नेपाली कांग्रेस टोखा नगर समितिका सभापति ओमकृष्ण विमलीसंग वर्तमान राजनीतिक घटनाक्रम र टोखा नगरपालिका भित्र भएका गतिविधिको बारेमा गरिएको अन्तरवार्ताको सम्पादीत अंश :
१.तपाई राजनीति तर्फ कसरी आर्कषित हुनु भयो ?
म मा राजनीतिक चेतना भन्दा अगाडी सामाजिक चेतनाको विकास भएको जस्तो लाग्छ मलाई । हाम्रो घरमा म सानो हुँदादेखि नै सामाजिक विषयमा छलफलहरु, विचार विमर्षहरु हुने गर्दथे । मेरो बुबा त्यसबेलाको पढेलेखेको व्यक्तिमा गनिनुहुन्थ्यो । बुबा हाम्रो गाउँमा रहेको स्कुलमा प्रधानाध्यापकको जिम्मेवारीमा हुनुहुन्थ्यो । त्यस कारणले पनि समाजका त्यस बेलाका समस्याका बारेमा समाजका विकास निर्माणका बारेमा बुबाको सकृय सहभागीता सधै हुने गर्दथ्यो ।
त्यसका साथै मेरो ६ वर्षको उमेर पुग्दै गर्दा २०३६ सालको निर्दल की बहुदल भन्ने विषयमा जनमत संग्रह हुँदै थियो । त्यस बेलाको राजनीतिक परिर्वतनको बारेमा हाम्रा गाउँ घरमा छलफल र वहसहरु हुने गर्दथे र बुबाको सकृयता त्यस बेला धेरै बढेको थियो । बुबा सधै जनताको अवस्था परिर्वतनको पक्षमा वकालत गर्नुहुन्थ्यो । अहिले आएर स्मरण गर्दा मेरो कलिलो मानसपटलमा सामाजिक, राजीतिक चेतनाको बिउ त्यसै बेला नै रोपिएछ जस्तो लाग्छ मलाई ।
२. राजनीति गर्न नेपाली कांग्रेस नै किन रोज्नु भयो ?
राजनीतिक गर्न भन्दा पनि देशको सामाजिक, आर्थिक राजनीतिक परिर्वतनका लागि मैलै नेपाली कांग्रेस पार्टीलाई विश्वास गरे जस्तो लाग्छ । बाल्यकालको गाउँघरको परिवेश हुँदै स्कुल कलेज पुग्दा ममा एउटा स्पष्ट सामाजिक चेतनाको विकास भै सकेको थियो । म पूर्णत सामाजिक चरित्रको भै सकेको थियो । फेरी २०३६ सालको जनमत संग्रहले ल्याएको राजनीतिक चेतनाका लहरका साथै त्यस्का प्रमुख नेतृत्व महामानव विपी कोइरालाका बारेमा ६ वर्षको हुँदादेखी नै सुन्न पाएको थिएँ ।
स्कुल पछि कलेज अध्ययनका क्रममा मैले कम्युनिष्ट विचारधाराका साथसाथै विपी कोइरालाले वकालत गर्नुभएको प्रजातान्त्रीक समाजवादको बारेमा पढ्ने, सुन्ने र बुझ्ने मौका पाए । २०४६ सालमा नेपाली कांग्रेसका नेतृत्वमा प्रथम जनआन्दोलन भइरहँदा म अमृत साइन्स कलेजमा प्रथम आइएसी प्रथम वर्षमा अध्ययन गरिराखेको थिए । मेरो ठुलो दाई त्यस बेला शंकरदेव क्याम्पस बागबजारमा अध्ययन गर्दै हुनुहुन्थ्यो । नेपाल विद्यार्थी संघमा आवद्ध भएर सकृय हुनुहुन्थ्यो । पारिवारिक प्रभाव अनि आफ्नो राजनीतिक पृष्ठभूमिका आधारमा पनि मलाई त्यस बेला नेपाली कांग्रेस नै ठिक लाग्यो । अहिले आएर हेर्दा पनि मलाई मेरो निर्णय ठिक थियो भन्ने नै लाग्दछ ।
३.टोखा नगरमा नेपाली कांग्रेसको संगठनात्मक अवस्था कस्तो छ ?
टोखा नगरमा नेपाली कांग्रेसलाई माया, विश्वास गर्नेहरु धेरै हुनुहुन्छ । त्यस आधारमा भन्दा टोखा नगरमा नेपाली कांग्रेस बलिायो छ भन्ने नै हो । तर २०७९ को स्थानिय तहको निर्वाचन पछिको परिणाम हेर्ने हो भने स्थानिय तहमा प्रतिनिधित्वको हिसाबले हामी कमजोर देखिन्छौं । स्थानिय तहको निर्वाचनका गणितिय हिसाबमा हामी पछाडी पर्नुका धेरै कारणहरु छन् ।
हामी नेपाली कांग्रेस टोखा नगर कार्य समितिमा नेतृत्वमा आइसके पछि लगतै हामी स्थानिय तहको निर्वाचनमा होमियौं । स्थानिय तहको निर्वाचनका परिणामका कारणहरु केलाउन नपाउँदै हामीले २०७९ मंसिरको प्रदेश संघको निर्वाचनमा होमिनु पर्यो । हाम्रो टोखा नगर २ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा बाँडिएको छ । यसका ६ वटा वडाहरु काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नं.५ मा पर्छन् भने ५ वटा वडाहरु निर्वाचन क्षेत्र नं. ६ मा पर्दछन् । हामीले संघ प्रदेशको निर्वाचनमा यसको ६ वटा वडा रहेको क्षेत्र नं. ५ (ख) मा प्रदेश जित्यौँ । क्षेत्र नं. ५ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा विजयी भयौं । त्यसैगरी यसका ५ वडा रहेको निर्वाचन क्षेत्र नं. ६ (क) मा प्रदेश सभा जित्यौँ । यस आधारमा हेर्दा हामी टोखा नगरमा बलियो अवस्था मै छौं भन्ने हो ।
स्थानिय तहमा नेतृत्व नगर्दासम्म पार्टीले जितेको महसुश नहुने रहेछ । हामी संगठनलाई अझ बलियो, सशक्त, अतिशिल बनाउने कार्यमा छौं । स्थानिय तहको पराजयको कारणहरु प्रष्ट छन् । हामीले पार्टीको विधानले दिएका कार्यहरुलाई समय मै सम्पन्न गरेका छौं । बैठकहरु नियमित छन् । केन्द्रबाट आएका कार्यक्रमहरुलाई भव्यताका साथ सम्पन्न गरेका छौं । त्यस बाहेक हामीले नगर कार्यसमितिका विभिन्न खाले गोष्ठि, भेटघाट, अन्तरक्रिया लगायतका कार्यक्रमहरु पनि निरन्तर गरि राखेका छौं । हामी संगठनलाई सुदृढ, चलायमान बनाउनका लागि सकृय भएर लागी राखेका छौं ।
४.मुलुकमा अहिले ३ तहको सरकार छ । कांग्रेसको नगर सभापतिको हैसियतले टोखा नगरपालिकाको कामलाई कसरी मुल्यांकन गर्नु हुन्छ ?
मैले टोखा नगरपालिकाको गलत गतिविधिहरुका बारेमा बोलिरहँदा कतिपयलाई मेरो विरोध राजनीतिक हो भन्ने पनि लाग्छ । तर त्यो विलकुल हैन । टोखा नगरपालिका भित्रका काम, कारबाहीलाई हामीले निरपेक्ष ढंगले नियाली रहेका छौं । त्यहाँका तमाम गतिविधिहरुलाई केलाउँदा टोखा नगरपालिका सहि ढंगबाट चलेको छ भन्न सक्ने अवस्था छैन । आजसम्मको अवस्था हेर्दा टोखा नगरपालिकाले सुशासन दिन सकेको छैन् । त्यहाँ व्यापक भ्रष्टचार छ । त्यहाँका केहि शाखाहरुले योजनाबद्ध रुपमा आर्थिक भ्रष्टाचारलाई संस्थागत गरेका छन् । सेटिङमार्फत योजना वितरण गरी भ्रष्टचार गरिएको छ । कार्यालय सामान खरिद गर्ने सामानहरुमा व्यापक भ्रष्टाचार छ ।
त्यहाँका सवारी साधनका मर्मत संभारको नाममा व्यापक भ्रष्टचार गरिएको छ । सवारीसाधनका लागि आवश्यक डिजेल,पेट्रोलमा व्यापक भ्रष्टाचार छ । यहाँसम्मकी लक्षित वर्गका कार्यक्रमहरु सञ्चालनका लागि पनि विभिन्न संघसंस्था छनोटमा भ्रष्टचार छ । समग्रमा भन्नु पर्दा टोखा नगरपालिका भ्रष्टचारको अखडा बनेको छ । दुई कार्यकालदेखी टोखा नगरपालिकामा एमालेको नेतृत्व रहँदै आएको छ । अहिलेसम्मको अवस्था हेर्दा टोखा नगरपालिकामा एमालेको नेतृत्व अभिषाप सावित भएको छ ।
टोखा नगरपालिकामा भएका गलत कृयाकलापको केहि बुदाँगत दृष्टान्त प्रस्तुत गर्न चाहान्छु ।
– दिगो विकासमा असफल – यहाँ तपाई हेर्नु होस, सडक बन्ने, भत्कने, मर्मत गरिने कार्यहरु वर्षै पिच्छे चलिराखेका छन् । बनेका सडकहरु बलिया र व्यवस्थित छैनन् ।
– खानेपानी वितरणमा असफल: खानेपानीको उचित व्यवस्थापन हुन सकेको छैन् । प्रशस्त बोरिङहरु गाडिएका छन् तर पानीको वितरण छैन ।
– सार्वजनिक जग्गा संरक्षणमा उदासिन: त्यहाँ धेरै सार्वजनिक जग्गाहरु छन् । ति जग्गाहरुको पनि अतिक्रमणलाई रोक्न टोखा नगरले चासो दिएको छैन । यहाँको केहि सार्वजनिक जग्गाहरु मेयर, वडा अध्यक्षबाटै अतिक्रमण भई भाडामा लगाएर रकम असुल्ने कार्यहरु भइराखेको छ । हामीले निरन्तर आवाज उठाउँदा पनि त्यसलाई नदेखे झै नसुनेको झैं गर्ने गरिएको छ ।
–तोक आदेशको आतंक: यहाँका मेयरको यो दोस्रो कार्यकाल हो । वहाँले टोखा नगरपालिकामा तोक आदेश आतंककै मच्चाउनु भएको छ । नियम, कानुन मिचेर तोकका नाममा मनपरी ढंगबाट रकम वितरण अझसम्म रोकिएको छैन। हामीलाई सुन्नमा आए अनुसार रकमको सेटिङका आधारमा तोकमार्फत विकास बजेट बाँडिने गरिएको छ ।
यी त उदाहरण मात्र हुन्। यहाँ यति मनपरी छ त्यसको सम्बन्धित निकायले छानविन गर्न जरुरी छ ।
५.स्थानिय तहले प्राथमिकता राख्नु पर्ने कार्यहरु के–के हुन ?
समग्र स्थानिय तहको कुरा गर्दा प्राथामिकताहरु भिन्न भिन्न हुन सक्छन् । हिमाली, पहाडी जिल्लाका स्थानिय तहका प्राथमिकताहरु सडक, पुल, विद्यालय, स्वास्थ्य चौकी हुन सक्छन् । त्यसैगरी सुगम काठमाडौं जस्ता सहरहरुका प्राथमिकता अलि फरक हुन सक्छन् । तर मेरो विचारमा सबै स्थानिय तहको पहिलो प्राथमिकता सुशासनसहितको सामाजिक विकास हुनु पर्दछ । शिक्षा, स्वास्थ्य, आम नागरिकका लागि महंगो भएको छ ।
हामीले शिक्षा, स्वास्थ्यलाई निशुल्क गर्न सक्यौँ भने पनि ठुलो उपलब्धि हुन सक्दछ । यसबाट हालको अवस्थामा आम जनसमुदायले ठुलो राहत महसुस गर्ने छन् । स्थानिय तहले राम्रोसँग काम गर्न सकेन भने हालको व्यवस्थामाथि जनताको विश्वास हट्ने सम्भावना रहन्छ । त्यसकारण तिन वटै सरकारमा सबै भन्दा ठुलो भुमिका स्थानिय तहको हुन्छ जस्तो मलाई लाग्दछ ।
६.कांग्रेसबाट निर्वाचित स्थानिय तह, प्रदेश र संघका जनप्रतिनिधिको कामलाई कसरी हेर्नु भएको छ ?
कुनै पनि पार्टीमा सबै असल इमान्दार मात्र हुँदैनन् । त्यहाँ राम्रा नराम्रा दुवै हुने गर्दछन् । नेपाली कांग्रेसबाट निर्वाचित हुनु भएका सबै तहका जनप्रतिनिधिले एकदमै राम्रो गर्नु भएको छ भनेर भन्यौ त्यो न्यायोचित हुँदैन । यहाँ इमान्दार, नैतिकवान, केहि राम्रो गरौं भन्नेको पनि कमी छैन । समग्रमा सबै पार्टीका निर्वाचित जनप्रतिनिधिबीच तुलना गर्ने हो भने हाम्रो भुमिका इमान्दारिता, जवाफदेहिता अरुको भन्दा बढि छ ।
