ललितपुर- नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले प्रदेश संरचनालाई थप सबल बनाउँदै लैजानुपर्ने बताएका छन् । संविधान दिवसका अवसरमा नेपाली कांग्रेस कानुन विभागले मंगलबार पार्टी केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा आयोजना गरेको ‘संविधानको एक दशक कार्यान्वयन र चुनौती’ विषयक विचार गोष्ठीमा उनले हाल देखिएका समस्या र कमजोरीलाई सुधार्दै प्रदेश संरचनालाई बलियो बनाउन लाग्नुको विकल्प नरहेको बताएका हुन् ।
उनले सबै जातजातिलाई मूलप्रवाहीकरण गर्न समानुपातिक समावेशिताको सान्दर्भिकता रहेको बताए । त्यसैले समानुपातिक व्यवस्थालाई पनि थप व्यवस्थित बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए । ‘कतिपय समुदायलाई समानुपातिक प्रतिनिधित्व गर्नैपर्ने बाध्यता छ । यो देश सबैको हो, त्यसैले समावेशी सिद्धान्तका आकारमा सबै जातजातिलाई राज्यको मूल शासनप्रणालीमा ल्याउन पनि यो समानुपातिक समावेशी प्रणालीको आवश्यकता छ,’ सभापति देउवाले भने ।
हाल देखिएका समस्या र कमजोरीलाई सुधार्दै प्रदेश संरचनालाई बलियो बनाउन लाग्नुको विकल्प छैन : सभापति देउवा
सार समानुपातिक विकासका लागि पनि यस व्यवस्थालाई पूर्णरूपमा लागू गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । उनले सोहीअनुसार संविधान संशोधन गरिनुपर्ने धारणा राखे । ‘जातीय छुवाछूत अन्त्यका लागि भएको कानुनी व्यवस्था व्यवहारमा लागू हुनसकेको छैन । प्रजातन्त्र स्थापना भएको लामो समय भए पनि अझै धेरै सुधारको खाँचो छ । स्वतन्त्र न्यायपालिकालाई बचाउनु छ,’ पूर्वप्रधानमन्त्री देउवाले अगाडि भने, ‘प्रजातन्त्र नै लोकतन्त्रको मूल कडी हो, प्रजातन्त्रलाई बन्धक बनाउनेगरी संविधान संशोधन हुँदैन ।’
कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य पुष्पा भुसालले संविधानको जग संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र समावेशिता नै भएकाले त्यसलाई व्यवहारमा लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइन् । ‘कांग्रेसले समावेशितालाई अपनाउन, विभेद र असमानता हटाउन गरेको योगदानको चर्चा जनसमक्ष पुग्न सकेन,’ उनले भनिन्, ‘बहुमत प्राप्त स्थिर सरकार नहुँदा हाम्रो परिकल्पनाअनुसार घोषणापत्र कार्यान्वयन गर्न सकिएन । त्यसो भएको भए थप काम गर्न सकिन्थ्यो । गठबन्धन सरकार बनाउनु हाम्रो बाध्यता हो ।’
कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य एवं कानुन विभाग प्रमुख मानबहादुर नेपालीले जनताले देखेका सपना, अपेक्षा र आशालाई यथार्थमा बदल्न लाग्नुपर्ने बताए । उनले संविधान निर्माणको नेतृत्व गरेको पार्टी कांग्रेस यसमा अझ बढी जिम्मेवार र सचेत हुनुपर्ने बताए ।वरिष्ठ अधिवक्ता एवं संविधानविद् पूर्णमान शाक्यले नेपाली कांग्रेसले राजामा निहित अधिकार जनतामा ल्याउन र जनप्रतिनिधिमार्फत संविधान निर्माण गरेर त्यसलाई वैधता दिन खेलेको भूमिका सराहनीय रहेको र अब त्यसको संस्थागत विकासका लागि काम गर्नुपर्नेमा जोड दिए । उनले संविधानले अंगिकार गरेको मूल्य मान्यतालाई अझ बलियो बनाउने गरी क्रियाशील हुन आग्रह गरे ।
