कोरोना महामारीपछि विश्वव्यापीरुपमा सिर्जना भएको आर्थिक मन्दीले सञ्चार क्षेत्रलाई पनि प्रभावित तुल्याएको छ । मिडियाको प्रमुख आयस्रोत विज्ञापन हो । आर्थिक मन्दीका कारण आर्थिक गतिविधि संकुचित हुँदा विज्ञापनबजार पनि संकुचनमा परेको छ । जसको प्रभाव मिडिया क्षेत्रले बेहोर्नुपरिरहेको छ । एकातर्फ विज्ञापन घट्नु र अर्कोतर्फ बढ्दो महँगीका कारण मिडियाको सञ्चालन खर्च बढ्दा सञ्चारमाध्यम टिकाउनै हम्मेहम्मे परिरहेको अवस्था छ ।
साथै, द्रुतगतिमा विकास भइरहेको प्रविधिलाई अंगीकार गर्दै प्रविधिमैत्री बन्नुपर्ने र त्यसबाट सिर्जित चुनौतीहरुको सामना गर्नुपर्ने बाध्यता सञ्चारमाध्यमलाई छ । प्रविधिमैत्री नबन्ने परम्परागत सञ्चारमाध्यमको अस्तित्व नै संकटमा परिसकेको अवस्था छ । जसकारण प्रविधिमैत्री बन्दै जान पनि थप लगानी गर्नुपरेको छ ।
यी चुनौतीकाबीच नेपालको विज्ञापनबजार बिचौलियाका कारण थप समस्यामा रहेको छ । बिचौलियाको चलखेलकै कारण यस क्षेत्रमा विकृति व्याप्त रहेको छ । यसबाट सबैभन्दा बढी पीडित बनेको पनि सञ्चारक्षेत्र नै हो । विज्ञापनबापत सरकारी निकायबाट गरिने खर्चमध्ये न्यूनमात्र मिडियाले पाउने हुँदा ‘बिचौलियालाई लाभ र मिडियालाई खाली हात’ जस्तै भइरहेको छ । हरेक सञ्चारगृहलाई सञ्चालन खर्च धान्नै सकस परिरहेको छ ।
यही समस्यालाई मध्यनजर गर्दै मूलधारका सञ्चारगृहहरुको छाता संगठन र विज्ञापन एजेन्सीहरुको छाता संगठनहरुबीच बुधबार एक सम्झौता भएको छ । विज्ञापनसम्बन्धी कारोबार व्यवस्थापन तथा अनुगमन कार्यविधि बनाएर लागू गर्ने विषयमा नेपाल विज्ञापन संघ (आन), राष्ट्रिय विज्ञापन संघ नेपाल (नान), मिडिया सोसाइटी र मिडिया एलायन्स नेपालले सम्झौता गरेका हुन् । विज्ञापन व्यवसायमा देखिएको बेथिति रोक्न तथा आर्थिक मन्दीबाट प्रभावित सञ्चार क्षेत्रको निरन्तरताका लागि सहजीकरण गर्ने उद्देश्यले गरिएको यो सम्झौता स्वागतयोग्य छ ।
यो सम्झौता लागू भएपछि मूलधारका सञ्चारमाध्यमहरुमा विज्ञापन कारोबार गर्दा विज्ञापन कारोबार गर्नका लागि सम्बन्धन प्राप्त एजेन्सीसँग मात्र कारोबार गरिने तथा विज्ञापनको दररेटमा जथाभावी छुट नगरिने बताइएको छ । यसले विज्ञापन दररेटमा जथाभावी चलिरहेको विकृतिलाई रोक्ने र स्वस्थ प्रतिस्पर्धासहित विज्ञापन व्यवसायी तथा सञ्चारमाध्यमहरुलाई थप व्यावसायिक बनाउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सरकारी निकायहरुले विज्ञापनकाल लागि सरकारी ढुकुटीबाट गर्ने खर्चमध्ये अधिकांश रकम बीचमै गायव भइरहेको अवस्थालाई रोक्न यो सम्झौता महŒवपूर्ण हुने देखिन्छ । तर, यो सम्झौताको पूर्ण कार्यान्वयनमा सरोकारवाला दुवैपक्ष (विज्ञापन एजेन्सी र सञ्चारगृह) उत्तिकै जिम्मेवार बन्न जरुरी छ । दुवै पक्षले आचार संहिताको पूर्ण पालना गर्ने हो भने विज्ञापनबजारमा व्याप्त विकृति नियन्त्रणमा आउने छ । यसले सञ्चार क्षेत्रलाई टिकाउन मात्रै नभई थप व्यावसायिक बनाउन सहयोग पुग्ने निश्चित छ ।
