काठमाडाैं - वाग्मती नदी महोत्सव २४ औँ संस्करण मनाइने भएकाे छ । नेपाल नदी संरक्षण संस्था र फ्रेन्ड्स क्लबको आयोजनामा विभिन्न नीजि, सरकारी तथा समाजिक संघसंस्थाको संयुक्त सहकार्यमा नेवार समुदायले मनाउने सिथी नखः पर्वको दिन उद्घाटन गरी २४ औँ संस्करण मनाइने भएकाे छ ।
सांस्कृतिक , धार्मिक, समाजिक , ऐतिहासिक र आर्थिक महत्व बोकेको वाग्मती नदी काठमाडाैं सभ्यता र सहरीकरणको जग हो । शिवपुरीको बागद्धारबाट सुरु भएर,विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत पशुपतिनाथ मन्दिर हुँदै भारतको पवित्र नदीगंगासम्मको यात्रामाबग्ने बाग्मती नेपालकै सबैभन्दा पवित्र र पुरानो नदी मानिन्छ ।
आफ्नो अविरल यात्रामा कैयौँको आस्थालाई जिवन्त पार्दै खोला किनाराका समुदायहरुको जिविको पार्जनमा पनि परापुर्वककालदेखि ठुलो भुमिका खेलिरहेको यस नदी एकाइसौँ शताब्दीमा भने प्रदुषणले दुर्गन्धित भएको नेपाल नदी संरक्षण संस्था, अध्यक्ष मेघ आलेले बताए। उनका अनुसार नदी किनारामा अव्यवस्थित वस्ति, व्यक्तिगत, कृषि र व्यवसायीक फोहोरको थुप्रो ,नदी अतिक्रमण, अव्यवस्थित ठोस फोहोर, अप्रशोधित ढलइत्यादीले नदीसुक्दै र प्रदूषित हुँदै गइरहेको छ।
उनले भने ,' विशेष गरी हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको प्रमुख तीर्थस्थल मानिने हाम्रो बागमती यस अवस्थामा पुग्नुको कारण बढ्दो सहरीकरण,काठमाडौंवासीको लापरबाही , नीतिगत व्यवस्था तथा कार्यन्वयनमा कमजोरी र सरसफाईमा चासो नहुनु नै हो। जैविक विविधताको दृष्टिकोणले समेत महत्वपुर्ण यस नदिको संरक्षणका लागी तीन दशक देखिविभिन्नप्रयासहरु गरिएको भएता पनि हालसम्म कुनै दिगो प्रभाव भने देखिएको छैन। '
तसर्थ यस समस्या समाधानका लागी समय सापेक्ष कृयाकलाप तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरुको आवश्यकतालाई मध्यनजर गर्दै बागमती नदी सभ्यताको पहिचान, संरक्षण र सम्वर्दन गर्ने मुख्य उद्देश्यका साथ एकाईसौं शताब्दीको महोत्सवको रुपमा बाग्मती नदी महोत्सव सुरुवात गरिएको नेपाल नदी संरक्षणका अध्यक्ष आलेले बताए ।
यस अभियान साँढे दुई महिनासम्म हरेक हप्ता नदी सरसफाई,पर्यावरणीय संरक्षण, कला, साहित्य, तथा संस्कृती झल्काउने कृयाकलापहरु ,नदीमा र्याफ्टिङ र जल पर्यटनको सम्भावना उजागरण गर्ने विभिन्न कार्यक्रमहरुको योजना गरिने भएकाे छ ।कार्यक्रम काठमाण्डौँ र ललितपुर महानगरपालिकाको स्वामित्वका साथै विभिन्न कलाकार र अभियान्ताहरुको सहयोग तथा समन्वयमा आयोजना गरिनेछ । भाद्रको पहिलो शनिबार सांस्कृतिकतथा सांगीतिक कार्यक्रम ,खाना महोत्सव,बन्धुत्व र्याफ्टिङ -friendship float_ लगायत विभिन्न कृयाकलाप गरी महाजलजात्रा कार्यक्रम सहित यस वर्षको महोत्सव समापन गरिने जानकारी नदी संरक्षण संस्थाका अध्यक्ष आलेले बताए ।
नेपाल नदी संरक्षण संस्थाले २००१ देखि सुरु गरेको यस गैर मुनाफामूलक कार्यक्रम बाग्मती नदिको संरक्षणमा केन्द्रित वृहत्तर जनचेतानामुलक अभियान हो। नेपाल सरकारले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा बागमती सफाई र सभ्यता परियोजनाका लागि २ अर्ब ७२ करोड विनियोजन गरेको सन्दर्भमा यस कार्यक्रमको महत्व झन् बढेको छ ।
