काठमाडौं– पछिल्लो घटनाक्रमसँगै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिएपछि नयाँ सरकार गठनको कसरत जारी छ । जेन-जी समूह आफ्नो नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन गर्न लागिपरेको छ ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले वार्ताका लागि आह्वान गरेकाले आन्दोलनरत पक्षलाई वार्तामा सहभागी गराउन नेपाली सेनाले मध्यस्थता गरिरहेको छ । विकसित राजनीतिक घटनाक्रमलाई आधार मान्दा गैरदलीय अर्थात् नागरिक सरकार बन्ने सम्भावना बढेको छ । यस्तोमा अन्तरिम सरकारको नेतृत्वमा को हुने ? टुंगो लागेको छैन । तर, बुधबार दिउँसो भएको जेन–जी आन्दोलनकारीहरूबीचको ‘भर्चुअल’ बैठकले पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको नाम अघि सारेको छ । उनी मंगलबार जेन–जी आन्दोलन उग्र बन्दा सडक मोर्चामा थिइन् । नेपालको सात दशक लामो न्यायालयको इतिहासमा प्रधानन्यायाधीश बनेकी एक्ली महिला कार्की हुन् । उनको श्रीमान् दुर्गा सुवेदी प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका शीर्ष योद्धा हुन्, जो पञ्चायती सत्ताविरुद्ध नेपाली कांग्रेसले गरेको सशस्त्र संघर्षलाई सहयोग पुर्याउन भारतीय ३० लाख रुपैयाँ बोकेको नेपाल एयरलाइन्सको जहाज अपहरणकर्तामध्येका थिए ।
कार्की पनि प्रजातान्त्रिक आन्दोलनसँग जोडिएकी थिइन् । ७३ वर्षीया उनी मोरङको विराटनगरकी हुन् । २०३५ सालको चैत मध्यतिरदेखि न्याय सेवामा जोडिएकी उनी १६ असार २०७३ मा नेपालको पहिलो महिला प्रधानन्यायाधीश बनेकी थिइन् । ११ महिना प्रधानन्यायाधीश हुँदा र न्यायाधीश हुँदा उनले गरेको धेरै फैसला चर्चित बन्यो । उनको इजलासले तत्कालीन सञ्चारमन्त्री जयप्रकाशप्रसाद गुप्तालाई जेल पठाउने आदेश सुनाएको थियो । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको प्रमुख आयुक्तमा प्रस्तावित लोकमानसिंह कार्कीको नियुक्ति बदर गर्ने निर्णय सुनाएकी थिइन् । जयबहादुर चन्दलाई नियुक्त गर्ने प्रहरी महानिरीक्षक नियुक्त गर्ने सरकारको निर्णय पनि बदर गरेकी थिइन् । माओवादी द्वन्द्वको बेला काभ्रेको १५ वर्षीया बालिका मैना सुनारलाई बलात्कार गरी सेनाले हत्या गरेको प्रकरणमा संलग्नलाई जेल पठाएकी थिइन् ।
न्यायाधीश र प्रधानन्यायाधीश हुँदा गरेको फैसलाले चर्चित उनलाई भ्रष्टाचारविरुद्ध निर्मम न्यायमुर्तिको रूपमा चित्रण गरिएको थियो । प्रधानन्यायाधीश भएकै बेला उनले महाभियोग प्रस्ताव सामना गर्नुपरेको थियो । २०७५ पछि उनी सरकारको आलोचनामा उत्रिइन् । खासगरी नागरिक स्वतन्त्रता र भ्रष्टाचारविरुद्धमा उनको आवाज खरो सुनियो । जेन–जी पुस्ताका नवजवानहरूले सरकारविरुद्ध विद्रोहको तयारी गर्दा उनले भ्रष्टतन्त्रको अन्त्य गर्न विद्रोह औचित्यपूर्ण हुने बताएकी थिइन् । सोमबार १९ जना जेन-जीको प्रहरीले प्रहार गरेको गोली लागेर मृत्यु भएपछि मंगलबार उनी सडकमा उत्रिएकी थिइन् । देशव्यापी भएको आन्दोलनले अन्ततः घुँडा टेकेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली मंगलबार अपराह्न २ बजेतिर राजीनामा दिएर शिवपुरीस्थित नेपाली सेनाको ब्यारेकमा पुगे । यसपछि सरकारविहीनताको स्थितिमा देश गुज्रिएको छ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले मंगलबार नै जेन-जी पुस्तालाई वार्तामा आह्वान गरेको छ । देशमा सुरक्षाको जिम्मा लिएको नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति अशोक सिग्देलले आन्दोलनकारी शक्ति जेन–जीसँग वार्ता थालेको छ । त्यसअघि जेन-जीहरूले ‘भर्चुअल’ बैठक बस्दा सुशीलाको नाम अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्रीको नाम आएको हो । उनको नाममा काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन शाहको समर्थन छ ।
कार्कीसँगै अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्रीका रूपमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्वकार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङबारे पनि जेन–जी समूहमा छलफल भएको छ । घिसिङ उज्यालो नेपाल अभियानका संयोजक हुन् । उनी ‘उज्यालो नायक’का रूपमा चर्चित छन् । उनलाई नेपालमा १८ घण्टा लामो लोडसेडिङ अन्त्यको श्रेय जाने गरेको छ । लोडसेडिङका बेला डेडिकेटेड र ट्रंकलाइनबाट विद्युत् प्रयोग गरेका उद्योगीहरूले तिर्न बाँकी महसुल उठाउन जोड्बल गर्दा कुलमानलाई ओली सरकारले बर्खास्त गरेको थियो । अहिले पनि उनको पक्षमा ठूलो जनसमर्थन छ । यतिबेला देश सत्ता शून्यताको स्थितिमा छँदा उनको नाम पनि अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्रीका रूपमा छलफलमा आएको हो । कार्की र घिसिङपछि सागर ढकालको नाम पनि प्रधानमन्त्रीको रूपमा छलफलमा आएको छ । ढकाल गत आम चुनावमा कांग्रेस सभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग प्रतिस्पर्धी थिए । बीबीसी नेपाली सेवाको चर्चित कार्यक्रम साझा सवालमा देउवालाई प्रश्न गरेर उनी चर्चामा आएका युवा हुन् ।
तर, देउवासँग चुनाव लडेपछि लामो समय उनी राजनीतिमा झण्डै तीन वर्ष निष्क्रिय रहे । पछिल्ला दिनमा जेन-जी विद्रोह सडकमा प्रकट हुँदा विद्रोहलाई समर्थन गरेका थिए । उनै ढकालको नामबारे पनि प्रधानमन्त्रीका रूपमा छलफल भएको हो ।
