जेरुसलेम- इजरायल र हमासबीच युद्धविराम उल्लङ्घन र पहिलो चरणमा सम्बोधन नभएका मुद्दाहरूको बारेमा समाधान नभएका विवादका बाबजुद गाजामा युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी समर्थित योजना दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेको छ।
सबैभन्दा विवादास्पद प्रश्नहरू हमासले सार्वजनिक रूपमा पूर्ण निशस्त्रीकरणको लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गर्न अस्वीकार गरेको, इजरायलबाट एक गैर–सम्झौता गर्न सकिने माग, र इजरायलले गाजाबाट आफ्नो सेना पूर्ण रूपमा फिर्ता लिने कि नगर्ने भन्ने बारेमा स्पष्टताको अभाव हो।
बुधबार घोषणा गरिएको प्यालेस्टिनी प्राविधिक समितिको गठनको उद्देश्य युद्धपछिको गाजामा दैनिक शासन व्यवस्थापन गर्नु हो, तर यसले व्यापक राजनीतिक र सुरक्षा प्रश्नहरू समाधान गर्न बाँकी छ।
पहिलो चरण
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सार्वजनिक गरेको २० बुँदे प्रस्तावको पहिलो चरण अक्टोबर १० मा सुरु भएको थियो र यसको मुख्य उद्देश्य गाजा पट्टीमा लडाई रोक्नु, सहयोग गर्न अनुमति दिनु र हमास र सहयोगी प्यालेस्टाइनी लडाकू समूहद्वारा बन्धक बनाइएका बाँकी सबै जीवित र मृत बन्धकहरूको फिर्ती सुरक्षित गर्नु थियो।
सममतिअनुसार एक इजरायली रान जिभलीको अवशेष बाहेक सबै बन्धकहरू फिर्ता गरिएको छ । इजरायलले हमासले जिलीको शव हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ गरेको आरोप लगाएको छ भने हमासले गाजामा व्यापक विनाशका कारण अवशेष पत्ता लगाउन गाह्रो भएको बताएको छ । जिभिलीको परिवारले मध्यस्थकर्ताहरूलाई दोस्रो चरणमा सङ्क्रमणलाई ढिलाइ गर्न आग्रह गरेको छ ।
“सम्झौता पूरा नगरी अगाडि बढ्दा मेरो मुटु टुट्छ। के हामीले हार मानेका छौं? रानले कसैलाई पनि छोडेनन्,“ उनकी बहिनी शिरा जिभिलीले मध्यस्थकर्ताहरूले यस कदमको घोषणा गरेपछि भनिन्। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले जिभिलीको शव फिर्ता गर्नेे प्रयास जारी रहने बताएका छ तर दोस्रो चरणको सुरुवातबारे सार्वजनिक रूपमा टिप्पणी गरेका छैन ।
हमासले इजरायलले बारम्बार युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएको छ, जसमा हवाई हमला, नागरिकहरूमाथि गोली चलाउनु र तथाकथित निषेधित रेखा (ऐलो लाइन) लाई पार गर्नु रहेका छन् । ‘ऐलो लाइन’ इजरायली सैन्य नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रहरूलाई हमासको अधीनमा रहेका क्षेत्रहरूबाट अलग गर्ने अनौपचारिक सीमा हो।
गाजाको हमासद्वारा सञ्चालित स्वास्थ्य मन्त्रालयले युद्धविरामपछि इजरायली सेनाको आक्रमणबाट ४५१ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ।इजरायली सेनाले ‘ऐलो लाइन’ नजिकैको प्रतिबन्धित क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने शङ्कास्पद लडाकूहरूलाई निशाना बनाएको बताएको छ र सोही अवधिमा तीन इजरायली सैनिकहरू पनि लडाकुद्वारा मारिएका छन्।
सहायता एजेन्सीहरूले इजरायलले पहिलो चरणअन्तर्गत परिकल्पना गरिएको मानवीय सहायताको मात्रालाई अनुमति नदिएको बताएका छन्, जसलाई इजरायलले अस्वीकार गरेको छ।गाजा, जसको सीमा र पहुँच बिन्दुहरू इजरायलको नियन्त्रणमा छन् । यहाँ खाद्यान्न, सफा पानी, औषधि र ईन्धनको गम्भीर अभाव भइरहेको छ।इजरायल र संयुक्त राष्ट्रसङ्घले प्यालेस्टाइन क्षेत्रमा प्रवेश गर्न अनुमति दिएका सहायता ट्रकहरूको सङ्ख्यामा बारम्बार विवाद देखिँदै आएको छ।
दोस्रो चरण
दोस्रो चरण अन्तर्गत, गाजाको प्रशासन ट्रम्पको अध्यक्षतामा तथाकथित “बोर्ड अफ पिस“ को सुपरिवेक्षणमा काम गर्ने १५ सदस्यीय प्यालेस्टिनी टेक्नोक्रेटिक कमिटीले गर्नेछ।हमासका वरिष्ठ नेता बासेम नाइमले बिहीबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “समितिलाई सशक्त बनाउन अब बल मध्यस्थकर्ता, अमेरिकी ग्यारेन्टर र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको कोर्टमा छ ।”
इजिप्ट, टर्कीए र कतारका मध्यस्थकर्ताहरूले रामल्लाहस्थित प्यालेस्टाइन प्राधिकरणका पूर्व उपमन्त्री अली शाथलाई समितिको नेतृत्व गर्न नियुक्त गरिएको बताएका छन्। शाथले एक अन्तर्वार्तामा समिति हतियारको सट्टा दिमागमा भर पर्ने र सशस्त्र समूहहरूसँग समन्वय नगर्ने बताएका छ। मध्यपूर्वका अमेरिकी दूत स्टिभ विटकोफले दोस्रो चरणको उद्देश्य गाजाको पूर्ण असैन्यीकरण र पुनर्निर्माण गर्नु रहेको बताएका छ।
