- हिमपहिरोमा बेपत्ता भएको दुई दिनपछि सबै आरोहीको निधन पुष्टि
- हिमपहिरोले आरोहीलाई करिब ८०० मिटर तल बगाएको उद्धार टोलीको भनाइ
- छ महिना छ दिनमै १४ हिमाल चढेर विश्वकीर्तिमान बनाएका थिए निम्स दाइले
- ब्रोड पिकमा नयाँ विश्वकीर्तिमान बनाउने लक्ष्य अधुरै
- निम्स दाइ बेलायती विशेष फौजबाट फर्किएर विश्वप्रसिद्ध पर्वतारोही बने
- विश्वकीर्तिमानी आरोही निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’ सहित नेपाली आरोहीहरु पुरबहादुर गुरुङ (युक्त), निमा शेर्पा, किलीपेम्बा शेर्पा, ग्यालु शेर्पा र नवाङथिन्डु शेर्पाको निधन ।
- विदेशी आरोहीहरु सोहेल शाखी (पाकिस्तान), वाङ झोङ (चीन), नादिरा अहमद (ओमान) र म्यालोरी गेइस (अमेरिका) को पनि गयो ज्यान
काठमाडौं- ‘ब्रोड पिक ! म तिमीसँग एउटामात्र कुरा माग्छु । मलाई सुरक्षितरूपमा माथि पुग्न देऊ । अनि फेरि सुरक्षितरूपमा फर्किन देऊ ।’ विश्वकीर्तिमानी नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’ले पाकिस्तानको ‘ब्रोड पिक’ आरोहणमा निस्किनुअघि सामाजिक सञ्जालमा लेखेको यो सन्देश अहिले लाखौं मानिसको मनमा छाएको छ । सुरक्षित फर्किने उनको प्रार्थना पूरा हुन सकेन ।
पाकिस्तानको काराकोरम हिमशृंखला क्षेत्रमा रहेको आठ हजार ५१ मिटर अग्लो ब्रोड पिकमा गएको भीषण हिमपहिरोले निम्स दाइसहित छ जना नेपाली र चार जना विदेशीगरी १० जना आरोहीको ज्यान लियो । साहसको अर्को इतिहास लेख्न हिँडेका निम्स दाइ अन्ततः हिमालकै काखमा सधैंका लागि बिलाए । बिहीबार ब्रोड पिकमा हिमपहिरो गएको थियो । त्यसबेला निर्मल पुर्जाको एलिट एक्सपिडिसन, सेभेन समिट ट्रेक्स र इम्याजिन नेपालसँग आबद्ध टोली हिमालको माथिल्लो भागमा थियो । हिमपहिरोले सबैलाई बगायो । उनीहरू सम्पर्कविहीन भए ।
निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ)लगायत सम्पूर्ण दिवंगत आरोहीहरूको भौतिक यात्रामात्रै रोकिएको हो, उहाँहरूको साहस, समर्पण र योगदानको इतिहास सधैं प्रेरणायुक्त र जीवित रहिरहने छ ।
वालेन्द्र शाह
प्रधानमन्त्री
दुई दिनसम्म परिवार, साथीभाइ र विश्वभरका आरोहीले चमत्कारको आशा गरेका थिए । उद्धार टोली मौसम खुल्ने प्रतीक्षामा थियो । तर, शनिबार त्यो आशा पनि समाप्त भयो । निम्स दाइ फाउन्डेसन र एलिट एक्सपिडिसनले सामाजिक सञ्जालमार्फत निम्स दाइसहित सबै १० जना आरोहीको निधन भएको पुष्टि गरे । यस दुर्घटनामा छ जना नेपालीले ज्यान गुमाए । जसमा निर्मल पुर्जा, पुरबहादुर गुरुङ ‘युक्त’, निमा शेर्पा, किलीपेम्बा शेर्पा, ग्यालु शेर्पा र नवाङथिन्डु शेर्पा छन् । उनीहरूसँगै पाकिस्तानका सोहेल शाखी, चीनका वाङ झोङ, ओमानकी नादिरा अहमद र अमेरिकाकी म्यालोरी गेइसको पनि निधन भयो ।
हिमपहिरोले उनीहरूलाई करिब छ हजार मिटरभन्दा माथि उचाइबाट झण्डै ८०० मिटर तलसम्म बगाएको बताइएको छ । खराब मौसमका कारण तत्काल उद्धार गर्न सकिएको थिएन । शुक्रबार चार जनाको शव फेला परेको थियो । बाँकीको शनिबार शव फेला परेसँगै अन्ततः कोही पनि जीवित नरहेको पुष्टि भयो । निम्स दाइ नेपाली पर्वतारोहणको एउटा युग थिए । उनले सन् २०१९ मा संसारका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ वटा हिमाल केवल छ महिना छ दिनमै आरोहण गरेर विश्वकीर्तिमान बनाए । त्यति छोटो समयमा १४ वटा हिमाल आरोहण गर्नुलाई सबैले असम्भव भनेका थिए । तर, उनले त्यसलाई सम्भव बनाए । त्यसैले उनले आफ्नो अभियानको नाम नै ‘प्रोजेक्ट पोसिबल’ राखेका थिए ।
ब्रोड पिक उनको अर्को महत्वपूर्ण अभियान थियो । उनले यसअघि नै पाकिस्तानको ग्यासरब्रुम–२ सफलतापूर्वक आरोहण गरिसकेका थिए । त्यो उनको ५७औं पटकको आठ हजार मिटरभन्दा अग्लो हिमाल आरोहण थियो । यसपटक ब्रोड पिक सफल भएको भए चोयुबाहेक सबै १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा माथिका हिमाल दुईपटक विनाअक्सिजन आरोहण गर्ने नयाँ विश्वकीर्तिमान पनि उनको नाममा हुने निश्चित थियो । तर, उनले स्टाटसमै अर्को महत्वपूर्ण कुरा पनि लेखेका थिए । उनले कुनै पनि हिमाललाई हल्का रूपमा नलिने बताएका थिए । बेसक्याम्पबाट पहिलो पाइला चालेपछि आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान र समर्पण अभियानमै रहने उनको भनाइ थियो । हिमालप्रति सम्मान नै सफल आरोहणको आधार भएको उनी सधैं बताउँथे ।
म्याग्दीमा जन्मिएका निम्स दाइ चितवनमा हुर्किएका थिए । उनको पहिलो सपना हिमाल चढ्ने थिएन । उनी आफ्ना बुबा र दाजुभाइजस्तै बेलायती गोरखा सैनिक बन्न चाहन्थे । सन् २००३ मा उनी गोरखा सैनिकमा भर्ती भए । पछि उनी बेलायती सेनाको ‘स्पेसल बोट सर्भिस’मा पुग्ने पहिलो गोरखा सैनिक बने । त्यहाँ उनले करिब १० वर्ष सेवा गरे । कठिन परिस्थितिमा काम गर्ने क्षमता, अनुशासन र नेतृत्व उनले त्यहीँ सिके । सन् २०१२ मा पहिलोपटक सगरमाथा आधार शिविर पुगेपछि उनको जीवनको दिशा बदलियो । त्यही यात्राले हिमालप्रतिको मोह बढायो । त्यसपछि उनले लोबुचे इस्ट हिमाल आरोहण गरे । त्यहीँबाट उनको आरोहण यात्रा सुरु भयो ।
केही वर्षपछि उनले आकर्षक सैनिक जागिर छाडे । पूर्णरूपमा हिमाललाई जीवन बनाए । उनी कीर्तिमानमात्रै बनाउन चाहँदैनथे । संकटमा परेका आरोहीको उद्धारमा पनि उनी उत्तिकै सक्रिय थिए । हिमालमा धेरै उद्धार अभियान उनले सफलतापूर्वक सञ्चालन गरेका थिए । सन् २०२१ मा केटु हिमाल पहिलोपटक हिउँदमा सफलतापूर्वक आरोहण गर्ने १० नेपाली टोलीको नेतृत्वमा पनि उनी थिए । त्यो उपलब्धिले नेपाली पर्वतारोहणलाई विश्वभर नयाँ उचाइमा पुर्याएको थियो । उनको योगदानका लागि बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयले एमबिई सम्मान प्रदान गरेकी थिइन् । उनले सगरमाथाबाट स्काई डाइभ गरेर साहसिक पर्यटनको प्रचारसमेत गरेका थिए ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद तथा कीर्तिमानी आरोही मिङ्माडेभिड शेर्पासँग निम्स दाइको लामो सहकार्य थियो । उनीहरू सँगै धेरै कीर्तिमानी अभियानमा सहभागी भएका थिए । शेर्पाका अनुसार निम्स दाइमा एउटा विशेष गुण थियो, उनले सोचेको काम पूरा नगरी कहिल्यै नछोड्ने । पाकिस्तानका हिमाल नेपाली शेर्पाहरूको दोस्रो मुख्य कार्यक्षेत्र मानिन्छ । विश्वका १४ वटा आठ हजार मिटर अग्ला हिमालमध्ये पाँचवटा पाकिस्तानमै छन् । त्यसैले हरेक वर्ष ठूलो संख्यामा नेपाली गाइड र शेर्पाहरू त्यहाँ पुग्ने गर्छन् । तर, यसपटक दुःखद घटना भयो । सेभेन समिट ट्रेक्सका प्रबन्ध निर्देशक मिङमा शेर्पाले खराब मौसमका कारण सबै शव आधार शिविरमा ल्याउन समय लाग्ने बताएका छन् ।
यहीबीच हिमालले फेरि एउटा ठूलो पाठ दिएको छ । संसारकै उत्कृष्ट तयारी, अनुभव र आत्मविश्वास भएका आरोही पनि प्रकृतिको अगाडि सधैं सुरक्षित हुँदैनन् । तर, निम्स दाइको जीवनको कथा दुर्घटनामा टुंगिँदैन । उनले नेपाली झण्डालाई विश्वका सबै अग्ला हिमालमा गर्वका साथ फहराए । उनले नेपाली पर्वतारोहणलाई नयाँ पहिचान दिए । उनले असम्भव भन्ने शब्दलाई चुनौती दिए । र, उनले संसारलाई एउटा सन्देश दिए–सपना ठूलो देख्नुपर्छ, त्यसका लागि साहस पनि त्यत्तिकै ठूलो हुनुपर्छ । सुरक्षित फर्किने उनको अन्तिम प्रार्थना पूरा भएन । तर, उनले बनाएको इतिहास, उनले छाडेको प्रेरणा र उनले देखाएको साहस भने संसारभरका हिमालप्रेमीको मनमा सधैं सुरक्षित रहने छ ।
यस्तै, पुर्जासहितका पर्वतारोहीहरूको निधनको खबरपछि नेपालमात्र होइन, विश्वभरबाट श्रद्धाञ्जलीको ओइरो लागेको छ । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले निम्स दाइसहित सबै दिवंगत आरोहीप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन् । उनले उनीहरूको साहस, समर्पण र योगदान सधैं जीवित रहने बताएका छन् । ‘निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ)लगायत सम्पूर्ण दिवंगत आरोहीहरूको भौतिक यात्रामात्रै रोकिएको हो, उहाँहरूको साहस, समर्पण र योगदानको इतिहास सधैं प्रेरणायुक्त र जीवित रहिरहने छ,’ उनले भने ।
पुर्जा मुस्ताङ हेलिकोप्टरका मालिक पनि हुन् । उनको निधनप्रति वायुसेवा सञ्चालक संघले गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ । संघले शनिबार विज्ञप्ति जारी गर्दै ब्रोड पिक हिमाल आरोहणका क्रममा गएको हिमपहिरोमा निम्स दाइको निधनले सम्पूर्ण मुलुकलाई स्तब्ध बनाएको जनाएको छ ।संघले विज्ञप्तिमा भनेको छ, ‘हिमाल आरोहणका पुराना मान्यताहरूलाई तोड्दै नेपालको नाम विश्वको सर्वोेच्च शिखरमा पुर्याउने सफल व्यक्तिको दुःखद निधनले आज हामी सबैलाई स्तब्ध बनाएको छ ।’ म्याग्दीको दाना गाउँमा जन्मिएका निम्स दाइले आफ्नो साहस, अनुशासन र मेहनतका कारण विश्व पर्वतारोहणमा नेपालको छुट्टै पहिचान स्थापित गरेको संघको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
