काठमाडौं - भारतमा निर्यात रोकिएको नेपाली चिया पुनः सुरु भएकाे छ ।भारतलेकरिब दुई महिनापछि गुणस्तर परीक्षणसम्बन्धी नियममा परिवर्तन गर्दै अनिवार्य परीक्षण हटाएर जोखिममा आधारित प्रणाली लागू गरेपछि काँकडभिट्टा–पानीट्यांकी नाका हुँदै चिया निर्यात फेरि सञ्चालनमा आएको हो।
रोकिएको नेपाली चियाको निर्यात पुनः सुरु भएपछि चिया उद्योग र किसानमा केही राहत र आशा जागेको छ। निकासी अवरुद्ध हटेसँगै उद्योगमा थन्किएको चिया अब भारतीय बजारतर्फ पठाउन थालिएको छ भने नयाँ अर्डरहरू पनि आउन थालेका छन्। नयाँ व्यवस्थाअनुसार नेपालबाट जाने प्रत्येक पाँच खेपमध्ये एउटा मात्रै नमुना परीक्षण हुने छ।
निर्यात रोकिँदा इलामका उद्योगहरूमा करिब १२ लाख किलो अर्थोडक्स चिया थन्किएको थियो, जसले उद्योगी र किसान दुवैलाई ठूलो आर्थिक दबाब पारेको थियो। अहिले निकासी सहज बनेपछि थन्किएको चिया बजारमा पठाउने काम तीव्र बनाइएको छ।
नेपाल चिया उत्पादक संघका अनुसार सोमबारदेखि इलामको अर्थोडक्स चिया बोकेका ट्रकहरू भारततर्फ प्रवेश गर्न थालेका छन्। व्यवसायीहरूले भारतीय बजारबाट नयाँ माग आउन थालेको र व्यापार विस्तारको संकेत देखिएको बताएका छन्।
चिया निर्यात सहज बनाउन नेपाल सरकारले कूटनीतिक पहललाई पनि सक्रिय बनाएको थियो। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको समन्वयमा सम्बन्धित मन्त्रालय र निकायहरू सम्मिलित कार्यदल गठन गरी भारतीय पक्षसँग निरन्तर संवाद गरिएको थियो। त्यसकै परिणामस्वरूप भारतीय खाद्य सुरक्षा तथा मापदण्ड प्राधिकरण (एफएसएसएआई) ले परीक्षण प्रक्रिया केही खुकुलो बनाउने निर्णय गरेको हो।
तर व्यवसायीहरू अझै पूर्ण रूपमा आश्वस्त भने छैनन्। पानीट्यांकी भन्सारमा परीक्षण प्रयोगशाला नभएकाले नमुना परीक्षणका लागि अझै कोलकाता पठाउनुपर्ने बाध्यता कायम छ। साथै भारतीय पक्षले आवश्यक परेमा आकस्मिक परीक्षण गर्न सक्ने व्यवस्था पनि यथावत् छ।
व्यवसायीहरूको भनाइमा तत्कालका लागि निकासी खुला भए पनि यसको दीर्घकालीन स्थायित्व भारतको व्यवहार र दुई देशबीचको समन्वयमा निर्भर रहनेछ। अहिले भने निर्यात पुनः सुरु भएसँगै उद्योग, किसान र निर्यातकर्तामा केही आशा र राहत देखिएको छ।
