एकचोटि राष्ट्रको साझा नेतृत्व सम्हालेपछि पुनः कुनै दल विशेषको पक्षमा उभिनु पदको गरिमाविपरीत हुन्छ । कांग्रेसको स्पष्ट मान्यता छ– पूर्वराष्ट्रपतिलाई फेरि पार्टीको सक्रिय भूमिकामा ल्याउनु उपयुक्त हुँदैन ।
डा. प्रकाशशरण महत
प्रवक्ता, नेपाली कांग्रेस
काठमाडौं– गत कात्तिकमा पूर्वउपराष्ट्रपति नन्दकिशोर पुन एकाएक सक्रिय राजनीतिमा फर्किए । त्यतिबेलाबाटै चर्चामा थियो पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी पनि सक्रिय राजनीतिमा फर्कने विषय । कतिपयले भण्डारी राजनीतिमा नफर्कने भन्दै बाँकी कुरा ‘हल्ला’ भएको दाबी गरेका थिए । तर अन्ततः हल्ला नभएर पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले एमालेको सदस्यता नवीकरण गरेको घोषणा गरिन् ।
‘पार्टी सदस्यता नवीकरण गरेको छु । एमालेको एक सदस्यको रूपमा पुनः जोडिएको छु,’ शनिबार मदन भण्डारी फाउण्डेसनले राष्ट्रिय सभागृहमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा भनिन् ।एमालेमा फर्कंदा नेता कार्यकर्ताको भव्य स्वागत भयो विद्यालाई । अझ उनले दिवंगत श्रीमान् मदन भण्डारीको भनाइ उद्धृत गर्दै भनिन्, ‘देश र जनताको हित नै मेरो ध्येय र लक्ष्य हो । जननेताले भन्ने गर्नुहुन्थ्यो– जनता भनेका भगवान् हुन् । साथै उहाँले भन्नुभएको थियो– राजनीतिमा थकाइ भन्ने शब्दावली हुँदैन ।’
यसरी भण्डारी बोल्दै गर्दा राष्ट्रिय सभागृहमा गडगडाहट ताली बजेको थियो । नेकपा माओवादी केन्द्रमा पूर्वउपराष्ट्रपति पुनको स्वागत यसरी भएको थिएन । विवादकाबीच माओवादीमा इण्ट्री मारेका पुन माओवादीको आर्थिक उत्पादन संयन्त्रको इञ्चार्ज पद पाइसकेका छन् । तर पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले भने कुनै जिम्मेवारी लिइसकेकी छैनन् । एमालेमा उपाध्यक्ष बनिसकेकी उनलाई कतिपयले अबको अध्यक्षको दाबेदारको रुपमा लिएका छन् । भण्डारीलाई एमाले वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेल, उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेलगायतले साथ दिँदै आएका छन् ।
सामान्यतः राष्ट्रपतिलाई उच्च ओहोदाको पद मानिन्छ । पूर्वराष्ट्रपतिले मासिन ५० हजार तलब पाउँछन् । यतिमात्र हैन आवास सुविधाअन्तर्गत मासिक दुई लाख रुपैयाँ पनि पाउँछन् । पूर्वराष्ट्रपतिलाई सरकारले सचिवालयको सुविधा पनि उपलब्ध गराउँछ । जसमा उपसचिवस्तको निजी सचिव, सवारी चालक, कार्यालय सहयोगीसमेत हुन्छन् । यतिमात्र हैन पत्रपत्रिका, बिजुलीलगायतको बिल र स्वास्थ्य उपचारमा पनि सेवासुविधा उपलब्ध गराउँछ । यसैगरी सुरक्षा व्यवस्था पनि उपलब्ध हुन्छ ।
सम्माननीय पदमा पुगिसकेको व्यक्तिको आफ्नो चाहना हो । संविधानले कहीँ रोकेजस्तो लाग्दैन । उहाँको आफ्नै निर्णय हो जस्तो लाग्छ ।
हितराज पाण्डे
प्रमुख सचेतक, माओवादी केन्द्र
यता पूर्वउपराष्ट्रपतिले भने घरबहालस्वरुप मासिक ७५ हजार रुपैयाँ र मासिक वृत्ति ४० हजार रुपैयाँ पाउँछन् । भण्डारी र पुन दोहोरिएर उक्त पदमा रहिसकेका व्यक्ति हुन् । औपचारिक रूपमा राजतन्त्रको अन्त्य भएपछि डा. रामवरण यादव गणतान्त्रिक नेपालका प्रथम राष्ट्रपति र तत्कालीन मधेसी जनअधिकार फोरमका तर्फबाट परमानन्द झा प्रथम उपराष्ट्रपति बनेका थिए ।यादव र झाको कार्यकाल २०६५ साउन ८ देखि २०७२ कात्तिक ११ सम्म थियो । भण्डारी र पुनको पहिलो कार्यकाल २०७२ देखि २०७४ र दोस्रो कार्यकाल २०७४ फागुन ३० देखि २०७९ फागुन २९ रह्यो ।
गणतान्त्रिक मुलुकहरूमा सर्वोच्च दुई पद नै राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति हुन् । प्रधानमन्त्री कार्यकारी हुने र संघीय संसद् प्रभावशाली हुने व्यवस्था रहेको नेपालमा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति पदीय मर्यादामा क्रमशः पहिलो र दोस्रो नम्बरमा पर्छन् । पदीय वरीयताक्रममा सबैभन्दा माथिल्लो पद भएका कारण राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको जिम्मेवारीमा रहिसकेका व्यक्ति सामान्यतयाः सक्रिय राजनीतिमा फर्किंदैनन् । कांग्रेसले विद्याको ‘कमब्याक’लाई पदको गरिमाविपरीत भनेको छ ।
आइतबार बिहान पार्टीको पदाधिकारी बैठकपछि कांग्रेस प्रवक्ता डा. प्रकाशशरण महतले राष्ट्रपति भइसकेका व्यक्तिले पदीय गरिमा राख्नुपर्ने बताएका हुन् । ‘राष्ट्रपतिका रूपमा राष्ट्रको सर्वोच्च पद सम्हालेको व्यक्तिले त्यो पदको मर्यादा कायम राख्नुपर्ने हुन्छ,’ प्रवक्ता महतले भने, ‘त्यसैले कांग्रेस पार्टीको स्पष्ट मान्यता छ– पूर्वराष्ट्रपतिलाई फेरि पार्टीको सक्रिय भूमिकामा ल्याउनु उपयुक्त हुँदैन ।’राष्ट्रपति साझा पद भएकोले पनि दलको पक्षमा उभिनु पदको गरिमाविपरीत भएको उनको भनाइ थियो । ‘एकचोटि राष्ट्रको साझा नेतृत्व सम्हालेपछि पुनः कुनै दल विशेषको पक्षमा उभिनु पदको गरिमाविपरीत हुन्छ,’ महतले भने ।
यता प्रमुख प्रतिपक्षी दल माओवादी केन्द्रले भने संविधानले राजनीतिमा लाग्न रोकतोक नलगाएको दाबी गरेको छ । माओवादी केन्द्रका प्रमुख सचेतक हितराज पाण्डेले यो व्यक्तिगत इच्छासमेत भएको तर्क गरे । ‘सम्माननीय पदमा पुगिसकेको व्यक्तिको आफ्नो चाहना हो । संविधानले कहीँ रोकेजस्तो लाग्दैन । उहाँको आफ्नै निर्णय हो जस्तो लाग्छ,’ पाण्डेले भने ।
