कसम किरिया खाएर हामी गठबन्धनमा सहभागी भएका होइनौं । हाम्रो अवमूल्यन भइरह्यो भने हामीले हाम्रो कार्यनीतिलाई परिवर्तन गर्न बाध्य हुन्छौं ।
जगन्नाथ खतिवडा
प्रवक्ता, एकीकृत समाजवादी
काठमाडौं– प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको संघीय सरकार संकटमा पर्ने देखिएको छ । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा नेकपा एकीकृत समाजवादीले गरेको गठबन्धन परिवर्तनको ‘साइड इफेक्ट’ अन्ततः दाहाल प्रधानमन्त्री रहेको संघ सरकार देखिने भएको हो ।
नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टीका प्रवक्ता जगन्नाथ खतिवडाले यसको संकेत गरे । ‘कसम किरिया खाएर हामी गठबन्धनमा सहभागी भएका होइनौं,’ उनले प्रभावसँग भने, ‘हाम्रो अवमूल्यन भइरह्यो भने हामीले हाम्रो कार्यनीतिलाई परिवर्तन गर्न बाध्य हुन्छौं । त्यो भनेको हामी जुनसुकै बेला अलग हुन सक्छौं ।’
अहिलेको संसद्को गणित यति अप्ठेरो छ कि जतिबेला जस्तो पनि नयाँ समीकरण बन्न वा भत्किन सक्छ । अहिलेको सत्ता गठबन्धनमा ३२ सिटको नेकपा माओवादी केन्द्र, ७८ सिटको नेकपा एमाले, २१ सिटको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), १२ सिटको जनता समाजवादी पार्टी (जसपा), १० सिटको नेकपा एकीकृत समाजवादी र चार सिटको नागरिक उन्मुक्ति पार्टी (नाउपा) छन् । सत्ता गठबन्धनसँग अहिले १५७ सांसद् छ ।
यसमध्येको एकीकृत समाजवादी बाहिरिँदा अहिलेको गठबन्धन १४७ सांसदमा सीमित हुन्छ । त्यसमा पनि नाउपा आन्तरिक विवादमा छ । नाउपा अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठ अहिलेको गठबन्धनमा छिन् भने संरक्षक रेशम चौधरी विपक्षमा छन् । यसरी हेर्दा नाउपाले पनि अनुकूलतामा यो गठबन्धन छोड्न सक्ने सम्भावना छ । यसपछि दाहाल सरकारको समर्थनमा १४३ सांसद मात्र बाँकी रहन्छ ।
यो गठबन्धनका मुख्य शक्तिबाहेक अन्य साना शक्तिसँग मिलेर गठबन्धन गरेर अघि बढ्ने कुरामा कांग्रेस सकारात्मक छ । तर, त्यस्तो परिस्थिति अहिले बनिसकेको भने छैन ।
प्रदीप पौडेल
सांसद, नेपाली कांग्रेस
एकीकृत समाजवादी सत्ता गठबन्धनबाट बाहिरिए त्यसको प्रभाव सुदूरपश्चिम, बागमती, लुम्बिनी र मधेस प्रदेशसम्म पर्ने छ । मधेस प्रदेशमा जसपा नेतृत्वको सरकार छ । एकीकृत समाजवादीले समर्थन नदिए जसपाको मधेस सरकार ढल्छ । त्यसकारण पनि जसपा अहिलेको सत्ता गठबन्धन छोडेर नयाँ विकल्पमा जानुपर्ने बाध्यतामा पर्ने छ । यस्तो अवस्थामा जसपाले साथ छोडे दाहाल सरकार अल्पमतमा पर्ने देखिन्छ । त्यससँगै प्रधानमन्त्री दाहालको पद संकटमा पर्ने छ ।
यसको पछिल्लो कारण भने एकीकृत समाजवादीले सुदूरपश्चिम प्रदेशमा मुख्यमन्त्रीे नपाउनु हो । उसले सुदूरपश्चिम प्रदेशमा मुख्यमन्त्रीमा दाबी गरेको थियो । प्रधानमन्त्री दाहाल र एमाले अध्यक्ष ओली भने नागरिक उन्मुक्तिका अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठ पक्षलाई मुख्यमन्त्री दिन तयार भए । यसपछि एसका अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल असन्तुष्ट भए । उनकै ‘ग्रिन सिग्नल’मा सुदूरपश्चिममा राजनीतिक घटनाक्रम अप्रत्यासित रुपमा भएको हो । अर्थात् कांग्रेस नेतृत्वको वैकल्पिक गठबन्धनमा एकीकृत समाजवादी उभिएको हो ।
उसो त गत २१ फागुनमा तत्कालीन सत्ता गठबन्धनबाट आफूलाई हटाएर सत्ता गठबन्धनमा नेकपा एमाले भित्र्याएपछि चिढिएको कांग्रेसले त्यसै दिनदेखि नै वैकल्पिक गठबन्धनको प्रयास गरिरहेको छ । यसरी प्रचण्ड सरकारको विकल्प खोजिरहेको कांग्रेससँगै मिलेर एकीकृत समाजवादीले सुदूरपश्चिममा केन्द्रीय गठबन्धनभन्दा विपरीतको गठबन्धन निर्माणमा सघाएपछि त्यसको तरंग काठमाडौंसम्मै आइपुगेको छ ।
अध्यक्ष नेपालले सुदूरपश्चिमजस्तै मधेस, लुम्बिनी र बागमतीमा पनि हुन सक्ने बताएका छन् । यहीबेला प्रवक्ता श्रेष्ठले दाहाल–ओलीले जस्तो कदम चाल्छन्, त्यस्तै जवाफ एकीकृत समाजवादीले दिने पनि बताए ।‘सुदूरपश्चिम प्रदेशको मुख्यमन्त्री हाम्रो पार्टीलाई दिने सहमति भएको थियो । आइतबार हठातमा प्रचण्ड र ओलीजीले निर्णय परिवर्तन गर्नुभयो । नागरिक उन्मुक्ति पार्टीको पनि रञ्जिताजीको समूहलाई मुख्यमन्त्री दिने हुनुभयो । हाम्रो मुख्यमन्त्री पाउने अवसर खोस्नुभयो । हामीले पनि त्यसका विरुद्ध कार्यनीतिक चाल चालेका हौं ।’
यसरी गठबन्धनभन्दा फरक हिँडे पनि एकीकृत समाजवादीले गठबन्धनमा नरहने निर्णय भने गरिसकेको छैन । त्यसैले पनि सत्ता गठबन्धनमा अझै ‘सेटलमेन्ट’ हुन सक्ने अवस्था छ । तर, एकीकृत समाजवादीको सहयोग लिएर वैकल्पिक गठबन्धन निर्माणको अवसर खोजिरहेको कांग्रेस यो समयमा चुप बसेको छैन । कांग्रेस सरकारमा रहेका प्रमुख दलविनाको सरकार बनाउन प्रयत्नशील रहेको सांसद प्रदीप पौडेलले बताए ।
‘यो गठबन्धनका मुख्य शक्तिबाहेक अन्य साना शक्तिसँग मिलेर गठबन्धन गरेर अघि बढ्ने कुरामा कांग्रेस सकारात्मक छ । तर, त्यस्तो परिस्थिति अहिले बनिसकेको भने छैन,’ उनले भने ।सत्ता गठबन्धनलाई माधव नेपालले सुदूरपश्चिमबाट दिएको सन्देश भनेकै नयाँ सहमति नगरे गठबन्धन टिकाइराख्ने मुडमा एकीकृत समाजवादी छैन भन्ने हो । त्यसो त नेपाल २१ फागुनमा नयाँ गठबन्धनमा जाने मनस्थितिमा थिएनन् । प्रधानमन्त्री दाहाल र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले कोटेश्वर पुगेरै उनको सहयोग मागेका थिए । एमालेबाट फुटेकाले सोही पार्टीसँग गठजोड गर्दा नेता कार्यकर्ता जोगाउने चुनौतीले पनि नेता नेपाललाई पिरोलेको छ ।
यस्तोमा कांग्रेसले फ्याँक्न सक्ने प्रधानमन्त्रीको नयाँ सत्ता कार्डमा उनी पर्न सक्छन् ।विगतमा पनि उनले आफू अपमानित भएको महसुस गर्दा एमाले छाड्ने निर्णय गरेका थिए । अहिले पनि प्रधानमन्त्री दाहाल र एमाले अध्यक्ष ओलीले सहमति कुल्चेर पेलेको महसुस उनले गरेका छन् । गठबन्धनबाट लाभ लिन नसकिने, उल्टै पार्टीकै भविष्य अनिश्चित हुने स्थितिमा उनी वाम ध्रुवीकरणका नाममा धेरै दिन रहन सक्ने स्थिति छैन । नेपालले गठबन्धन छोड्ने निर्णय जसपाका उपेन्द्र यादवसम्म आइपुग्ने परिदृश्य बनेकाले दाहाल सरकारमाथि संकट सन्निकट रहेको चर्चा हुन थालेको छ ।
