- गोर्खा रेजिमेन्टलाई अग्रमोर्चामा खटाउने चिन्ता
- पाकिस्तानले भारतीय सहरहरूमा आक्रमण गर्दा नेपालीहरू पनि पर्न सक्ने संशय
- कूटनीतिक पहल गरेर उद्धार गर्न माग
- तनाव बढ्दै जाँदा नेपाली भूमि दुरुपयोग हुने जोखिम
काठमाडौं– परमाणु अस्त्र सम्पन्न भारत–पाकिस्तानबीचको तनावले नेपालमा चिन्ता थपिएको छ । पाकिस्तानसँगको लडाइँमा भारतीय सेनामा आबद्ध नेपाली युवाहरू रहेको गोर्खा रेजिमेन्टलाई भारतले अग्रमोर्चामै खटाउनसक्ने भन्दै संशय प्रकट भइरहेको हो ।
बुधबार सामाजिक सञ्जालमा गोर्खा रेजिमेन्टको एउटा बटालियन तनावग्रस्त क्षेत्रमा तैनाथीका लागि हिँड्दै गरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा देखिएको थियो । बिहीबार संसद् बैठकमै गोर्खा रेजिमेन्टलाई अग्रमोर्चामा नखटाउनका लागि भारत सरकारसँग कूटनीतिक पहल गर्न नेकपा माओवादी केन्द्रकी सांसद मीना तामाङले सरकारको ध्यानाकर्षण गराइन् । उनले पाकिस्तानले आक्रमण लक्षित गर्ने भारतीय सहरहरूमा नेपालीहरू काम गर्न गएको हुनसक्ने र उनीहरूको उद्धार गर्न माग गरेकी छन् ।
‘पाकिस्तान र भारत सीमा कश्मीरमा भएको द्विदेशीय सांघातिक हमलाले मानवीय क्षति र आतंक फैलिएको छ, जसकारणले पाकिस्तानले लक्षित गरेको भारतीय सहरहरूमा काम गर्न गएका नेपाली उक्त घटनामा पर्नसक्ने भएकाले उनीहरूको संरक्षण र उद्धारबारे र दुई देशबीचको लडाइँमा पहिलो प्रयोग नेपाली गोर्खा सेनालाई प्रयोग नगर्न भारत सरकारसमक्ष गम्भीर छलफल र निकासबारे पहल गर्न सभामुखमार्फत सरकारको ध्यान आकृष्ट गर्न चाहन्छु,’ सांसद तामाङले भनिन् ।
पाकिस्तानले लक्षित गरेको भारतीय सहरहरूमा काम गर्न गएका नेपालीहरूको संरक्षण र उद्धार तथा दुई देशबीचको लडाइँमा नेपाली गोर्खा सेनालाई फ्रन्टलाइनमा प्रयोग नगर्न भारत सरकारसमक्ष पहल गर्न सभामुखमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदछु ।
मीना तामाङ
प्रतिनिधिसभा सदस्य
विगतमा पाकिस्तानसँग तनाव बढ्दै जाँदा भारतले लडाइँको अग्रमोर्चामा गोर्खा रेजिमेन्टलाई खटाउँथ्यो । त्यसले पनि दुई देशबीच तनाव बढ्दा नेपालमा चिन्ता थपिएको हो । गोरखा रेजिमेन्टबाहेक भारतमा लाखौंको संख्यामा नेपाली छन् । उनीहरू विभिन्न पेसा व्यवसायमा आबद्ध छन् । उनीहरूको जीउधनको सुरक्षाका लागि पनि भारत सरकारसँग कूटनीतिक पहल गर्नुपर्ने आवाज संसद्मा उठेको छ । उनीहरूलाई द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रबाट सुरक्षित स्थानमा ल्याउनका लागि पहल गर्न पनि सरकारसँग माग भएको छ ।
‘आफ्नो नागरिकको जीउज्यानको सुरक्षा गर्न बेलैमा ध्यान जाओस् र नेपालको विदेश नीति असंलग्नता भए पनि आतंकवादको विषयमा स्पष्टताका साथ आफ्नो धारणा खुलाउन जरुरी छ,’ कांग्रेस सांसद मुक्ताकुमारी यादवले भनिन् । भारत–पाकिस्तानबीच २२ अप्रिलमा भएको पहलगाम घटनापछि तनाव चुलिएको छ । पहलगाममा आतंकवादी समूहले एक नेपालीसहित २६ जनाको ज्यान लिएको थियो । बदलामा भारतले बुधबार सबेरै पाकिस्तान प्रशासित जम्मु कश्मीरको विभिन्न स्थानमा हवाई आक्रमण गरेको थियो । त्यसयता दुई देशबीच सीमा क्षेत्रमा गोलाबारी चलिरहेको छ । पाकिस्तानी सञ्चारमाध्यमहरुका अनुसार भारतको हवाइ आक्रमण र गोलाबारीका कारण ३१ पाकिस्तानीको ज्यान गएको छ । कम्तीमा ५७ जना घाइते भएका छन् । भारततर्फ पनि १६ जनाको मृत्यु भएको र ५९ जना घाइते भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।
पाकिस्तानले भारतलाई कडा जवाफ दिने चेतवानी दिइसकेको छ । भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकरले पनि भारतमाथि पाकिस्तानी आक्रमण भए झन कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन् । यसरी दुई देशबीच तनाव बढ्दा भारतीय सेनामा रहेका नेपाली युवाहरू, विभिन्न पेसा र व्यवसायमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षाबारे चिन्ता थपिएको छ । यस्तोमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई उनका भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीलाई टेलिफोन गरेर नेपालीजनको सुरक्षा ग्यारेण्टी गर्न लगाउने दबाब बढेको छ । यसअघि उनले पहलगाम घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै नेपाल आतंकवादविरुद्ध रहेको र आतंकवादविरुद्ध हुने कारबाहीको समर्थन नेपाल गर्ने बताएका थिए ।
यहीबीच नेपालले सीमा क्षेत्रमा कडाइ गरेको छ । नेपाल प्रवेशमा परिचयपत्र अनिवार्य गरेको छ । शंकास्पद व्यक्तिलाई नेपाल प्रवेशमा रोक लगाएको छ । खासगरी भारतसँग जोडिएका रुपन्देहीका सीमावर्ती नाकाहरूमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको हो । मुख्य नाका बेलहियासहित अन्य रुपन्देहीको लुम्बिनी, भगवानपुर, मर्चवार, दुर्गौलियालगायत नाकाहरुबाट आवतजावत गर्ने यात्रुलाई नेपाल–भारत दुवै देशका नागरिकप्रति विशेष निगरानी, सोधखोज, आवश्यकताका आधारमा खनतलासी गर्ने गरिएको छ ।
नेपालले आफ्नो भूमिलाई दुरुपयोग हुन दिनु भएन । त्यसले नेपालको सुरक्षा चुनौती बढाउँछ र भूराजनीतिक प्रभाव देखिन्छ । त्यही भएर नेपालले आवश्यक सतर्कता अपनाउनुपर्छ ।
विनोज बस्न्यात
पूर्वउपरथी, नेपाली सेना
दुई देशबीच द्वन्द्व चर्किंदै जाँदा सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राखेर सीमा क्षेत्रमा निगरानी बढाइएको रुपन्देहीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी बासुदेव घिमिरेले बताए । उनका अनुसार सशस्त्र प्रहरीले रुपन्देहीसँगको नाकामा तालिमप्राप्त कुकुर नै परिचालन गरेर निगरानी गरेको छ । भारतसँग रुपन्देहीको करिब ७० किलोमिटर सीमा क्षेत्र जोडिएको छ ।
दुई देशको द्वन्द्वले नेपालको राष्ट्रिय सुरक्षामै चुनौती खडा गर्ने भन्दै विज्ञहरूले आवश्यक कदमका लागि पूर्वतयारी गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराइसकेका छन् । जारी तनावले पूर्णयुद्धको आकार लिए भारतसँग खुला सिमाना भएको र नेपाली भूमि दुरुपयोग हुन सक्ने जोखिमले भूराजनीतिक असर देखिन सक्ने नेपाली सेनाका पूर्वउपरथी विनोज बस्न्यातले बताए ।‘तनावले युद्ध नै निम्त्याउने सम्भावना त अहिल्यै देखिँदैन तर नेपालले आफ्नो भूमिलाई दुरुपयोग हुन दिनु भएन । त्यसले नेपालको सुरक्षा चुनौती बढाउँछ र भूराजनीतिक प्रभाव देखिन्छ,’ उनले प्रभावसँग भने, ‘त्यही भएर नेपालले आवश्यक सतर्कता अपनाउनुपर्छ ।’
भारत र पाकिस्तानबीचको द्वन्द्व चर्किंदा अहिल्यै नेपालले झेलेको समस्या उड्डयन क्षेत्रमा हो । दुई देशको तनावका कारण बुधबार र बिहीबार युरोप र मध्यपूर्वबाट नेपाल आउने उडान प्रभावित बने । टर्की, मध्यपूर्वको कतार, दुबई, कुवेत, साउदी अरबलगायत देशबाट नेपाल आउने दैनिक १५ र फर्किने पनि १५ हाराहारी उडान प्रभावित भएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल कार्यालयले जनाएको छ ।
आतंकवादको विरुद्धमा छौं: नेपाल
भारत–पाकिस्तान तनाव बढ्दै गएको बेला नेपालले आतंकवादको विरुद्धमा रहेको स्पष्ट पारेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयले बिहीबार साँझ प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेर आतंकवादविरुद्ध नेपाल सरकारको दृढ अडान रहेको जनाएको छ ।
‘नेपालले सबै प्रकारका आतंकवादविरुद्ध दृढ अडानस्वरुप बर्बर आतंकवादी आक्रमणको तत्काल र स्पष्ट रूपमा निन्दा गर्दै आएको छ । आतंकवादविरुद्धको लडाइँमा नेपाल सबैको साथमा उभिएको छ,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । दुई देशबीचको तनावप्रति भने नेपालले चिन्ता प्रकट गरेको छ । छिट्टै तनाव कम हुने अपेक्षा पनि गरेको छ ।
