काठमाडौं– बिहीबारदेखि दशैँ सुरु भएको छ । तर मौसम नसुध्रिँदा दशैँ मान्न घर जानेहरु चिन्तामा परेका छन् । नेपालमा वर्षा गराउने मनसुन प्रणाली भित्रिएको गत २८ जेठमा हो । यसअघि मौसमविद्हरूले बुधबारसम्म मौसम बाहिरिने अनुमान गरेका थिए । तर अझै पनि वर्षा हुने सम्भावना कायमै छ ।
विभिन्न स्थानमा सडक अवरुद्ध भएका छन् भने वर्षा जारी रहे यात्राकै क्रममा पहिरोले सवारी साधन नै पुर्ने जोखिम मोल्नुपर्ने हुन्छ ।यस्तो अवस्थामा यात्रीहरुले कस्तो पूर्वतयारी गर्ने ? मौसमको अवस्था के हुन्छ ? सर्वसाधारणले हरेक दिन यसखाले जिज्ञासा राख्ने गरेका छन् ।
मौसमविद्हरूले भने यसबारे केही किटान गर्न सकेका छैनन् । शनिबारसम्म वर्षा हुने अनुमान गरिए पनि त्यसपछि मनसुन बाहिरिन्छ नै भन्नेमा उनीहरू पनि प्रष्ट छैनन् ।भारतका कतिपय राज्यहरूले मनसुन बाहिरिने दिन किटान गर्दै आएका छन् । नेपाली मौसम अधिकारीहरूका अनुसार भने अझै त्यसबारे प्रस्ट भन्ने बेला भइसकेको छैन ।
जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकी सूचना अधिकारी विभूती पोखरेलले मनसुन प्रणाली लम्बिएको र बाहिरिने दिन अनुमान गर्न नसकिएको बताएकी छिन् । ‘शनिबारसम्म मौसम प्रणाली सक्रिय हुने र वर्षा हुने सम्भावना छ’, उनले प्रभावसँग भनिन्, ‘तर, कहिले बाहिरिन्छ ? यसै भन्न सकिने अवस्था छैन ।’
यसबीचमा पश्चिम नेपाल (गण्डकीदेखि पश्चिम)तिर मौसम सफा हुँदै गएको छ । यद्यपि, कोशी र बागमतीमा भने दशैँमा पनि वर्षाको सम्भावना रहेको सूचना अधिकारी पोखरेल बताउँछिन् । यस्तो अवस्थामा सुख्खा दशैँको सम्भावना बागमती र कोशीमा न्यून छ ।देशको कोशी र बागमती प्रदेशमा शनिबारसम्म हल्का तथा मध्यम वर्षाको पूर्वानुमान भइरहेको छ । मौसम अधिकारीहरूले यही वर्षा प्रणाली ठूलो प्रभाव पार्ने खालको नभएको जनाएको छ । तर, हालैका दिनमा भएको विध्वंसकारी वर्षाको असर आलै रहेका कारण सजक रहनुपर्ने सुझाएका छन् ।
विभागका अनुसार आज शुक्रबार त कोशी र बागमती प्रदेशका एक दुई स्थानमा भारी वर्षासमेत हुनसक्ने सम्भावना छ । यद्यपि, अघिल्लोपटक जसरी प्रतिकार्य आवश्यक पर्न सक्ने गरी ‘रेड अलर्ट’ जारी गर्नुपर्ने खालको नभएको विभागकी सूचना अधिकारी पोखरेल बताउँछिन् । हालैको विध्वंसकारी वर्षाले बिहीबारसम्म २३६ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । १९ जनाको अवस्था अझै अज्ञात छ । वर्षाका कारण सडक संरचनामा पुगेको क्षतिलाई पुनर्निर्माण गर्न २५ अर्ब बढी चाहिने पनि विपद् प्राधिकरणको अनुमान छ ।
अब आजदेखिको वर्षाले सडक, पुललगायत संरचनासँगै मानवीय क्षति कति गर्छ ? भन्न सकिने अवस्था छैन । सामान्य गतिमा भित्रिने र बाहिरिने अवस्थामा नेपालमा मनसुनको अवधि ११२ दिनको हो । यस आधारमा पनि बुधबारसम्ममा मनसुन पश्चिमतिर सक्रिय हुँदै बाहिरिने महाशाखाको यसअघि अनुमान थियो । तर, त्यस्तो भएन । हाल मौसम प्रणाली सक्रिय छ ।
महाशाखाका अनुसार नेपालमा २०३६ सालमा सबैभन्दा कम अवधिको ७३ दिने मनसुन देखा परेको थियो । सबैभन्दा लामो अवधिको मनसुन भने २०६५ सालमा देखिएको थियो । त्यसबेला सर्वाधिक १३० दिनसम्म मनसुन सक्रिय भएको थियो । त्यसो त अघिल्ला केही वर्षको मनसुन बाहिरिने प्रणालीलाई हेर्दा औसत मितिभन्दा दुई हप्तासम्म ढिलागरी बाहिरिएको पनि देखिएको छ ।
२०७० सालमा मनसुन कात्तिक २ गते बाहिरिएको थियो । पाँच वर्षअघि २०६५ मा पनि मनसुन कात्तिक १ गते मनसुन बाहिरिएको थियो । यसपटक पनि मनसुन बाहिरिन ढिला हुने त निश्चितै भइसक्यो, किनभने मनसुन बाहिरिने औसत मिति टरिसकेको छ । तर, पनि केही दिनअघिजस्तो लगातार र भीषण वर्षाको सम्भावना भने छैन । पानी पर्ने क्रम पनि क्रमशः घट्दै जाने महाशाखाले जनाएको छ । हाल नेपालमा स्थानीय मनसुनी वायुको प्रभाव कायम छ भने भारतको मध्यप्रदेश र आसपासको क्षेत्रमा विकसित न्यून चापीय प्रणालीको समेत आंशिक प्रभाव छ । जसकारण मनसुन सक्रिय नै छ ।
यस्तो अवस्थामा सकेसम्म छोटो यात्रा मात्रै गर्ने, लामो दुरीको यात्रा गर्दा आफ्नो यात्रा गर्ने क्षेत्रको मौसम पूर्वानुमान हेरेर यात्रा गर्ने र सतर्कता अपनाउनु उपयुक्त हुने विपद् प्राधिकरणले जनाएको छ । गत शुक्रबार र शनिबार परेको भीषण वर्षाका कारण धेरै ठाउँमा पहिरो गएको र जमिन ठाउँठाउँमा चिरा परेका कारण पहिरोको जोखिम बढेको छ । आज र भोलि (शनिबार)को पानीले चिरा परेको ठाउँमा पहिरो जाने सम्भावना बढाउने प्राधिकरणले जनाएको छ ।
मौसमविद्का अनुसार नेपालमा मनसुन भित्रिने औसत मिति जेठ मसान्त र कात्तिक तेस्रो सातातिर हो । देशको पूर्वबाट प्रवेश गरेको मनुसन पश्चिम फैलिँदै जाने हुन्छ । तर, मनसुन बाहिरिँदा पूर्वबाटै बाहिरिन्छ ।
