काठमाडौं - आँखा दान गर्नेको सङ्ख्या बढेसँगै आँखाको नानीमा नेपाल आत्मनिर्भर निर्भर बनेको नेपाल आँखा बैंकका व्यवस्थापक
शंक नारायण त्वयनाले बताएका छन् ।
आँखादान प्रतिको बद्लिदो सकारात्मक सोचका कारण दाताको सङ्ख्या बढ्दै गएको उनले बताएका हुन् । आज यहाँ आयोजित ‘आँखादान तथा सामुहिक श्रद्धाञ्जली सभा सम्बन्धी पत्रकार सम्मलेन’ मा सञ्चारकर्मीसँग अन्तरक्रियाका गर्दै उनले भने , “बैंकमा आँखाको नानी शुरुको अवस्थामा विदेशबाट झिकाइन्थ्यो भने अहिले आँखाको नानी देश भित्रबाटै संकलन हुन्छ । ”
उनका अनुसार अहिले बैंकले देशभित्र अन्य अस्पतालमा समेत प्रत्यारोपणका लागि आँखाको नानी उपलब्ध गराउदै आएको छ । नेपाल आँखा बैंकमा हाल सम्म झण्डै १ लाख भन्दा बढी दाताले मृत्यु परयन्त आँखाको नानी दान गर्ने प्रण गरिसकेका छन् भने १२ हजार भन्दा बढीले आँखाको नानी दान प्राप्त गरि पूनः दृष्टि प्राप्त गरेको उहाँले जानकारी दिए ।
नेपाल आँखा बैंकले सन् १९९४ मा दुई दाताबाट सुरु गरेर अहिलेसम्म आउदा वार्षिक एक हजार तीन सय दाताहरुबाट आँखाको नानी सङ्कल्न गर्दै आएको छ । सन् २०१८ मा एक हजार एक सय ७८ दाता र सन् २०२२ मा एक हजार ४३ दाताबाट आखाँको नानी सङ्कल्न गरेर प्रत्यारोपण गरेको छ ।
नेपाल आँखा बैंकका निर्देशक डा लिना बज्राचार्यले आँखादानप्रतिको बढ्दो सकारात्मक सोचका कारण दाताको सङ्ख्या बढेको बताइन् ।
उनले भनिन्, “सुरुवातको अवस्थामा पशुपतिको आर्यघाट लगायत विभिन्न ठाँउमा गएर आँखा दान सम्बन्धि मानिसहरुमा जनचेतना जगाई यस सम्बन्धी बुझायौ । अहिले मन्दिरदेखि अस्पतालसम्म दाताका आफन्तलाई ‘काउन्सिलिङ’ गरिरेहका छौ । आँखादानप्रतीको सोचमा सकारात्मक परिवर्तन पाएका छौ ।”
आँखा दान सम्बन्धी सचेतना बढेपनि अन्धविश्वासका चुनौति बेनेको उहाँ बताउनुहुन्छ, “मृत्युपछि आँखाको नानी दान गर्नको सङ्ख्या दोब्बरले बढेको छ । तर कतिपय अझै पनि अन्धविश्वासका कारण दान गर्न हिचकिचाउनुहुन्छ । उहाँहरुलाई हामी सक्दो काउन्सिलिङ् गर्दै आएका छौ ।”
नेपाल आँखा बैंकले सन् १९९४ देखि नै मृत्यु पश्चात आँखाको नानी दान गर्ने दाताहरुबाट नानी संकलन, परीक्षण र सञ्चय लगायत आवश्यक परेकालाई नानी उपलब्ध गराउने कार्य गर्दै आएको छ । बैंकले स्थानीय आँखा अस्पतालको समन्वयमा मेची, विराटनगर, लाहान, हेटौडा, भरतपुर, लुम्बिनी, पोखरा र कैलालीमा पनि क्षत्रिय आँखा नानी संकलन केन्द्रबाट आँखाको नानी संकलन भैरहेको छ ।
“अहिले यी सँगै आर्यघाट विद्युतीय शवदाह गृह लगायत काठमाडौंमा रहेका ४ वटा ठूला अस्पताल वीर अस्पताल, त्रि.वि. शिक्षण अस्पताल, गंगालाल मुटु अस्पताल र पाटन अस्पतालमा आँखा बैकबाट खटाइएका परामर्शदाताहरुले परामर्श तथा जानकारी दिने काम भैरहेको छ ”, बैंकका व्यवस्थापक त्वयनाले भनिन् ।
चिकित्सकका अनुसार आँखाको नानीमा संक्रमण भएर, चोट लागेर, जन्मजात फुलो परेर समयमै उपचार नपाउँदा, अशिक्षा, अज्ञानता र गरिबीको कारणले गर्दा र विभिन्न घरेलु तथा अन्य हानिकारक परम्परागत उपचारको कारण आँखाको नानी बिग्रने सम्भावना बढी हुन्छ ।
आँखाको नानी रोग विशेषज्ञ चिकित्सक डा वन्दना खनालले नेपालमा दृष्टिविहिनको दोस्रो मुख्य कारण आँखाको नानी बिग्रिनु भएको बताइन् । उनले आँखाको नानीको प्रत्यारोपण गरि पुनः दृष्टि दिलाउन सकिने भन्दै आँखा दानसम्बन्धी सचेतना बढाउनुपर्नेमा जोड दिइन् ।
पत्ररकार सम्मेलनमा मृत्युपछि आँखाको नानी दान गर्ने दाताहरुको सम्झना र सम्मानमा उनीहरुको परिवारको उपस्थितिमा शनिबार सामुहिक श्रद्धान्जली सभाको आयोजना गरिने बैंकका व्यवस्थापक त्वयनाले जानकारी दिए । उनले भने, “ कोरोनाका कारण ३ वर्षमा सामुहिक श्रद्धान्जली सभा हुन सकेन ।
यही परम्परालाई निरन्तरता दिदै यस वर्ष तिलगंगा आँखा अस्पतालमा सामुहिक श्रद्धान्जिली सभाको आयोजना गर्दैछौ । सभामा दाताका आफन्त र आँखाको नानीबाट पुन दृष्टि पाएकाहरु सहभागि हुनुहुनेछ ।” उनले यस सभाले आँखादानको महत्वबारे पनि सु–सूचित गर्ने विश्वास व्यक्त गरे ।
