- कांग्रेस कोषाध्यक्ष बन्न ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की, उद्योगी विनोद चौधरी, देउवापत्नी आरजु राणासम्म लबिइङमा थिए
- आर्थिक क्षेत्रमा अनुभवी र इमान्दार भएकाले पनि देउवाले उक्त पद श्रेष्ठलाई सुम्पिएको दाबी
- उतराद्र्धकालमा आफूलाई सहयोग गरेकालाई धमाधम विभिन्न पदमा नियुक्ति दिँदै देउवा
काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले पार्टीको कोषाध्यक्षमा उमेश श्रेष्ठलाई मनोनीत गरेका छन् । आइतबार सभापति देउवाले पार्टी विधानको धारा २१ को उपधारा (४) बमोजिम श्रेष्ठलाई कोषाध्यक्ष पदमा मनोनीत गरेका हुन् ।
विधानअनुसार महाधिवेशन भएको छ महिनाभित्र कोषाध्यक्ष मनोनीत गर्नुपर्ने नियम भए देउवाले झण्डै तीन वर्षपछि पदाधिकारीमा पूर्णता दिएका हुन् । २०७८ मंसिर २९ गते भएको १४औं महाधिवेशनबाट देउवा दोस्रो कार्यकालका लागि सभापतिमा निर्वाचित भएका हुन् ।
कांग्रेस कोषाध्यक्ष बन्न पूर्वअर्थमन्त्रीसमेत रहेका ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीदेखि उद्योगी विनोद चौधरीसम्मले लबिइङ गरेका थिए । यसैगरी देउवापत्नी आरजु राणासमेत कोषाध्यक्ष बनेर पदाधिकारी बन्ने लाइनमा थिइन् ।कार्की १४औं महाधिवेशनमा महामन्त्रीका आकांक्षीसमेत थिए । तर, गुट व्यवस्थापनका कारण प्रदीप पौडेललाई संस्थापनपक्षबाट महामन्त्रीको उम्मेदवार बनाउँदा कार्की बाहिरिएका थिए । महामन्त्रीको उम्मेदवार बन्न नपाएपछि कार्की देउवासँग रुष्ट बनेका थिए । पछि कोषाध्यक्ष बन्न उनले लबिइङ गरे पनि उनको कुनै सुनुवाइ भएन ।
उनीझैं व्यवसायी चौधरीसमेत जसरी पनि कोषाध्यक्ष बन्ने लाइनमा थिए । उनले आफूनिकट सञ्चारकर्मी डाकेर उक्त पदको दाबी गर्दै समाचारसमेत लेखाउँथे । देउवाले लामो समय पद रिक्त राखेपछि कतिपयले आरजुलाई यो पद दिने शंकासमेत गर्ने गरेका थिए ।
यद्यपि, देउवाले आरजुकै व्यावसायिक साझेदार श्रेष्ठलाई कोषाध्यक्ष बनाएका छन् । आरजु र श्रेष्ठको हाइड्रोदेखि शैक्षिक संस्थासम्म संयुक्त लगानी रहेको छ । २०७९ मंसिरको प्रतिनिधिसभा चुनावमा चितवनबाट उठेका श्रेष्ठले रवि लामिछानेसँग पराजय बेहोरेका थिए । उनी समानुपातिक सांसद भने पहिल्यै भइसकेका थिए । २०७८ साउनमा देउवा नै सभापति भएको बेला स्वास्थ्य राज्यमन्त्री भएका श्रेष्ठ सोही वर्ष असोजमा विनाविभागीय मन्त्री बनेका थिए ।शिक्षा क्षेत्रमा लामो समय बिताएका श्रेष्ठ निजी तथा आवासीय विद्यालय संगठन (प्याब्सन) र निजी उच्च माध्यमिक विद्यालयहरुको संगठन (हिसान) का पूर्वअध्यक्ष हुन् ।
कांग्रेस कोषाध्यक्ष बन्न निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य हुनुपर्छ । सभापतिको विश्वासयोग्य भएकोले उनलाई उक्त पदमा चयन गरेको कांग्रेस प्रचार विभाग प्रमुख मीन विश्वकर्मा बताउँछन् । ‘लामो अनुभव र सभापतिसँग विश्वासमा रहेर काम गर्नसक्ने पात्र उहाँ हुनुहुन्छ,’ विश्वकर्माले भने । आर्थिक क्षेत्रमा अनुभवी र इमान्दार भएकाले पनि देउवाले उक्त पद श्रेष्ठलाई पुरस्कार दिएको बताइन्छ । देउवाले आफ्नो उतराद्र्धकालमा आफूलाई सहयोग गरेकालाई धमाधम विभिन्न नियुक्ति दिइरहेका छन् । विधानतः अब देउवा एक वर्षसम्ममात्र सभापति रहन पाउने छन् । त्यसपछि केन्द्रीय समितिमा सबैभन्दा शक्तिशाली मानिएका देउवा कांग्रेसको शक्तिघरबाट ‘एक्जिट’ हुने छन् ।
आफूले पाएको जिम्मेवारीलाई कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्ने श्रेष्ठले बताए । ‘जिम्मेवारीलाई कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्नका लागि सबैको साथ र सहयोग अपेक्षा गर्दछु,’ श्रेष्ठले भने । यसअघि कांग्रेसमा कोषाध्यक्ष निर्वाचित हुने व्यवस्था थियो । तर, १४औं महाधिवेशनमा भने कोषाध्यक्षको निर्वाचन भएन । २०७५ सालमा नवौं पटक संशोधित विधानले कोषाध्यक्ष केन्द्रीय समितिमा निर्वाचित केन्द्रीय सदस्यहरूबाट सभापतिले नाम प्रस्ताव गर्ने र केन्द्रीय समितिबाट निर्वाचित हुने व्यवस्था गरेको छ । कांग्रेस विधानको दफा २१ को ४ मा ‘केन्द्रीय सभापतिले केन्द्रीय कार्यसमितिका निर्वाचित सदस्यमध्येबाट नाम प्रस्ताव गरी निर्वाचित केन्द्रीय कार्यसमितिबाट निर्वाचित कोषाध्यक्ष’ रहने व्यवस्था छ ।
कोषाध्यक्षलाई के छ अधिकार ?
कांग्रेसको विधानअनुसार कोषाध्यक्षलाई पार्टीलाई आवश्यक स्रोत–साधनको व्यवस्था गर्ने, पार्टीलाई प्राप्त हुने शुल्क र अन्य सहयोग संकलन गर्ने अधिकार छ । यस्तै केन्द्रीय कार्यसमितिले निर्णय गरेको बैंकमा पार्टीका नाममा खाता खोल्ने र केन्द्रीय कार्यसमितिको निर्णयअनुसार सञ्चालन गर्ने, सदस्यता शुल्क र अन्य सहयोग रकम संकलन गर्ने तथा अभिलेख राख्ने जिम्मेवारी कोषाध्यक्षकै हुन्छ ।
संकलित रकम पार्टीका विभिन्न काम र निकायको खर्चका लागि निर्णयअनुसार भुक्तानी गर्ने र त्यसको हिसाब राख्ने, पार्टीको वार्षिक आर्थिक प्रतिवेदन केन्द्रीय कार्यसमिति र केन्द्रीय कार्यसमितिमार्फत केन्द्रीय महासमिति र केन्द्रीय महाधिवेशनमा प्रस्तुत गर्ने, केन्द्रीय कार्यसमितिले पारित गरेको लेखा परीक्षणसम्बन्धी प्रतिवेदन केन्द्रीय महाधिवेशन र केन्द्रीय महासमितिमा प्रस्तुत गर्ने अधिकार विधानले कोषाध्यक्षलाई दिएको छ ।
