- साढे तीन दशकदेखि पुष्पकमल दाहाल पार्टी नेतृत्वमा
- कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा, एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली चुनावबाट निर्वाचित हुँदा दाहाल भने जहिल्यै ताली पड्काएर अध्यक्ष
- माओवादी नेताहरू प्रत्यक्ष चुनाव लड्नुपर्ने पक्षमा
काठमाडौं– साढे तीन दशकअघि भएको सेक्टर काण्डपछि पार्टी नेतृत्वमा आएका हुन् नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल । प्रधानमन्त्रीसमेत रहेका उनले कहिल्यै प्रत्यक्ष चुनाव लडेनन् । माओवादीको संगठनात्मक संरचना प्रणाली भने जनवादी केन्द्रीयता हो ।
निर्वाचन प्रणाली कस्तो बनाउने भन्ने सल्लाहमा छौं । तर हामी सबै निर्वाचित हुनुपर्छ । यो युगले मागेको हो कार्यकर्ताको तहबाट ‘इलेक्टेड’ भएर आउनुपर्छ ।
दिननाथ शर्मा
स्थायी कमिटी सदस्य
जनवादी केन्द्रीयतामा लोकतन्त्रको अभ्यास हुन्छ । सही मान्छेको छनोट पनि हुन्छ । त्यसकारण कसैको दयामायाको भरमा, कसैले टेको लगाएर नेतृत्व स्थापित गर्ने भन्दा पनि आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गरेर, योग्यता प्रदर्शन गरेर आएको नेतृत्व नै नेतृत्व हुन्छ ।
सुदन किराँती
पर्यटनमन्त्री
कार्यकर्ताहरू नेताको मुख ताक्ने भए । जनतासँग घुलमिल हुने र संगठन बनाउने त छँदै छैन । त्यसो हुँदा त पार्टी कहाँ बन्छ ? बन्दैन । त्यही भएर राम्रालाई छान्न पनि निर्वाचन प्रणाली प्रत्यक्ष नै हुनुपर्छ ।
हितबहादुर तामाङ
प्रतिनिधिसभा सदस्य
यसअनुसार पार्टी नेतृत्वको चयन प्रतिनिधिहरूबाट चुनिन्छन् । जुन प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली हो । तर, दाहाललाई अध्यक्ष हुन कहिल्यै प्रत्यक्ष चुनाव लड्नै परेन ।
चुनाव नलडी साढे तीन दशकदेखि पार्टी नेतृत्वमा दाहाल अविच्छिन्न छन् । हलले ताली पड्काएको भरमा अध्यक्ष भइरहने सौभाग्य दाहाललाई मिलेको छ ।
माओवादी स्थायी कमिटी सदस्य दिननाथ शर्मा अब अध्यक्ष दाहाल फेरि अध्यक्ष हुने भए चुनाव लड्नुपर्ने बताउँछन् । अध्यक्ष चुनाव लडेरै आउनुपर्ने प्रावधान पार्टीको विधानमै उल्लेख गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ । यसलाई उनी युगअनुसारको नेतृत्व चयन पद्दति भएको बताउँछन् ।
‘निर्वाचन प्रणाली कस्तो बनाउने ? सल्लाहमा छौं । तर हामी सबै निर्वाचित हुनुपर्छ । यो युगले मागेको हो,’ उनले प्रभावसँग भने, ‘कार्यकर्ताको तहबाट इलेक्टेड भएर आउनुपर्छ । म तयार छु । अध्यक्ष प्रचण्ड पनि विल्कुलै तयार हुनुपर्छ ।’
संसद्मा रहेका दलहरूमध्ये सर्वाधिक अवधि पार्टी नेतृत्वमा रहेका नेता दाहाल हुन् । सशस्त्र विद्रोहदेखि शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आउँदासम्म उनी माओवादीको निर्विकल्प नेता बने । पार्टीमा उत्तराधिकारी विकास गर्ने यसअघि उनी भन्थे । तर, सम्भावित उत्तराधिकारीको राजनीतिक रुपमा किनारा लगाएको आरोपको उनले सामना गर्नुप¥यो । हुन पनि पार्टीको अध्यक्ष हुन तत्कालीन उपाध्यक्षहरू मोहन वैद्य र डाक्टर बाबुराम भट्टराईले जोड गरेका थिए । उनीहरूलाई पन्छाउन दाहाल सफल भए । यसरी पार्टीमा लगातार नेतृत्व लिएका दाहाललाई यसपटक विधान सम्मेलनअघि पार्टीको तल्ला कमिटीबाट लिएको राय सुझावले झस्काएको छ । कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकीलगायत प्रदेशहरूबाट आएका रायले पार्टी अध्यक्ष दाहाल पनि चुनाव लड्नुपर्ने अनि मात्रै अध्यक्ष हुनुपर्ने दबाब सिर्जना गरेको छ ।
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री सुदन किरातीले कोशीसहित देशका विभिन्न प्रदेशबाट पार्टी अध्यक्षसँगै अन्य पदमा प्रत्यक्ष चुनाव प्रणालीबाटै नेताहरू चयन गर्नुपर्ने राय प्रस्तुत गरेका छन् । उनका अनुसार आइतबारदेखि राष्ट्रिय सभागृहमा जारी केन्द्रीय समिति बैठकमा पार्टीका प्रदेश इञ्चार्ज र सहइञ्चार्जले प्रस्तुत गरेको चार महिने पार्टी रुपान्तरण अभियानसँगै विधानबारेको छलफलमा अधिकांश प्रदेशबाट प्रत्यक्ष चुनाव लड्नुपर्ने राय दिएको विवरण उल्लेख छ । रायअनुसार नै पार्टीको चुनाव प्रणालीमा अदलबदल गर्नुपर्ने उनको पनि राय छ ।
‘जनवादी केन्द्रीयतामा लोकतन्त्रको अभ्यास हुन्छ । सही मान्छेको छनोट पनि हुन्छ । त्यसकारण कसैको दयामायाको भरमा, कसैले टेको लगाएर नेतृत्व स्थापित गर्ने भन्दा पनि आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गरेर, योग्यता प्रदर्शन गरेर आएको नेतृत्व नै नेतृत्व हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यही नै आजको समयमा सही हुन्छ ।’
माओवादी केन्द्रका पदाधिकारीहरू अध्यक्ष, वरिष्ठ उपाध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिव, उपमहासचिव, सचिव र कोषाध्यक्ष कोही पनि निर्वाचित भएका होइनन् । उनीहरू सबै सर्वसम्ममति र मनोनीत प्रक्रियाबाट पदाधिकारी भए । यसका विरुद्धमा रहेका माओवादीकै नेताहरू टिके प्रथा पनि भन्ने गर्छन् । पार्टीको वडा समितिसम्मै यस्तै चलन माओवादीमा छ ।
तर, कांग्रेस, नेकपा एमालेलगायत दलहरूमा प्रत्यक्ष चुनाव प्रणाली कार्यान्वयनमा छ । महाधिवेशनमा प्रतिनिधिहरूले व्यक्त गरेको अभिमतका आधारमा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली निर्वाचित भएका हुन् । दुवैले चुनावमा प्रतिस्पर्धी सामना गरे । हाल सत्ता नेतृत्व दल माओवादीका अध्यक्षसमेत रहेका दाहाल पनि चुनावमा प्रतिस्पर्धीविहीन रहँदै आएका छन् ।
उनको यो नेतृत्व स्थापित गर्ने शैलीले पार्टीका कार्यकर्ताहरू नेताप्रति बफादार भएको र नेताहरू त्यसमै रमाउँदा अन्ततः पार्टी संगठन कमजोर बन्दै गएको बुझाइ माओवादी सांसद हितबहादुर तामाङको छ । उनले पार्टी संगठन बचाउन र जनताको माझमा पार्टीलाई थप सुदृढ बनाउन प्रत्यक्ष चुनाव प्रणाली अनिवार्यजस्तै भएको पनि बताए ।
‘कार्यकर्ताहरू नेताको मुख ताक्ने भए । जनतासँग घुलमिल हुने र संगठन बनाउने त छँदै छैन । त्यसो हुँदा त पार्टी कहाँ बन्छ ? बन्दैन,’ उनले भने, ‘त्यही भएर राम्रालाई छान्न पनि निर्वाचन प्रणाली प्रत्यक्ष नै हुनुपर्छ । यसका लागि अध्यक्ष प्रचण्ड कमरेड पनि तयार हुनुहुन्छ होला ।’
हाल माओवादी हरेक चुनावबाट झन्झन् सानो दल बन्ने नियतिमा छ । यसलाई माओवादीकै कतिपय नेताहरू लगातार साढे तीन दशकदेखि नेतृत्व गरेका दाहालले संगठन मजबुत बन्न सकेन । बरु संकटापन्न स्थितिमा माओवादी परेको छ । यसले गर्दा अब पार्टी नेतृत्व परिवर्तन गर्ने लुप्त चाहनाबाट माओवादीको हरेक पदमा प्रत्यक्ष चुनाव लड्नुपर्छ भन्ने राय आएको पूर्वमन्त्रीसमेत रहेका दिननाथ शर्माले बताए ।
