सरकारसँग पैसा छ । त्यो खर्च गर्न सक्ने क्षमता भएन । नेपालीसँग लगानीको क्षमता भएन । बैंकहरुमा पैसा छ । ऋण माग्न उद्योगीसँग जाँगर देखिएन ।
महेश आचार्य,पूर्वअर्थमन्त्री
काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसनिकट अर्थविद्हरुले उद्योगीले ऋण लिने क्षमता नबढाएका कारण अर्थतन्त्र निरन्तर संकटतिर लागेको बताएका छन् । ऋण कर्जा लिने उद्यमीको कमी भएकै कारण संकट गहिरिएको कांग्रेस केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेका प्रा.डा. गोविन्दराज पोखरेलले बताए ।
मंगलबार ललितपुरको सानेपास्थित कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयमा आयोजित ‘विद्यमान आर्थिक परिवेशमा बजेटले समेट्नुपर्ने नीति’ विषयक संवाद गोष्ठीमा पोखरेलले यस्तो बताएका हुन् । ‘खर्च गर्ने उद्योगीमा कमी आएको देखिन्छ । जसकारण तरलता अधिक बढेको छ,’ राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्षसमेत रहेका पोखरेलले भने ।
पूर्वअर्थमन्त्री महेश आचार्यले पनि अहिले उद्योगीमा लगानीको जाँगरै नभएको दाबी गरे । ‘बैंकहरुमा पैसा छ । ऋण माग्न उद्योगीसँग जाँगर देखिएन,’ आचार्यले भने । यसैगरी सरकारले चालु खर्च बढाए पनि पुँजीगत खर्च गर्नै नसकेको उनको भनाइ थियो । ‘सरकारसँग पैसा छ । त्यो खर्च गर्न सक्ने क्षमता भएन । नेपालीसँग लगानीको क्षमता भएन,’ आचार्यले भने ।
कानुन र नीतिमा निजी क्षेत्र, अर्थतन्त्रको संवाहक भन्ने तर सरकारले कब्जा गर्ने नीति छ । यो हटाएर नीतिगत स्थिरता ल्याउनुपर्ने देखिन्छ ।
प्रा.डा. गोविन्दराज पोखरेल
केन्द्रीय सदस्य, कांग्रेस
देशमा लगानी गर्नका लागि कानुनी अड्चनहरु प्रशस्तै भएको उनीहरुको भनाइ रह्यो । सरकारले उदारीकरणको नीति लिएको भनिए पनि कानुनमार्फत कब्जा गर्ने नीति लिएकाले लगानीकर्ताहरु तर्सिएको डा. पोखरेलको भनाइ थियो । यस्तो त्रास हटाउन कानुनी झण्झट हटाउनुपर्ने उनले बताए । ‘कानुनी प्रक्रियागत झण्झट हटाई नीतिगत स्थिरता कायम गर्ने । कानुन र नीतिमा निजी क्षेत्र, अर्थतन्त्रको संवाहक भन्ने तर सरकारले कब्जा गर्ने नीति छ । यो हटाएर नीतिगत स्थिरता ल्याउनुपर्ने देखिन्छ,’ पोखरेलले भने ।
यसैगरी उनले आयात बढ्दा व्यापार घट्दै गएको र वैदेशिक मुद्राको स्रोत निर्यात बन्नुपर्नेमा रेमिट्यान्समात्र भएको बताए । यसैगरी राजस्वको ठूलो हिस्सा आयात हुनु, चालु खर्च र फजुल खर्च बढ्दै जानु र सार्वजनिक ऋण बढ्नुले अर्थतन्त्र संकटमा पर्दै गएको बताए ।यता पूर्वअर्थमन्त्री आचार्यले भने भारतसँग टक्कर लिन खोज्दा २०४५ पछि नै नेपालको अर्थतन्त्रमा समस्या देखिन थालिएको बताए । ‘२०४५ सालपछि भारतसँग अवरोध देखिन थालेपछि अर्थतन्त्रमा कमजोरीका इण्डिकेटर देखिन थालेको हो । म्याक्रो इकोनोमीमा ड्रामटिक रिफर्म गर्नुपर्ने देखियो,’ आचार्यले भने ।
त्यसपछि गिरिजाप्रसाद कोइरालाको पालामा सुधारका काम भएको उनको दाबी थियो । तर अहिले आममानिसको जीवनस्तर परिवर्तन हुने खालको विकास हुन नसकेको आचार्यले बताए । ‘वित्तीय घाटा भइरहेको छ । नेपालको अर्थतन्त्रलाई कसरी रुपान्तण गर्ने भन्ने विषय अहिले पनि ज्वलन्त प्रश्न बनेको छ,’ आचार्यले भने । यसका लागि नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले सुधारको नेतृत्व लिनुपर्ने बताए । भारत, चीनजस्ता देशले लगातार आर्थिक सुधार गरिरहेको अवस्थामा नेपाल पछि पर्नुको कारण अहिले नै बुझ्नुपर्ने आचार्यले बताए ।
‘अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारहरुमा खुला गरे । ट्याक्सको रिफर्म भयो,’ आचार्यले भने । राज्यको खर्च विवेकपूर्ण तरिकाले हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै उनले निजीकरण गर्ने काम हतारहतार भएको बताए । यसका लागि देउवाले सबै दलका नेतालाई छलफल गरी अहिलेको दलदलबाट देशलाई बाहिर निकाल्नुपर्ने धारणा राखे । ‘सरकारले उदार अर्थनीति ल्याएको छ । तर प्राइभेट सेक्टर आचार संहितामा बसेन,’ आचार्यले भने, ‘यसले गर्दा अहिले अर्थतन्त्र संकटतिर छ । यो दलदलबाट निकाल्न सभापतिजीले नेतृत्व लिनुपर्छ ।
कांग्रेस सभापति देउवाले भने नेपालमा केही भएको छैन भन्ने भाष्य नै गलत भएको तर्क गरे । ‘नेपालमा विकास पनि भएको छ । उद्योगधन्दा पनि खुलेका छन्,’ देउवाले भने, ‘घरघरमा पानीको धारा पुगेको छ । बिजुली पुगेको छ ।’यसैगरी उनले उदारीकरण कांग्रेसकै जित भएकोले यसमा थप प्रश्न गरिरहनु नपर्ने बताए ।
यद्यपि विश्वव्यापी तापमान वृद्धिका कारण अहिले नेपालले संकट भोग्नुपरेको उनको भनाइ रह्यो । अर्थतन्त्रमा देखिएका विद्यामान समस्यालाई सुल्झाउन गठबन्धन सरकार लागिपरेको देउवाको दाबी थियो । ‘अर्थतन्त्रमा देखिएको शिथिलता केही कम हुँदै छ । गठबन्धनको सरकारले अझ केही प्रयास गर्नुपर्ने छ,’ उनले भने ।
