसँग सम्बन्धित सम्पर्कका लागि भाइबर, ह्वाट्सएप सुविधासहितको मोबाइल नम्बरहरू पनि सार्वजनिक गरेको छ । उद्धारका लागि +९७७–९७७४९३२६४५८ (कन्सुलर सेवा विभाग) र +९७७–९७७४९३२६४५९ (परराष्ट्र मन्त्रालय) मा सम्पर्क गर्न सकिने जनाएको छ ।
काबुलस्थित विभिन्न मुलुकका कूटनीतिक नियोगहरू तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरूमा कार्यरत नेपालीहरूलाई तत्काल उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा राख्न र स्वदेश फर्काउन नेपाल सरकारले संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य बेलायत, क्यानडा, जर्मनी, युरोपेली युनियन, जापान तथा संयुक्त राष्ट्र संघको कार्यालयहरूलाई औपचारिक पत्राचार पनि गरेको छ ।
त्यस्तै, अफगानिस्तानमा विकसित पछिल्लो घटनाक्रम तथा अवस्थाका बारेमा नयाँदिल्लीस्थित नेपाली नियोगबाट ट्राभल एडभाइजरी जारी गरिएको छ । त्यस्तै मन्त्रालयले अफगानिस्तानमा वैदेशिक रोजगारीका लागि पठाउने म्यानपावर कम्पनीहरूसँग त्यहाँ कार्यरत नेपालीहरूको विवरण तथा उद्धार कार्यका लागि भरपर्दो सूचना एवं तथ्यांक पनि माग गरेको छ ।
यसअघि संसदको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिले अफगानिस्तानमा रहेका नेपालीहरूलाई हवाई तथा अन्य बाटोबाट उद्धार गर्न निर्देशन दिएको थियो । समितिको आइतबार बसेको बैठकले अफगानिस्तानमा रहेका नेपालीलाई उद्धार गर्न निर्देशन दिएको हो । औपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत करिब १५ सय नेपालीलाई भने अरु कर्मचारीहरूसँगै सुरक्षित स्थानमा लैजान सम्बन्धित संस्थालाई आग्रह गरिएको परराष्ट्र मन्त्रालयका सचिव भरत पौडेलले समितिमा बताएका थिए ।
आइतबार मुख्यसचिवको नेतृत्वमा बसेको बैठकले परराष्ट्रका सहसचिव हरिशचन्द्र घिमिरेको नेतृत्वमा संयन्त्र बनाएको थियो जसमा सिसिएमसीका साथै गृह, पर्यटन लगायतका आवश्यकका मन्त्रालयका प्रतिनिधि छन् ।
म्यानपावर कम्पनीलाई बोलाइयो
वैदेशिक रोजगार विभागले अफगानिस्तानमा रोजगारीका लागि नेपाली पठाउने म्यानपावर कम्पनीलाई सम्पूर्ण विवरणसहित उपस्थित हुन निर्देशन दिएको छ । नेपालीको अवस्थाबारे यकीन विवरण जानकारीमा राख्न र उद्धारका लागि पहल गर्न म्यानपावर कम्पानीहरूलाई निर्देशन दिइएको विभागका सूचना अधिकारी महेन्द्रनाथ भट्टराईले जानकारी दिएका छन् ।
उनका अनुसार अफगानिस्तानमा श्रमिक पठाएका म्यानपार कम्पनीलाई सोमबार विवरणसहित उपस्थित हुन भनिएको छ । नेपालीको अवस्थाबारे म्यानपावर व्यवसायीसँग छलफल गरिने उनले जानकारी दिएका छन् । विभागले अफगानिस्तानको कुन ठाउँमा नेपालीहरू कुन अवस्थामा छन् भन्ने जानकारी लिने र त्यसले उनीहरूको उद्धार गर्न सहज हुने भट्टराईको भनाइ छ ।
विभागका अनुसार पछिल्लो डेढ वर्षमा करिब १२ सय जना नेपाली वैधानिक रूपमा अफगानिस्तान पुगेको देखिएको छ । अवैध बाटो भएर कति जना अफगानिस्तान गए भन्नेबारे यकीन जानकारी सरकारसँग छैन । दुबईका सेक्युरिटी कम्पनीहरूले पनि अफगानिस्तानमा पठाउने गरेका छन् । जुन विवरण नेपालमा उपलब्ध छैन ।
नेपालबाट अफगानिस्तानमा रहेका नेपालीको विस्तृत विवरण लिएपछि त्यसलाई भारतमा रहेको नेपाली दूतावासमा जानकारी दिइने विभागले जनाएको छ । काबुलस्थित क्यानाडा दूतावासमा सेक्युरिटी गार्डको काम गर्ने १११ जना नेपालीलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ । क्यानाडा दूतावास भने दुई दिनअघि नै बन्द भइसकेको थियो ।
विदेशीलाई जान दिन्छौँ– तालिबान
विद्रोही संगठन तालिबानले आफ्नो मुलुक फर्किन चाहने विदेशीलाई फर्किन दिने बताएको छ । काबुलमा तालिबान पसेको समाचारपछि पहिलो सार्वजनिक विज्ञप्तिमार्फत तालिबानले यस्तो बताएको हो । उसले अफगानिस्तानमा नै बस्न चाहने विदेशी नागरिकले तालिबानको प्रशासनमा दर्ता गराउन पनि भनेको छ ।
अमेरिकाले अफगानिस्तानबाट आफ्ना नागरिक फिर्ता ल्याउन थप पाँच हजार सैनिक काबुल पठाएको छ । त्यस्तै अन्य मुलुकले पनि आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फिर्ता ल्याउन पहल गरिरहेका छन् ।
तालिबानले जितको खुसीयालीमा आफ्ना लडाकूहरूलाई गोलीबारी गर्न नदिने बताएको छ । साथै सरकारी सेनालाई पनि आफ्नो घर फर्किन दिने तालिबानको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । त्यस्तै विमानस्थल र अस्पताल सञ्चालन गर्न दिने र अत्यावश्यक सेवामा कुनै रोक नलगाइने तालिबानको भनाइ छ । पछिल्लो १० दिनमा तालिबानले काबुलबाहेकका अफगानिस्तानका सबै प्रमुख सहरमा कब्जा जमाइसकेको छ र अहिले काबुलमा तालिबानका लडाकूहरू प्रवेश गरेका छन् ।
